English

Londra’daki Türkçe gazeteler tam 150 yaşında

Faruk Eskioğlu 12 Mayıs 2017

Şu an gözünüzün değdiği gazetenin kökeni tam 150 yıl öncesine uzanıyor. Toplum tarihini çeyrek, hadi yarım asır öncesine kadar götürsek de Londra’daki Türkçe basın toplumdan da çok yaşlı… Prof. Dr. Cavit Orhan Tütengil’in “İngiltere’de Türk Gazeteciliği 1867-1967” kitabına göre; İngiltere’de yayımlanan Türkçe ve dergiler 1867’den başlıyor.

Londra’da yayınlanan ilk Türk gazetesi Muhbir, 31 Ağustos 1867 ile 3 Kasım 1968 arasında 50 sayı yayınlanır. Tütengil 1979’da üniversiteye giderken faşistlerin silahlı saldırısı sonucu yaşamını yitirdi. İkinci Dünya Savaşı öncesinde BBC radyosu yabancı dillerde de yayınına başlar. 1939’da kurulan BBC Türkçe de ilk kurulan servisler arasında yer alır… İlk toplum gazetesini de, 1959’da Necati Sağer’in kurduğu ve aylık olarak 10 sayı çıkan Türk Sesi’nden başlatılabilir.

Başyazarı Osman Türkay olan Kıbrıs Türk Sesi Gazetesi ise 10 Kasım 1961’de Londra’da yayına başlar ve 15 sayı yayınlanır. BK’deki toplum nüfusu Almanya’ya kıyasla onda biri kadar olmasına karşın Türkçe toplum gazetelerinin başlangıç tarihleri hem çok eski hem de günümüzdeki gazete sayısının kat kat fazla olduğu görülecektir. Osmanlı aydınlarının yurtdışında gazete çıkarmak için İngiltere’yi tercih etmeleri basın özgürlüğünün Avrupa’daki diğer ülkelere kıyasla daha iyi olmasına bağlanabilir.

Toplumun ilk üyeleri Kıbrıslı Türklerin çıkardıkları ilk gazetenin adı olan Türk Sesi’nden anlaşılabileceği gibi “dava”larını duyurmayı amaçlarlar. Londra’da ulusal gazetelerin organize dağıtımı 1970’lere kadar uzansa da 1980’lere gelindiğinde toplum haberlerinin yer aldığı tabloid boyutta ücretsiz reklam gazeteleri yayın hayatına başladığı görülür. Böylece ulusal gazete temsilcilerinin ötesinde toplum kendi medyasını da yaratmış olur. Bu iki katogoriyi birleştiren Toplum Postası’nın 1983’de yayın hayatına başladığından 2010’daki kapanışına kadar farklı bir kimlikte yer aldığını belirtmek gerekir.

Londra’daki Türkçe toplum gazetelerinin sayısal zenginliğinin nedenleri arasında toplumun Londra’da birbirine komşu 5-6 semtte yoğunlaşması, bu bölgelerdeki süpermarket sahiplerinin çoğunun toplum üyesi olması ve toplum gazetelerini tezgahlarında “müşterilerin ilgisini artırdığı” gerekçesiyle ücretsiz bulundurmaları sayılabilir. Bir diğer önemli neden de toplum üyelerinin, yine kendi toplumu içinde alış verişi ya da istihdamı tercih etmesinin toplum medyasını toplumun önemli bir iletişim aracı haline getirdiği söylenebilir. 1980’lerde korsan radyonun da Türkçe medyanın ikinci üyesi olarak 1980’lerde korsan radyoları görüyoruz.

Radyo Kurumu’nun, 1989’da etnik topluma da yayıncılık hakkı tanımasıyla, 8 Kıbrıslı 8 arkadaşın 1990’da kurduğu Londra Türk Radyosu, radyodan Türkçe sesi ilk kez Londra’ya taşıdı. Londra kaynaklı medya ailesine 1990’larda televizyon kanallarına program yapan ekipler ve 2000’lerin ilk yıllarında da çeşitli uzmanlık dergileri ve internet gazeteleri katılacaktır.Kıbrıs ve Türkiye’den göçün 2000’li yıllarda azalması ve toplumdaki ikinci ve üçüncü kuşağın içinde yaşanılan ülkeye daha da entegre olmasıyla Türkçe yayınlara ilgisinin azalması ve sosyal medyanın gelişmesinin Londra’daki toplum medyasının geleceği hakkında kötümser bir tablo çizdiğini de belirtmeliyiz.

Toplum basınında ilk basın şehidi sevgili dostum Ender Erturan’ı da yad etmek isterim. Ender’i tam 20 yıl önce 1996’nın 26 Ağustos’unda yitirmiştik. Londra Hürriyet’in haber sorumlusu olarak kendi uçağı ile gittiği Manchester’dan dönerken uçağı düşmüştü. Ender henüz 27’sindeydi… Londra Hürriyet’te çalışan bir arkadaşımızın kardeşi 20 yaşındaki Yunus Osmanağaoğlu da sevgili Ender’e son yolculuğunda eşlik etmişti… Prof. Dr. Cavit Orhan Tütengil ve Ender Erturan’ı saygı ve hasretle anıyoruz.

Bilgi: Köşe yazısı ve içeriğinden yazarın kendisi sorumludur. İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz.

Diğer Yazılar

tüm yazıları

Olay Gazetesi'ni takip edin

Facebook Twitter

Son haberler

Ülkedeki doktor sayısı azalmaya devam ediyor

NHS’te görev yapan aile doktoru sayısının azalması hasta sağlığını riske atıyor. Doktor sayısının yetersiz olmasından dolayı oluşan krizi önlemek için başlatılan kurtarma planına rağmen, geçen yıl 900 aile doktoru NHS’teki görevini bıraktı.

‘Light sigara içenlerde kanser riski daha fazla’

Amerika Birleşik Devletleri’nde yapılan bir araştırma, ‘light’ sigara içenlerin akciğer kanserine yakalanma riskinin, normal sigara içenlere oranla daha fazla olduğuna işaret ediyor.

Yaklaşık 6 milyon mülteci Avrupa’ya gitmek için bekliyor

Milyonlarca yabancı Avrupa ülkelerine iltica etmek için yola çıktı. Mülteci sayısıyla birlikte Akdeniz’de boğulma tehlikesi de artıyor.

Polis Manchester’deki saldırının arkasındaki ‘yapılanmayı’ araştırıyor

Polis, Manchester’deki konser alanına Pazartesi gecesi düzenlenen saldırıyla ilgili olduğu düşünülen yapılanmayı araştırdığını açıkladı.

Anatolia, 130 yıllık İngiliz devi Whitworths firmasını satın aldı

İngiltere, atıştırmalık ürünler, şekerleme ve çikolata grubunda Türk şirketlerinin gözde ülkesi oldu. Yıldız Holding ile başlayan bu furyaya yeni bir marka daha katıldı.

Elif Erbil Enfield Lock yerel ara seçimi kazandı

Enfield’in doğusunda yer alan Enfield Look bölgesinde 18 Mayıs günü yapılan Belediye Meclis Üyeliği ara seçimlerini Türkiyeli Aday Elif Erbil kazandı. Seçimden sonra mazbatasını alan Erbil göreve başladı.

Ece Temelkuran: “Türkiye artık yorgun!”

CEFTUS Türkiye Araştırmaları Merkezi’nin organize ettiği programda konuşan ünlü yazar Ece Temelkuran Türkiye’deki son siyasi ve sosyolojik gelişmeler üzerine yorumlarda bulundu.

Türkiye – İngiltere İlişkileri Brexit sonrası ivme kazanacak

Zehra Başaran, Türkiye’nin Londra Başkonsolosluğu, Konsolosu Fatih Topçu, Türkiye’nin Londra Ticaret Müşaviri Aytuğ Göksu ile Türk ve İngiliz girişimcilerin katıldığı etkinlikte iki ülke arasındaki ilişkiler konuşuldu.

Çağdaş Robin Hood: Zenginden alıp yoksula verecek

Jeremy Corbyn liderliğindeki İşçi Partisi “Bir kaçı değil çoğunluk için” başlıklı seçim bildirgesini açıkladı. Corbyn bildirgede yeni sosyal politikalar ve kamusal hizmetlere destek için 48.6 milyar Sterlin harcanması öngörülüyor.

Anketlere göre 14 puan fark var

Erken genel seçim sürecinde bulunan İngiltere’de anketlere göre, Başbakan Theresa May’in liderliğindeki Muhafazakar Parti, yarışı ana muhalefetteki İşçi Partisinin 14 puan önünde götürüyor.

Manifestoda üniversite ücretlerinin kaldırılması var

Corbyn taslak aşamasında İngiliz basınına sızdırılan, İşçi Partisi’nin genel seçim manifestosuna ilişkin değerlendirmede bulundu

‘Gençlerin bıçak taşıma sıklığındaki artış endişe verici’

İngiltere ve Galler’deki 43 emniyet biriminden 32’sinden edinilen verilere göre, son 12 ayda ele geçirilen silahların sayısı önceki 12 aya göre yüzde 20 artış gösterdi

‘Dokuz Canlı Adam’ çıktı

Ali Şakar, toplumda ilk kez; güzellik, ses ve fotoroman yarışması düzenlediğini ve üç uzun metrajlı film yaptığını anlatıyor.

Her köşesi başka bir dünya’ya açılıyor

Londra öyle bir şehir ki, pek çok köşesinde henüz keşfedilmeyi bekleyen bir sürü dünya olduğuna emin olabilirsiniz. Hafta sonu gezilecek yerler bakımından Londra oldukça zenginliği ile biliniyor.

Gençliğe, geleceğe karşı büyük sorumluluklarımız var

Yurdaer Okur, namı diğer ‘Turgut Savcı’ ile tiyatro, sanatın rolu televizyon dizileri ve Prömiyerini Londra’da yaptığı RAN isimli oyunu üzerine söyleştik.

Genç Fest yapıldı…

Türkiye Gençlik Birliği (TGB) İngiltere ve +1 Türkiye’nin ortaklaşa düzenlediği 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı Gençlik Festivali yapıldı.

Clissold Park’ta Anadolu Kültür şöleni yaşandı

LONDRA’da bu yıl 11’incisi düzenlenen “Anadolu Kültür Festivali” muhteşem geçti. 11 Mayıs Perşembe günü başlayan ve beş gün boyunca süren müthiş festival, Pazartesi günü sona erdi. Londra’nın kuzeyindeki Clissold Park’ta açılışı yapılan festivale Türkiye’nin Londra Başkonsolosu Çınar Ergin, KKTC Londra Temsilcisi Büyükelçi Zehra Başaran, T.C. Londra Büyükelçilik Müsteşarı Güçlü Cem Işık, KKTC Londra Konsolosu Ülkü Alemdar’ın yanı sıra çok sayıda siyasetçi, sivil toplum kuruluşu temsilcisi ve davetli katıldı.

Çerkez Soykırımı Kurbanları Anıldı

Waterloo Place’de yer alan Crimea Caucasian War Memorial’da, 21 Mayıs 1864 Büyük Çerkes
Sürgünü ve Soykırımı’nın 153’üncü yıl dönümü nedeniyle bir anma etkinliği düzenlendi. Waterloo Place’de yer alan Crimea Caucasian War Memorial’da, Kuzey Kafkas Toplumu adına Londra-Kafkas Merkezi tarafından organize edilen anma etkinliği saat 18.00- 19.00 arası gerçekleştirildi. Eylemciler, Çerkes soykırımının tanınmasını istedi. Soykırımın tanınması yönünde talepler dile getirildi. Dernek yetkilileri yaptıkları açıklamada, “Bir buçuk milyondan fazla insan öldürüldü, göçe zorlandı. Özellikle Kırım Savaşı’ndan sonra 10 yıl içinde Rusya, Kafkasya’yı zaptetti. İlk demiryolu kullanıldı savaşta, ilk defa telgraf kullanıldı.

Muhafazakar Partili iki adaya destek

UETD-UK 8 haziran seçimlerinden Muhafazakar Parti’den Edmonton milletvekili adayı olan Kıbrıslı Türk kökenli Gönül Daniels ve Enfield North milletvekili adayı Nick de Bois’e destek verdi. Edmonton bölgesindeki Hilal Restaurant’ta, pazar günü gerçekleşen kahvaltılı etkinliğe UETD İngiltere üyeleri ve vatandaşlar katıldı.

Temelkuran Türkiye’deki siyasi ve sosyolojik gelişmeleri yorumladı

Londra’da 16 Mayıs’ta CEFTUS’un SOAS Türkçe Bölümü ve SOAS Kürt Öğrenciler Grubu ile ortak organize ettiği programda Ece Temelkuran ‘Düğümlere Üfleyen Kadınlar’ romanının İngilizce basılması üzerine Londra’da bir dizi programa katılmak üzere bulunuyor. Temelkuran hem bu romanı hem de Turkey: İnsane and the Melancholy kitabıyla Avrupa’da da konuşulan yazarlardan biri olmuştu. SOAS’ın büyük bir salonunda gerçekleşen programda Temelkuran Nisan’da Türkiye’de gerçekleşen referendum üzerine ve tüm dünyada yaygınlaşan popülist politikalar üzerine değerlendirmelerde bulundu.

Designed by: Emre Caglar