Sunak; “Ruanda planının engellenmesi halinde AİHM’den ayrılacağız”

4 Nisan 2024

Sunak, Ruanda planının engellenmesi halinde sınır kontrolünün ‘üyelikten daha önemli’ olduğunu söyleyerek AİHM’den ayrılma tehdidinde bulundu.

Rishi Sunak, Birleşik Krallık’ın Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nden (AİHS) ayrılabileceğine dair şimdiye kadarki en güçlü imasıyla, göçü kontrol etmenin “yabancı bir mahkemeye üyelikten” daha önemli olduğunu iddia etti.

Başbakan Çarşamba günü verdiği bir mülakatta küçük tekne geçişleriyle mücadele yaklaşımını savunurken, dönüm noktası niteliğindeki Ruanda politikasının engellenmesi halinde AİHM’den ayrılacağını güçlü bir şekilde dile getirdi.

Kasım 2023’te Birleşik Krallık Yüksek Mahkemesi, gerçek mültecilerin zarar görebilecekleri kendi ülkelerine geri gönderilme riski altında olacaklarını belirterek, Ruanda planının hukuka aykırı olduğuna hükmetti. LBC’de yer alan habere göre, bu durum İngiltere’nin de imzacısı olduğu, işkence ve insanlık dışı muameleyi yasaklayan AİHS’nin ihlali anlamına geliyor.

Sunak, küçük tekne geçişleri sorunuyla mücadele etmek için “tarihteki diğer başbakanlardan daha fazlasını” yaptığını söyledi. Bu yılın ilk üç ayında 5,000’den fazla kişi bu yolculuğu gerçekleştirerek, 2022 yılında kırılan bir önceki rekoru aştı.

Başbakan, The Sun’ın Never Mind The Ballots programına verdiği demeçte; “Tüm planlarımızın AİHS dahil tüm uluslararası yükümlülüklerimizle uyumlu olduğuna inanıyorum, ancak sınır güvenliğinin ve yasadışı göçü kontrol edebilmemizin yabancı bir mahkemeye üyelikten daha önemli olduğuna inanıyorum çünkü bu bir ülke olarak egemenliğimizin temelidir” dedi.

Aralarında eski içişleri bakanı Suella Braverman’ın da bulunduğu bir dizi sağcı Muhafazakar milletvekili, hükümetin sığınmacıları Afrika ülkelerine sınır dışı etme planlarını engelleyebileceği endişesiyle AİHM’den ayrılmak için baskı yapıyor. Sunak, daha önce bu tür çağrılara direnmiş, ancak politikasını başlatmak için gerekirse emirlere karşı gelmeye hazır olduğunu söylemişti. Halihazırda Parlamento’da görüşülmekte olan Ruanda’nın Güvenliği (İltica ve Göç) Yasa Tasarısı, bakanların bu tür kararları görmezden gelmesine olanak tanıyan hükümler içeriyor.

Bununla birlikte, Muhafazakâr milletvekillerinden oluşan ‘Tek Ulus Grubu’ üyeleri ayrılmaya karşı uyarıda bulunurken, diğerleri de bunun AİHS’nin Kuzey İrlanda hukukuna dâhil edilmesi şartını içeren Hayırlı Cuma Anlaşmasını ihlal edeceğini söyledi.

İşçi Partisi’nin gölge göçmenlik bakanı Stephen Kinnock şunları söyledi: “Rishi Sunak küçük teknelerle ilgili planının işe yaradığını söyleyecek kadar aptal olduğumuzu düşünüyor olmalı ki, Paskalya tatili hafta sonunda rekor düzeyde Manş geçişlerine tanık olduk. Küçük teknelerle gelenler bu yıl arttı ve Muhafazakârlar kendilerinden başka suçlayacak birilerini bulmaya çalışarak bocalıyorlar. Ne zaman sorumluluk alacaklar ve şaşırtıcı bir ölçekte başarısız olduklarını kabul edecekler? Bu, Başbakan’ın kendi partisi içindeki hizipleri yatıştırmak ve sağcı Muhafazakâr milletvekillerinin saldırısını savuşturmak için yaptığı bir başka umutsuz girişimdir. Ülkenin çıkarları yine ikinci planda kalıyor.”

‘Boş tehdit’

Liberal Demokratların içişleri sözcüsü Alistair Carmichael, Başbakan’ın yorumlarını “isyankar milletvekillerini yanında tutmaya çalışan boş bir tehditten başka bir şey değil” olarak nitelendirdi.

Carmichael, “Rishi Sunak kaç kez denerse denesin, Ruanda planı muazzam bir zaman ve vergi mükelleflerinin parasının kaybı olarak kalacaktır.”

Sunak verdiği mülakatta, Hükümetin, Yasa Tasarısı Lordlar Kamarasındaki muhalefeti aşar aşmaz Ruanda politikasını uygulamak için “planları olduğu” konusunda ısrar etti. Sığınmacıları kabul edecek bir havayolu şirketi bulunmadığı yönündeki haberleri ise yalanladı. Ayrıca küçük teknelere yönelik daha geniş yaklaşımını savunarak, sorunun üstesinden gelmek için “tarihteki diğer başbakanlardan daha fazlasını” yaptığını söyledi.

Geçen yıl geçişlerde yaşanan düşüşün ardından, 2024’ün ilk üç ayında 5,000’den fazla kişi yolculuk yaparak 2022’de kırılan bir önceki rekoru aştı.

Sunak şunları söyledi: “Hâlâ ilerleme kaydediliyor. Arnavutluk ile ne yapıyoruz? Geçen yıl gelenlerin üçte birini onlar oluşturuyordu. Arnavutluk ile yeni bir anlaşma müzakere ettim. Açıkçası burası güvenli bir ülke. Eğer birisi buraya yasadışı yollardan gelirse onu geri gönderebileceğiz. Daha sonra binlerce insanı Arnavutluk’a geri gönderdik ve ne oldu? Gelmeyi bıraktılar. Şimdi bunu tekrarlamamız gerekiyor.”