Haziran ayı bütçe açığı beklentileri aştı: Reeves’i zor bir sonbahar bekliyor

23 Temmuz 2025

 

İngiltere Maliye Bakanı Rachel Reeves, kamu borçlanmasının öngörülenin 3,5 milyar sterlin üzerine çıkmasıyla sonbaharda zorlu bir bütçe dönemiyle karşı karşıya kalacak.

İngiltere İstatistik Kurumu’nun (ONS) Salı günü açıkladığı Haziran ayına ait kamu mali verileri, Parlamento yaz tatiline girerken Maliye Bakanı Rachel Reeves için adeta moral bozucu bir “dönem sonu karnesi” niteliği taşıyor.

Haziran ayında kamu borçlanması 20,7 milyar sterlinle, Bağımsız Bütçe Sorumluluk Ofisi’nin (OBR) öngördüğü rakamdan tam 3,5 milyar sterlin daha yüksek gerçekleşti. Bu, 2020’de pandemi nedeniyle uygulanan maaş destek programlarının damga vurduğu olağanüstü yıl dışında, bugüne kadar kaydedilen en yüksek ikinci Haziran ayı borçlanma seviyesi oldu.

Reeves’in en yakından takip ettiği mali göstergelerden biri olan ve beş yıl içinde sıfırlanması hedeflenen cari bütçe açığı da Haziran ayında 16,3 milyar sterline ulaştı. Bu rakam, 2024’ün aynı ayında kaydedilen seviyeden 7,1 milyar sterlin daha yüksek.

Sebep Harcamalar Değil, Faiz Giderleri

Bu beklenmeyen artışın arkasında ise Labour yönetiminin fazla harcama yapmasından ziyade, hükümet tahvilleri (gilts) üzerindeki faiz maliyetlerinin enflasyona bağlı olarak tahminlerin üzerine çıkması yatıyor. Bilindiği üzere bazı devlet tahvillerinin faiz oranları, geleneksel Perakende Fiyat Endeksi (RPI) enflasyon oranına göre otomatik olarak artıyor.

The Guardian’da yer alan habere göre, RPI bazlı enflasyon son aylarda yükselişte ve şu anda %4,4 seviyesinde. ONS verilerine göre, Hazine sadece Haziran ayında tahvil faiz ödemeleri için 16,4 milyar sterlin harcadı. Bu, geçen yılın aynı ayındaki 8,4 milyar sterlinin neredeyse iki katı ve OBR tahmininin 2,4 milyar sterlin üzerinde.

İlk Çeyrek Beklentilerle Uyumlu Ama…

Yine de, yeni mali yılın ilk üç ayı toplam olarak değerlendirildiğinde tablo daha az karamsar. ONS, bu dönemdeki toplam kamu borçlanmasının 57,8 milyar sterlin olduğunu ve bunun OBR’nin Mart ayı tahminleriyle uyumlu olduğunu belirtti. Bu durum, sonbaharda yapılacak bütçe değerlendirmesinin, tahminlerdeki sapmalarla başlamayabileceğini gösteriyor.

Ancak Haziran ayındaki olumsuz sapma, Reeves’in içinde bulunduğu kırılgan durumu yeniden gözler önüne seriyor. OBR’ye göre, beş yıllık mali planın sonunda Bakanlığın sadece 9,9 milyar sterlinlik bir “manipülasyon payı” (headroom) kalmış durumda. Bunun da 5 milyar sterlinlik engelli yardımlarındaki kesintilerin iptali ve kış yakıt ödeneğinin yeniden çoğu emekliye sağlanmasıyla birlikte 1,25 milyar sterlinlik ilave maliyet nedeniyle büyük ölçüde kullanıldığı belirtiliyor.

OBR’nin Yaz Tahminleri Tehlike Yaratabilir

OBR’nin bu yaz yapacağı ekonomik modellemeye ilişkin “stok değerlendirmesi” (stocktake), Reeves’in sonbahar bütçesini şekillendirmede karşı karşıya kalabileceği en büyük belirsizliklerden biri olarak öne çıkıyor. Bazı ekonomik analistlere göre bu değerlendirme, tahminlerde 10 ila 20 milyar sterlin arasında potansiyel sapmalara neden olabilir.

Mali Çalışmalar Enstitüsü (IFS), Pazartesi günü yaptığı bir açıklamada, Reeves’in mevcut mali kurallarını daha esnek hale getirecek şekilde değiştirmesi önerisinde bulundu. Bu sayede, ilkbaharda yapılan ara bütçe değerlendirmelerinde küçük öngörü sapmalarına karşı zorunlu politika değişikliklerinin önüne geçilebileceği ifade edildi.

Reeves’in ekibi de OBR’nin rolünü gözden geçirme sürecinde. Böyle bir değişiklik, sosyal yardımlar konusundaki U dönüşüne neden olan hedef odaklı ve aceleci politika yapım süreçlerinin tekrarlanmasını engelleyebilir.

Ancak tüm bu değerlendirmeler, Maliye Bakanı Reeves’in önümüzdeki sonbaharda karşı karşıya kalacağı zorlu bütçe dönemini hafifletmeye yetmeyebilir. Haziran ayı verilerinin yarattığı tablo, kamu maliyesinin düşündüğünden daha kötü bir durumda olduğunu ortaya koyuyor.