English

Londra’daki Türkçe gazeteler tam 150 yaşında

Faruk Eskioğlu 12 Mayıs 2017

Şu an gözünüzün değdiği gazetenin kökeni tam 150 yıl öncesine uzanıyor. Toplum tarihini çeyrek, hadi yarım asır öncesine kadar götürsek de Londra’daki Türkçe basın toplumdan da çok yaşlı… Prof. Dr. Cavit Orhan Tütengil’in “İngiltere’de Türk Gazeteciliği 1867-1967” kitabına göre; İngiltere’de yayımlanan Türkçe ve dergiler 1867’den başlıyor.

Londra’da yayınlanan ilk Türk gazetesi Muhbir, 31 Ağustos 1867 ile 3 Kasım 1968 arasında 50 sayı yayınlanır. Tütengil 1979’da üniversiteye giderken faşistlerin silahlı saldırısı sonucu yaşamını yitirdi. İkinci Dünya Savaşı öncesinde BBC radyosu yabancı dillerde de yayınına başlar. 1939’da kurulan BBC Türkçe de ilk kurulan servisler arasında yer alır… İlk toplum gazetesini de, 1959’da Necati Sağer’in kurduğu ve aylık olarak 10 sayı çıkan Türk Sesi’nden başlatılabilir.

Başyazarı Osman Türkay olan Kıbrıs Türk Sesi Gazetesi ise 10 Kasım 1961’de Londra’da yayına başlar ve 15 sayı yayınlanır. BK’deki toplum nüfusu Almanya’ya kıyasla onda biri kadar olmasına karşın Türkçe toplum gazetelerinin başlangıç tarihleri hem çok eski hem de günümüzdeki gazete sayısının kat kat fazla olduğu görülecektir. Osmanlı aydınlarının yurtdışında gazete çıkarmak için İngiltere’yi tercih etmeleri basın özgürlüğünün Avrupa’daki diğer ülkelere kıyasla daha iyi olmasına bağlanabilir.

Toplumun ilk üyeleri Kıbrıslı Türklerin çıkardıkları ilk gazetenin adı olan Türk Sesi’nden anlaşılabileceği gibi “dava”larını duyurmayı amaçlarlar. Londra’da ulusal gazetelerin organize dağıtımı 1970’lere kadar uzansa da 1980’lere gelindiğinde toplum haberlerinin yer aldığı tabloid boyutta ücretsiz reklam gazeteleri yayın hayatına başladığı görülür. Böylece ulusal gazete temsilcilerinin ötesinde toplum kendi medyasını da yaratmış olur. Bu iki katogoriyi birleştiren Toplum Postası’nın 1983’de yayın hayatına başladığından 2010’daki kapanışına kadar farklı bir kimlikte yer aldığını belirtmek gerekir.

Londra’daki Türkçe toplum gazetelerinin sayısal zenginliğinin nedenleri arasında toplumun Londra’da birbirine komşu 5-6 semtte yoğunlaşması, bu bölgelerdeki süpermarket sahiplerinin çoğunun toplum üyesi olması ve toplum gazetelerini tezgahlarında “müşterilerin ilgisini artırdığı” gerekçesiyle ücretsiz bulundurmaları sayılabilir. Bir diğer önemli neden de toplum üyelerinin, yine kendi toplumu içinde alış verişi ya da istihdamı tercih etmesinin toplum medyasını toplumun önemli bir iletişim aracı haline getirdiği söylenebilir. 1980’lerde korsan radyonun da Türkçe medyanın ikinci üyesi olarak 1980’lerde korsan radyoları görüyoruz.

Radyo Kurumu’nun, 1989’da etnik topluma da yayıncılık hakkı tanımasıyla, 8 Kıbrıslı 8 arkadaşın 1990’da kurduğu Londra Türk Radyosu, radyodan Türkçe sesi ilk kez Londra’ya taşıdı. Londra kaynaklı medya ailesine 1990’larda televizyon kanallarına program yapan ekipler ve 2000’lerin ilk yıllarında da çeşitli uzmanlık dergileri ve internet gazeteleri katılacaktır.Kıbrıs ve Türkiye’den göçün 2000’li yıllarda azalması ve toplumdaki ikinci ve üçüncü kuşağın içinde yaşanılan ülkeye daha da entegre olmasıyla Türkçe yayınlara ilgisinin azalması ve sosyal medyanın gelişmesinin Londra’daki toplum medyasının geleceği hakkında kötümser bir tablo çizdiğini de belirtmeliyiz.

Toplum basınında ilk basın şehidi sevgili dostum Ender Erturan’ı da yad etmek isterim. Ender’i tam 20 yıl önce 1996’nın 26 Ağustos’unda yitirmiştik. Londra Hürriyet’in haber sorumlusu olarak kendi uçağı ile gittiği Manchester’dan dönerken uçağı düşmüştü. Ender henüz 27’sindeydi… Londra Hürriyet’te çalışan bir arkadaşımızın kardeşi 20 yaşındaki Yunus Osmanağaoğlu da sevgili Ender’e son yolculuğunda eşlik etmişti… Prof. Dr. Cavit Orhan Tütengil ve Ender Erturan’ı saygı ve hasretle anıyoruz.

Bilgi: Köşe yazısı ve içeriğinden yazarın kendisi sorumludur. İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz.

Diğer Yazılar

tüm yazıları

Olay Gazetesi'ni takip edin

Facebook Twitter

Son haberler

Nesli̇han Doğan i̇le “ki̇şi̇sel ve ruhsal geli̇şi̇m sohbetleri̇ 30 hazi̇ran ‘da…

Kişisel Gelişim Danışmanı ve Yazar Neslihan Doğan, 30 Hazi­ran Cumartesi günü Londra’da ka­dınlara yönelik vereceği bir semi­nerde duygu yönetiminin önemi, çekim yasası,

Birleşik Krallık’ta sandığa ilgi Avrupa ortalamasının altında

Birleşik Krallık’ta kayıtlı bulunan 99 bin 250 seçmenin 42 bin 731’i oy kullandı. Dış temsilciliklerde ve şimdiye kadar gümrük kapılarındaki oy kullanım oranı 47 bin 517’ye ulaştı.

Geleneksel Eid Festi̇val Haftasonu Trafalgar Meydanı’nda!

Ramazan Bayramı’nı (Eid) kutlamak amacıyla geleneksel olarak, Londra Büyükşehir Belediyesi öncülüğünde gerçekleştirilecek Eid Festival, ülkenin dört bir yanından katılacak

İngiltere’de oy verme sürecinde son gün

Londra’daki seçmen, 24 Haziran’da Türkiye’deki milletvekili ve cumhurbaşkanı seçimi için “Olympia London”da sandığa gitmeyi sürdürüyor. Londra’da 16 Haziran’da “Hammersmith Road, Kensington W14 8UX” adresindeki “Olympia London”da başlayan oy verme işlemi 19 Haziran Salı saat 21’e kadar sürecek.

Zaza dili ve kültürünün yaşatılması ve gelecek nesillere miras olarak bırakılması hedefleniyor

Görseller eşliğinde Türkiye’de Zazalar adıyla, Zazaları İngilizce olarak anlatan broşür; Britanya Zaza Derneği tarafından Londra’da yayın­landı. Broşürün basına tanıtımı için

Hükümetin göçmen politikası yeniden gözden geçirilecek Hükümetin göçmen politikası yeniden gözden geçirilecek

İçişleri Bakanı Sajid Javid, Pazar günü yaptığı açıklamalarda, hükümetin mevcut göçmen politikasındaki önemli kısımların tekrar gözden geçirileceğini söyledi.

Yurt dışı oylarına KISA KISA üst düzey koruma

Yurt dışı seçmen kütüğüne kayıtlı Türk vatandaşlarının, 24 Haziran seçimlerinde iradelerini yansıtacakları oy pusulaları ve zarflar, en üst düzey güvenlik uygulanarak Türkiye’ye ulaştırılacak.

Hackney’i̇n en köklü etki̇nli̇ği̇ Day-Mer festi̇vali̇ başladı

Türk ve Kürt Toplumu Dayanışma Merkezi (DAY MER) Kültür Sanat Fes­tivali Londra Toplum Merkezi’nde ya­pılan açılış resepsiyonu ile başladı. Toplumdaki en köklü festivalin açılış

Zaza dili ve kültürünün yaşatılması ve gelecek nesillere miras olarak bırakılması hedefleniyor

Görseller eşliğinde Türkiye’de Zazalar adıyla, Zazaları İngilizce olarak anlatan broşür; Britanya Zaza Derneği tarafından Londra’da yayın­landı. Broşürün basına tanıtımı için

Hükümetin göçmen politikası yeniden gözden geçirilecek

İçişleri Bakanı Sajid Javid, Pazar günü yaptığı açıklamalarda, hükümetin mevcut göçmen politikasındaki önemli kısımların tekrar gözden geçirileceğini söyledi.

Yurt dışı oylarına KISA KISA üst düzey koruma

Yurt dışı seçmen kütüğüne kayıtlı Türk vatandaşlarının, 24 Haziran seçimlerinde iradelerini yansıtacakları oy pusulaları ve zarflar, en üst düzey güvenlik uygulanarak Türkiye’ye ulaştırılacak.

Hackney’i̇n en köklü etki̇nli̇ği̇ Day-Mer festi̇vali̇ başladı

Türk ve Kürt Toplumu Dayanışma Merkezi (DAY MER) Kültür Sanat Fes­tivali Londra Toplum Merkezi’nde ya­pılan açılış resepsiyonu ile başladı. Toplumdaki en köklü festivalin açılış

Sky Garden yaz günlerinde Londra’nın güzelliğini gözler önüne seriyor

Londra merkezinde her daim yapacak çok şey var, nitekim ge­rek turistik gerekse de şehrin yerlisi olarak gidip her defasında ayrı bir şekilde büyüleneceğiniz mekanlar arıyorsanız, Sky Gar­den kesinlikle bunlardan biri.

Mübarek Ramazan Bayramını, sevdiklerinizle beraber sağlıklı ve huzur içinde geçirmenizi dileriz

Mübarek Ramazan Bayramını, sevdiklerinizle beraber sağlıklı ve huzur içinde geçirmenizi dileriz

Geleneksel Eid Festi̇val Haftasonu Trafalgar Meydanı’nda!

Ramazan Bayramı’nı (Eid) kutlamak amacıyla geleneksel olarak, Londra Büyükşehir Belediyesi öncülüğünde gerçekleştirilecek Eid Festival, ülkenin dört bir yanından katılacak

KKTC Kültür Sanat Festivali

İngiltere’de yaşayan Kıbrıslı Türklerin oluşturduğu altı köklü dernek ve kuruluşun bir araya gelerek organize ettiği “1. Kıbrıs Türk Kültür Sanat Festivali” 10 Haziran Pazar günü Lea Valley Park’ta birlik ve beraberlik ruhu içinde gerçekleştirildi.

İngiltere’de oy verme sürecinde son gün

Londra’daki seçmen, 24 Haziran’da Türkiye’deki milletvekili ve cumhurbaşkanı seçimi için “Olympia London”da sandığa gitmeyi sürdürüyor. Londra’da 16 Haziran’da “Hammersmith Road, Kensington W14 8UX” adresindeki “Olympia London”da başlayan oy verme işlemi 19 Haziran Salı saat 21’e kadar sürecek.

Türk vatandaşlarına yeniden süresiz oturum hakkı geliyor

Ankara Anlaşması olarak bilinen Avrupa Topluluğu Ortaklık Anlaşması (ECAA) kapsamında vize alan Türk vatandaşları, İngiltere’de beş yıl aralıksız yaşadıktan ve çalıştıktan sonra süresiz oturum almak için başvuru yapabilecek.

29’ncu Day-Mer Kültür Sanat Festi̇vali̇ Başladı

DAY-MER Kültür Sanat Festivali Londra Toplum Merkezi’nde yapılan açılış resepsiyonu ile başladı. Birincisi 1990 yılında yapılan festivalin resepsiyonuna sendika, kitle örgütü, siyasi parti temsilcisinin yanısıra DAY-MER üyelerinden kalabalık bir katılım oldu.

Designed by: Olay Gazeter