English

Londra’daki Türkçe gazeteler tam 150 yaşında

Faruk Eskioğlu 12 Mayıs 2017

Şu an gözünüzün değdiği gazetenin kökeni tam 150 yıl öncesine uzanıyor. Toplum tarihini çeyrek, hadi yarım asır öncesine kadar götürsek de Londra’daki Türkçe basın toplumdan da çok yaşlı… Prof. Dr. Cavit Orhan Tütengil’in “İngiltere’de Türk Gazeteciliği 1867-1967” kitabına göre; İngiltere’de yayımlanan Türkçe ve dergiler 1867’den başlıyor.

Londra’da yayınlanan ilk Türk gazetesi Muhbir, 31 Ağustos 1867 ile 3 Kasım 1968 arasında 50 sayı yayınlanır. Tütengil 1979’da üniversiteye giderken faşistlerin silahlı saldırısı sonucu yaşamını yitirdi. İkinci Dünya Savaşı öncesinde BBC radyosu yabancı dillerde de yayınına başlar. 1939’da kurulan BBC Türkçe de ilk kurulan servisler arasında yer alır… İlk toplum gazetesini de, 1959’da Necati Sağer’in kurduğu ve aylık olarak 10 sayı çıkan Türk Sesi’nden başlatılabilir.

Başyazarı Osman Türkay olan Kıbrıs Türk Sesi Gazetesi ise 10 Kasım 1961’de Londra’da yayına başlar ve 15 sayı yayınlanır. BK’deki toplum nüfusu Almanya’ya kıyasla onda biri kadar olmasına karşın Türkçe toplum gazetelerinin başlangıç tarihleri hem çok eski hem de günümüzdeki gazete sayısının kat kat fazla olduğu görülecektir. Osmanlı aydınlarının yurtdışında gazete çıkarmak için İngiltere’yi tercih etmeleri basın özgürlüğünün Avrupa’daki diğer ülkelere kıyasla daha iyi olmasına bağlanabilir.

Toplumun ilk üyeleri Kıbrıslı Türklerin çıkardıkları ilk gazetenin adı olan Türk Sesi’nden anlaşılabileceği gibi “dava”larını duyurmayı amaçlarlar. Londra’da ulusal gazetelerin organize dağıtımı 1970’lere kadar uzansa da 1980’lere gelindiğinde toplum haberlerinin yer aldığı tabloid boyutta ücretsiz reklam gazeteleri yayın hayatına başladığı görülür. Böylece ulusal gazete temsilcilerinin ötesinde toplum kendi medyasını da yaratmış olur. Bu iki katogoriyi birleştiren Toplum Postası’nın 1983’de yayın hayatına başladığından 2010’daki kapanışına kadar farklı bir kimlikte yer aldığını belirtmek gerekir.

Londra’daki Türkçe toplum gazetelerinin sayısal zenginliğinin nedenleri arasında toplumun Londra’da birbirine komşu 5-6 semtte yoğunlaşması, bu bölgelerdeki süpermarket sahiplerinin çoğunun toplum üyesi olması ve toplum gazetelerini tezgahlarında “müşterilerin ilgisini artırdığı” gerekçesiyle ücretsiz bulundurmaları sayılabilir. Bir diğer önemli neden de toplum üyelerinin, yine kendi toplumu içinde alış verişi ya da istihdamı tercih etmesinin toplum medyasını toplumun önemli bir iletişim aracı haline getirdiği söylenebilir. 1980’lerde korsan radyonun da Türkçe medyanın ikinci üyesi olarak 1980’lerde korsan radyoları görüyoruz.

Radyo Kurumu’nun, 1989’da etnik topluma da yayıncılık hakkı tanımasıyla, 8 Kıbrıslı 8 arkadaşın 1990’da kurduğu Londra Türk Radyosu, radyodan Türkçe sesi ilk kez Londra’ya taşıdı. Londra kaynaklı medya ailesine 1990’larda televizyon kanallarına program yapan ekipler ve 2000’lerin ilk yıllarında da çeşitli uzmanlık dergileri ve internet gazeteleri katılacaktır.Kıbrıs ve Türkiye’den göçün 2000’li yıllarda azalması ve toplumdaki ikinci ve üçüncü kuşağın içinde yaşanılan ülkeye daha da entegre olmasıyla Türkçe yayınlara ilgisinin azalması ve sosyal medyanın gelişmesinin Londra’daki toplum medyasının geleceği hakkında kötümser bir tablo çizdiğini de belirtmeliyiz.

Toplum basınında ilk basın şehidi sevgili dostum Ender Erturan’ı da yad etmek isterim. Ender’i tam 20 yıl önce 1996’nın 26 Ağustos’unda yitirmiştik. Londra Hürriyet’in haber sorumlusu olarak kendi uçağı ile gittiği Manchester’dan dönerken uçağı düşmüştü. Ender henüz 27’sindeydi… Londra Hürriyet’te çalışan bir arkadaşımızın kardeşi 20 yaşındaki Yunus Osmanağaoğlu da sevgili Ender’e son yolculuğunda eşlik etmişti… Prof. Dr. Cavit Orhan Tütengil ve Ender Erturan’ı saygı ve hasretle anıyoruz.

Bilgi: Köşe yazısı ve içeriğinden yazarın kendisi sorumludur. İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz.

Diğer Yazılar

tüm yazıları

Olay Gazetesi'ni takip edin

Facebook Twitter

Son haberler

Enflasyon baskısı dinmeye başladı Enflasyon baskısı dinmeye başladı

İngiltere Merkez Bankası’na göre, geçen yılın haziran ayından beridir ilk kez düşerek aralık ayında yüzde 3 seviyesine gerileyen enflas­yon oranı, bu yıl içinde gerilemeye devam edecek.

Brexit yasa tasarısı parlamento tarafından onaylandı Brexit yasa tasarısı parlamento tarafından onaylandı

Avrupa Birliği mevzuatının Bir­leşik Krallık’ın iç hukukuna akta­rılmasında yetkiyi hükümete dev­reden Brexit yasa tasarısı parla­mentonun alt kanadında yapılan oylamayla kabul edildi.

Uber sürücülerin çalışma saatlerine kısıtlama getirecek Uber sürücülerin çalışma saatlerine kısıtlama getirecek

Uber şirketinin gelecek hafta Birleşik Krallık genelinde yeni bir tedbir alarak, sürücülerin çalışma saatlerine kısıtlama ge­tirecek.

‘Bebeklerin toz ve bakteri soluma oranı dört kat fazla’ ‘Bebeklerin toz ve bakteri soluma oranı dört kat fazla’

Yapılan bir araştırma, bebekle­rin emekleme dönemlerinde, yetiş­kinlere göre yerdeki toz ve bakte­riyi dört kat daha fazla soluduğunu ortaya koydu.

Dünyadaki tüm Atatürkçüler için bir sinerji ve güç yarattı’

Atatürkçü Düşünce Dünya Plat­formu ( ADDP) Başkan Yardım­cıları Jale Özer ve Mevlit Deniz, Ankara’da bulununan Atatürkçü Düşünce Derneği (ADD) Genel Merkezi’ni ziyaret ettiler.

Avrupa’nın en büyük Cemevi̇ Wood Green’de törenle hi̇zmete açıldı

Londra’nın Wood Green bölgesinde inşaatı tamamlanan Avrupa’nın en büyük dergahı olan İngiltere Alevi Kültür Merkezi ve Cemevi’nin yeni binası düzenlenen törenle açıldı.

Ev fiyatlarındaki artış 2017’de yetersiz kaldı Ev fiyatlarındaki artış 2017’de yetersiz kaldı

Birleşik Krallık ekonomisindeki belirsizlikler ve reel maaşlarda olu­şan baskılar nedeniyle 2017 yılının, ev fiyatlarındaki artış bakımından son beş yılın en durgun senesi ol­duğu görüldü.

AB üye ülkelerinden gelen 2 bin 300’den fazla akademisyen “Brexodus” endişeleriyle istifa etti

Yeni veriler, Avrupalı personelin geçen yıl üniversitelerden ayrılmala­rında AB referandumu öncesine göre yüzde 19 artış olduğunu ve 2015-16 yılları arasında gerçekleşen 230 isti­fadan yüzde 10’luk bir yükseliş oldu­ğunu ortaya koyuyor.

AB üye ülkelerinden gelen 2 bin 300’den fazla akademisyen “Brexodus” endişeleriyle istifa etti

Yeni veriler, Avrupalı personelin geçen yıl üniversitelerden ayrılmala­rında AB referandumu öncesine göre yüzde 19 artış olduğunu ve 2015-16 yılları arasında gerçekleşen 230 isti­fadan yüzde 10’luk bir yükseliş oldu­ğunu ortaya koyuyor.

İngiltere’de “Özgürlük İnisiyatifi” faaliyete geçti

Tottenham bölgesindeki Kuzey Londra Toplum Merkezi’nde, cu­martesi akşamı düzenlenen etkin­liğe kurum yöneticilerinin yanı sıra Londra’da bulunan HDP Ağrı Millet­vekili Berdan Öztürk, Haringey Bele­diye Meclis Üyesi Ali Gül Özbek ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Süpermarket tavuklarında zararlı bakteriler bulundu

Hükümet tarafından yapılan yeni bir araştırma, Birleşik Krallık gene­lindeki süpermarketlerde satılan ta­vukların rekor seviyede antibiyotik­lere dirençli bakteri barındırdığını ortaya çıkardı.

Brexit yasa tasarısı parlamento tarafından onaylandı

Avrupa Birliği mevzuatının Bir­leşik Krallık’ın iç hukukuna akta­rılmasında yetkiyi hükümete dev­reden Brexit yasa tasarısı parla­mentonun alt kanadında yapılan oylamayla kabul edildi.

Örge Volkan’dan Londra’da Rock Konseri

Londra’nın en eski ve köklü mü­zikli mekanlarından Cyprus Meze Bar Restaurant’ta gerçekleşecek Rock konserde, Örge Volkan, Hasan Evrim, Ali Kireşçi, Hüseyin Cemgünal

“Arif v 216” Londra’da vizyonda

Ünlü komedyen Cem Yılmaz’ın yeni filmi Arif v 216 bugün (12 Ocak) itibarıyla Londra’da da vizyona girdi. Başrollerini Cem Yılmaz, Ozan Güven, Zafer Algöz

“Beyza’nın Portresi” Edinburgh İskoç Ulusal Portre Galerisi’nde sergileniyor

İngiltere’de düzenlenen, 87 ül­keden 2 bin 580 sanatçının katıl­dığı BP Portre Ödülleri’nde (BP Portrait Award) başarılı ressam Mustafa Özel’in ”Beyza’nın Port­resi” adlı eseri finale kalmayı ba­şarmıştı.

Güpse Özay Deliha 2 ile güldürmeye devam ediyor

Güpse Özay’ın senaryosunu yazdığı ve yönetmenliğini üstlendiği “Deliha 2” isimli film, Londra’da da vizyona girdi. Wood Green ve Enfield Cineworld sinemasında vizyona giren

Avrupa’nın en büyük Cemevi̇ Wood Green’de törenle hi̇zmete açıldı

Londra’nın Wood Green bölgesinde inşaatı tamamlanan Avrupa’nın en büyük dergahı olan İngiltere Alevi Kültür Merkezi ve Cemevi’nin yeni binası düzenlenen törenle açıldı. Açılışta konuşan dede Cafer, Cemevi’nin insanlığa, Alevi toplumuna ve dünyada bulunan bütün mazlum insanlara hizmet eden bir cemevi olarak hayırlı uğurlu olması dileklerinde bulundu.

“Britanya Özgürlük İnisiyatifi” Londra’da çalışmalarına başladı

Londra’da yer alan 22 farklı kurumdan oluşan “Britanya Özgürlük İnisiyatifi” düzenlenen basın toplantısıyla kuruluşunu resmen ilan etti.

Hasan Rai̇f Sonsuzluğa Uğurlandı

Londra’da uzun yıllardır yaşayan Kıbrıslı Türk devrimcilerden Hasan Raif (69), yüzlerce kişinin katıldığı törenlerle sonsuzluğa uğurlandı.

UBP kazandı ancak, partiler koalisyona yanaşmıyor

Kıbrıs Türkleri, 7 Ocak Pazar günü sandık başına gitti. Erken yapılan genel seçimlerde hiçbir parti tek başına iktidar olmak için yeterli oyu alamadı. KKTC’de koalisyon arayışları başladı.

Designed by: Olay Gazeter