English

Vücudun en gizemli organı: Beyin

Bilim dünyasının yıllardır sırla­rını çözmekle bitiremediği, her gün yeni özelliklerini keşfettiği beyni­miz, buna karşın hala bilinmeyen­lerle dolu, en gizemli, en komplike organımız.

Prof. Dr. Geysu Karlıkaya, beyni­mizin, kafatasından çıkarılıp girinti ve çıkıntıları düzleştirildiğinde dört tane A4 kağıdı kadar yer kapladı­ğını belirtirken, ‘beynimizin sadece yüzde 10’unu kullandığımız’ bilgi­sinin gerçeği yansıtmadığını söy­lüyor.

11-17 Mart Beyin Farkındalık Haf­tası nedeniyle açıklama yapan Dr. Karlıkaya, beynin 9 gizemini şöyle anlatıyor:

Vücut ağırlığımızın sadece yüzde 2’sini oluşturuyor

Vücut ağırlığımızın sadece yüzde 2’sini oluşturan, yaklaşık 1300-1400 gram olan beynin yüzde 69-85’ini su oluşturuyor. Beynimiz vücudu­muzda kapladığı yerin aksine tüm enerjimizin yüzde 20’sini harcıyor. Ancak beynin büyüklüğünün zeka ile direkt orantısı yok gibi görünü­yor. (Albert Einstein’ın beyni 1230 gramdı). İnsan beyninde yaklaşık 86 milyar sinir hücresi ve bu hücreler arasında yüzlerce trilyon bağlantı bulunuyor. Bu hücrelerin yoğun­luğu, bağlantıları ve beyindeki kıv­rımların miktarı daha önemli. Kıv­rımlar ne kadar fazla ise o kadar iyi. (Maymun ve yunusların kıvrımları çok belirginken farelerin beyin yü­zeyi düz).

Beyin gelişimi anne karnında başlıyor

Beynimizin gelişiminin en hızlı olduğu dönem bebeklik dönemi! Gebelik sırasında annede depres­yon ve aşırı stres bebeğin beyin fonksiyonlarını olumsuz etkiliyor, tam tersi iyi beslenme ve meditas­yon olumlu etki yapıyor. Beynin ana bağlantıları doğumda hazır oluyor, ilk 1-2 yılda sinir kılıflarının gelişme­sinin ardından yürüme, konuşma vb fonksiyonlar da gerçekleşiyor. Beyin kapasitesi 20’li yaşlarda pik yapıyor, 25 yaşından itibaren bey­nin bazı bölümleri küçülmeye baş­lıyor ancak hayat boyu beyin değiş­meye devam ediyor, yeni hücreler ekleniyor. Kelime hazinesi 70’li yaş­lara kadar korunabiliyor.

Cinsiyete göre farklılık göste­riyor

Bu farklılık doğum öncesi başlı­yor ve yaşlılık dönemine dek bu ger­çek değişmiyor. Kadın beyni ile er­kek beyni birbirinden farklı. Erkek­lerde beyin ağırlığı kadınlara göre yaklaşık 100 gram daha fazla. Ağır­lığın yanı sıra fonksiyonel olarak da fark var. Örneğin kadınlarda hafıza ve sosyal tanıma becerileri, dil yete­nekleri daha üstünken, erkeklerde motor (hareket) ve uzaysal algılama özellikleri daha gelişmiş.

Beynimiz yaptığımız işe göre çalışıyor

Beynimizin farklı bölgelerinin farklı görevleri var, yaptığımız işe göre beynimizin farklı bölgeleri ça­lışıyor. Örneğin; fiziksel bir aktivite sırasında beynimizin hareket mer­kezleri ağırlıklı olarak çalışırken; konuşurken konuşma merkezi, bir şey okurken görme merkezi daha aktif oluyor. Ancak farklı merkezle­rin birbiri ile iletişimi hemen hemen sürekli olarak devam ediyor. Yeni görüntüleme teknikleri sayesinde bir iş yaparken beynin hangi bölge­lerinin aktif olduğunu gözlemlemek mümkün ve tek bir iş için bile be­yindeki farklı merkezlerin aktifleşe­rek birbiri ile iletişim kurabildiğini gözlemleyebiliyoruz. Herhangi bir problem olduğunda bu iş bölümü değişebiliyor ve beyin yeniden or­ganize olarak fonksiyonunu devam ettirebiliyor.

Ağrıyı, acıyı hissetmiyor

Beyin dokumuz ağrıyı hisset­mez. Baş ağrısı beyinden kaynak­lanıyor gibi hissedilse de ağrı as­lında beyin etrafındaki damar ve sinir benzeri ağrıya duyarlı yapı­lardan kaynaklanır.

Düzenli egzersiz hafızayı güç­lendiriyor

Fiziksel egzersiz sadece kalp ve vücut kasları için faydalı değil, beyni de geliştiriyor. Beynin hafıza merkezi düzenli egzersiz ile birkaç ay içerisinde büyüyebiliyor, benzer bir durum düzenli zihinsel aktivite sırasında da görülebiliyor. Yeni bir dil öğrenmek, bir müzik aleti çal­mayı öğrenmek gibi. Bu olumlu et­kinin oluşması için dilin öğrenilmesi de muhtemelen gerekmiyor, çalış­mak yeterli. Çalışma bırakıldığında ise her şey eski haline dönüyor.

Sağlıklı beslenme olumlu etki­liyor

Bol meyve, sebze içeren ve ağır­lıklı zeytinyağı kullanılan diyetler hafıza dahil pek çok beyin fonksi­yonu üzerine olumlu etki yapıyor. Şekerin az tüketilmesi de önemli an­cak probiyotik bakterilerin bilişsel fonksiyonlar üzerine etkisi hala tar­tışmalı.

Kaliteli uyku hafızayı kuvvet­lendiriyor

Sağlıklı bir uyku, güçlü bir hafıza için gereken faktörlerden bir tanesi. Az uyuyan veya kalitesiz uyuyan ki­şilerde öğrenme güçlükleri ve ha­fıza problemleri görülebiliyor. Uyku aynı zamanda beyinde temizlik gö­revi üstleniyor. Alzhemier hastala­rında beyinde biriken amiloid pro­teini uyku sırasında beyinden uzak­laştırılıyor.

Fazla GPS kullanımı beyni olumsuz etkiliyor

Londra taksi sürücülerinde yapı­lan çalışmalarda; beynin hafıza mer­kezi olarak kabul edilen hipokampu­sun belli bölgelerinin başka meslek sahiplerine kıyasla daha fazla geliş­tiği gözlenmiş. (Londra’da taksi sü­rücüsü olmak için 25 bin caddenin öğrenilmesi gerekiyor.) GPS kulla­nımı ile de aynı bölgelerde küçülme olmaması için yeni bir yere ilk gi­dişte GPS kullanılsa bile dönüşte kullanmamak daha doğru.

Olay Gazetesi'ni takip edin

Facebook Twitter

Son haberler

Petrol fiyatları yüzde 19 arttı

Cumartesi günü Suudi Arabistan’ın petrol tesislerine yö­nelik saldırıların ardından, ülke­nin petrol üretiminin günlük 5.7 milyon varile düşmesi petrol fi­yatlarını vurdu.

Hulk’ı canlandıran aktörden Johnson’a: Hulk en iyi ‘birlik’ olduğunda çalışır, tek başına kaldığında felakete neden olur

Britanya Başbakanı Boris Johnson’ın Brexit sürecinde ül­kenin çizgi roman kahramanı ‘The Hulk’ gibi olduğunu söyle­mesinin ardından karakteri can­landıran Hollywood yıldızı Mark Ruffalo’dan yanıt geldi.

Maaşlar artmaya, işsizlik de düşmeye devam ediyor

Yayınlanan resmi verilere göre, İngiltere genelinde maaşlar güçlü bir şekilde artmaya devam ederken, işsizlik de azalmayı sürdürüyor.

AB iş dünyasından no deal Brexit uyarısı; İngiltere’nin AB’den anlaşmasız biçimde ayrılması felaket olur

BusinessEurope, İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden (AB) anlaşmasız biçimde ayrılmasının felaket anlamını taşıyacağını bildirdi.

Gurbetçiler artık turist sayılacak; Sadece acil olanlar tedavi olacak

Yurt dışında yaşayan gurbetçiler bugüne kadar Türkiye’ye geldiklerinde tedavi olmak veya kullandıkları ilaçları almak istediklerinde eczanelerden alabiliyorlardı, ancak SGK 2 Eylül 2019 tarihinden itibaren sadece acillerdeki ilaçları karşılayacak.

100 sterlinlik trafik cezasını ödememek için £30 bin harcadı

İngiltere’de emekli bir mühendis, hız sınırını aştığı gerekçesiyle aldığı 100 sterlin trafik cezası için verdiği hukuk mücadelesinde 3 yılda 30 bin sterlin harcadı.

Haringey Belediyesi: Anlaşmasız Brexit nefret suçlarını körükler Haringey Belediyesi: Anlaşmasız Brexit nefret suçlarını körükler

Haringey Belediyesi, yayınla­dığı bir duyuruda anlaşmasız Bre­xit durumunda bölgedeki nefret suçlarında artış gözlemlenebile­ceğini belirtti.

The Guardian: Bakanların gizli belgeleri yayımlamak zorunda kalmasının ardından anlaşmasız Brexit kaosuna dair korkular artıyor

Milletvekillerinin oylaması so­nucu bakanların kamuoyu ile pay­laşmak zorunda kaldığı “Opera­tion Yellowhammer” adı verilen belgeye göre anlaşmasız Brexit’in gerçekleşmesi takdirinde beklenen en olumsuz senaryolar arasında so­kaklarda isyanların çıkması, gıda fi­yatlarının yükselmesi ve tıbbi mal­zemeler ile ilaç tedariğinin kesin­tiye uğraması yer alıyor.

AB anlaşmasız Brexit halinde üye ülkelere 780 milyon euro yardım paketi devreye sürecek

İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden anlaşmasız ayrılma ihtimaline karşı hazırlık yapan Avrupa Birliği, Brexit şokunu atlatmaları için üye ülkelere tahsis edilmek üzere 780 milyon euroluk bir yardım paketi devreye sokacaklarını duyurdu.

Brexit Partisi lideri Nigel Farage’dan Başbakan Johnson’a teklif: Anlaşmasız Brexit sözü ver, sana çoğunluğu kazandıralım

Britanya’nın aşırı sağcı Brexit Partisi’nin Genel Başkanı Nigel Farage, Başbakan Boris Johnson’a bir “saldırmazlık anlaşması” teklif etti.

Johnson’un önünde 5 Brexit senaryosu var

Brexit krizi giderek büyüyor; İn­giltere Başbakanı Boris Johnson altı günde girdiği altı oylamanın tamamını kaybetti.

Londralılar iş bulmak için ‘Kraliçe İngilizcesi’ konuşmaya çalışıyor

Londra’da yaşayanların üçte biri daha iyi bir kariyere sahip olmak için İngilizce konuşurken aksanlarını değiştirdiklerini söyledi.

Londra’daki “Bilim Galerisi” ilk yılını kutluyor

Eylül 2018’de açılan ve uzun zamandır merakla beklenen yepyeni “Bilim Müzesi”, Londra’da geçirdiği ilk senesinde büyük başarılara imza attı.

Elif Şafak, The Booker Ödülü’nün kısa listesinde

Ödülün kazananı, 14 Ekim’de yapılacak törenle açıklanacak

Renklerin içinde yüzen ‘Colourscape’ sergisi Londralılar için geri dönüyor

Geçtiğimiz sene Londra’da sanat severlerle ilk buluştuğu andan itibaren büyük ilgi ile karşılaşan Colourscape sergisi, arayı çok açmadan tekrardan Londralılar ile buluşmaya geliyor.

Akıl sağlığımı korumak için sosyal medyayı sınırladım

Dünyaca ünlü yıldız Dua Lipa, akıl sağlığını korumak için sosyal medya kullanımını sınırladığını dile getirerek, bu mecrayı ‘tadımlık’ olarak tanımladı.

Designed by: Olay Gazeter