SALT’tan yeni sergi: Sosyalizme Tercüme

6 Kasım 2024

SALT’tan yeni sergi: Sosyalizme Tercüme İstanbul’da konumlanan SALT’ın yeni araştırma sergisi “Sosyalizme Tercüme” sergisi
SALT Galata’da meraklılarını bekliyor.

Sergi; Kosova ve Makedonya odağında Yugoslavya’da Türkçe konuşan topluluğun az bilinen tarihini masaya yatırıyor. Sosyalist ideolojinin, Yugoslavya’da Türk kimliğinin inşasına ve dönüşümüne etkisini ele alıyor. Serginin tarihsel kapsamı, Yugoslavya Krallığı’ndaki ezilen Müslüman halktan bir kesimin kurtuluşu sol fikirlerde aradığı 1920 yılına dayanıyor. Krallık rejiminin baskısıyla kesintiye uğratılan sosyalist bir gelecek tasavvurunun önünü açan yeni nesil aktivistlerin hikâyesinin izini sürüyor.

Sezgin Boynik, Tevfik Rada ile Merve Elveren tarafından programlanan Sosyalizme Tercüme sergisi Lumbardhi Vakfı (Kosova) iş birliğinde gerçekleştiriliyor. Sergi Koordinatörlüğünü Sezin Romi; Sergi Tasarımı ve Prodüksiyonunu ise Emirhan Altuner üstleniyor. “Sosyalizme Tercüme” sergisi, özel arşivler ile halk kütüphanelerinde bulunan ve birçoğu ilk kez gün yüzüne çıkarılan tarihî belgeleri içeriyor. Tüm bu malzemeler sergi kapsamında Mustafa Emin Büyükcoşkun, Yane Calovski, Hana Miletić, Ahmet Öğüt, Fevzi Tüfekçi ve Dilek Winchester’ın üretimleriyle yan yana geliyor.

Enternasyonalizm ile dayanışma temelli bir ulusal bilincin inşasını araştıran sergi, tarih kapsamı itibariyle 1980’lerin sonuna uzanıyor. Yugoslavya’da Türkçe konuşan topluluk resmî kayıtlara göre nüfusun küçük bir bölümünü oluştursa da farklı milliyetlere yönelik politikalar Türkçe dilinde faaliyet gösteren gazete, süreli yayın, okul gibi birçok kültürel ve siyasi girişimin kurulmasına olanak vermiş. Bu oluşumlar arasındaki bağlantılar, milliyetçiliğe yönelik ana akım yaklaşımları tartışmaya açarken Yugoslavya’nın 1990 savaşları sırasında dağılmasıyla pekişen “totaliter” ve “etno-milliyetçi” söylemi çok yönlü bir bakışla sorgulamaya olanak tanımış. Sergi öte yandan Yugoslav sosyalizminin özyönetim ve Bağlantısızlar Hareketi gibi tarihsel açıdan ayırt edici özelliklerinin, Türkçe konuşan topluluğun tahayyül edilme biçimlerini nasıl şekillendirdiğini ortaya koyuyor. Sergiyle, karmaşık dinamiklerden doğan yeni kültürel yapıları öne çıkararak güncelliğini bugün de koruyan özgün bir anlatı kurulması amaçlanıyor.

Sergi kapsamındaki tüm programlara “saltonline.org” adresinden erişilebilir. Sosyalizme Tercüme” sergisi 23 Şubat 2025’e kadar SALT Galata’da görülebilir.