Ameliyathaneler hastaların en az risk altında olduğu yer

5 Ağustos 2019

Yeni bir araştırmaya göre, ameliyat olması gereken hastalar için en ölümcül zaman ameliyat­hanede geçirdikleri saatler değil, nekahet ve taburcu olduktan son­raki istirahat dönemi.

Araştırmada 14 ülkeden 28 has­tanede 45 yaş üstü 40 bin hastanın ameliyat sonrası geçirdiği 30 gün­lük sürece bakıldı. Komplikasyon­ların ve ölümlerin kapsama alın­dığı araştırmaya kalp ameliyatları dahil edilmedi. Ölen hastaların sa­dece beşi, yani yüzde birden azı, ameliyat masasında kaldı. Yüzde 70’i, yani 500 hastaysa ameliyat sonrası hastanede yattıkları dö­nemde yaşamını yitirdi. Ölenlerin yüzde 29’u, yani 210’uysa taburcu olduktan sonra hayatını kaybeden hastalardı. Ölümlerin neredeyse yarısı üç nedene bağlı olarak ger­çekleşti. Bunlar, ağır kanama, kal­bin hasar görmesi ve kan dolaşımı enfeksiyonları olarak sıralandı.

Kanada McMaster Üniversite­si’ndeki araştırma ekibinin lideri Dr. P.J. Deveraux, “Birçok aile, yakınları ameliyattayken içeriden alacakları bir haber için stresle bekler ama araştırmamız ortaya koyuyor ki hasta ölümlerinin çok az bir bölümü ameliyathanede gerçekleşiyor” dedi. Devereaux, araştırmalarının ameliyat sonrası bakım ve evde istirahat dönemine geçiş süreci için daha dikkatli ça­lışılması gerektiğini ortaya koydu­ğunu da söyledi.

Kanada Tabipler Birliği Dergisi CMAJ’e göre, her yıl 45 yaş üstü 100 milyon hasta, kalple ilgili olma­yan sorunlar nedeniyle ameliyat geçiriyor. Son yıllardaki teknolojik ve tıbbi ilerlemeler, ameliyatları daha az invazif, daha çok güvenli hale getirdi. Ancak aynı zamanda hastalar hastaneye daha kötü du­rumda gelmeye başladı ve eskiden hastanede daha uzun tutulurlar­ken daha karmaşık bakım ihtiyaçla taburcu edilir oldular. Araştır­maya konu olan hastaların yarıya yakını yüksek tansiyona sahipken, yüzde 20’si şeker yüzde 13’ü de kalp damar hastasıydı. Üçte birin­den fazlası aciliyeti olmayan düşük riskli prosedürler için hastaneye yatarken, geri kalanların çoğu ge­nel, ortopedik, ürolojik, jinekolo­jik, vasküler ve nörolojik büyük operasyonlar için ameliyatha­neye alındı.Ameliyat sonrası ağır kanama yaşayan hastaların 30 gün içinde yaşamlarını yitirme riski, bu komplikasyonu yaşamayanlara göre iki kat fazla oldu. Kalp ame­liyatı geçirmemesine rağmen kalp­leriyle ilgili komplikasyon yaşayan hastaların hayatlarını kaybetme riski de iki kat arttı. En tehlikeli komplikasyon ise halk arasında kan zehirlenmesi olarak bilinen sepsis. Kan dolaşımındaki enfek­siyon nedeniyle ameliyat sonrası ilk 30 gün içinde ölüm riski beş kat fazla olarak belirlendi. Araştırma kontrollü bir deney olarak tasar­lanmadığından bu komplikasyon­ların doğrudan ölüme neden olup olmadığına bakılmadı.

Ölüme neden olan komplikas­yonların ortak paydası ise enfla­masyon. Araştırma ekibinden Ba­ranby Charles Reeves, ameliyatla­rın bünye çağında enflamasyona neden olduğuna, bunun da tek ya da çoklu organ yetmezliğine yol açabileceğine dikkat çekiyor.

Ameliyatta verilen anestezi ya da sonrasındaki narkotik ağrı ke­siciler de hastanın bünyesinde bir terslik olup olmadığını anla­masını engelleyebiliyor. Bu ne­denle komplikasyonlar hemen keşfedilemiyor ve tedavi de ge­cikebiliyor. Ameliyat hastalarda enflamasyon, stres ve pıhtılaşma sistemlerini harekete geçiriyor. Bu sistemler, hastaları büyük komp­likasyonlara yatkın hale getiriyor. Uzmanlara göre ameliyat sonrası ölüm riskinin düşürülmesi sağlık görevlilerine olduğu kadar, hasta ve hasta yakınlarının da süreci ya­kından izlemesine bağlı.