Dijital bilgileriniz kimin elinde, bunları kim kontrol ediyor?

29 Ağustos 2025

İngiltere ve AB, Google ve Microsoft anlaşmalarıyla veri egemenliği riskini tartışıyor. Peki, verileri yüzde yüz güvenle saklayacak bir yöntem var mı?

Günümüzde hayatımızın her alanı giderek dijitalleşiyor ve bunun sonucu olarak sağlık kayıtları, finansal bilgiler, alışveriş alışkanlıkları gibi büyük miktarda veri üretiyoruz. İnternet üzerinden işlenen veri miktarı her üç yılda bir iki katına çıkıyor. Gelişmiş ülkeler, kamu hizmetlerini dijitalleştirerek vatandaşlara daha hızlı, ucuz ve verimli hizmet sunmayı vaat ediyor. Ancak uygulamada durum çok daha karmaşık.

İngiltere ve Google anlaşması

Örneğin, İngiltere hükümetinin Google ile yeni anlaşması, büyük miktarda kamu verisinin ABD sunucularında depolanmasını öngörüyor. Microsoft ise Fransa’daki müşterilerine veri egemenliğini garanti edemeyeceğini açıklamış durumda. Bu durum, AB genelinde veri güvenliği ve gizliliği açısından endişe yaratıyor.

Temmuz ayında açıklanan anlaşmaya göre Google, İngiltere’nin eski sistemlerini modernize etmek için teknoloji sağlayacak. Bu bağlamda, İngiltere’nin kamu sektöründeki IT altyapısının %25’i ve Ulusal Sağlık Servisi ile polis güçlerinde kullanılan bazı sistemlerin %70’i 30–40 yıllık. Google, bu sistemleri bulut tabanlı modern sistemlerle değiştirecek ve bunun karşılığında gelecekteki kamu IT projeleri için avantajlı konum elde edecek.

Riskler neler?

Uzmanlar, bu tür anlaşmalarda “vendor lock-in” yani tek bir sağlayıcıya bağımlılık riskine dikkat çekiyor. Ayrıca ABD’nin CLOUD Act yasası ile Amerikan hükümetinin İngiltere’deki verilere erişme ihtimali de tartışılıyor. CLOUD Act, ABD şirketlerinin hükümet taleplerine uyması gereken koşulları belirliyor ve diğer ülkelerle veri paylaşımı için ikili anlaşmalar çerçevesi sunuyor. Google, teknolojisinin İngiltere hükümetinin kontrolünde olacağını ve veri gizliliğine müdahale edilirse bunu dava edeceğini açıkladı. Ancak bu açıklama endişeleri tamamen gideriyor mu, tartışmalı.

Microsoft ve AB’de benzer sorunlar

Microsoft da AB genelinde kamu IT sistemlerini modernize etmek için 5 milyar euro yatırım yapmayı planlıyor. Ancak şirketin Fransa Direktörü Anton Carniaux, CLOUD Act nedeniyle verilerin Amerikan hükümeti tarafından erişilemeyeceğini garanti edemeyeceklerini açıkladı. Microsoft, Fransa ve Almanya’da yerel ortaklarla “güvenilir bulut” girişimleri planlasa da, veri egemenliği konusundaki riskler tamamen ortadan kalkmıyor.

Veri egemenliği ve ulusal güvenlik

Veri egemenliği, her ülkenin kendi hükümetine, şirketlerine ve vatandaşlarına ait veriyi yerel sistemlerde tutması ve yabancı gözlerden koruması anlamına geliyor. Bugün veri egemenliği, ulusal egemenliğin ayrılmaz bir parçası. Hükümetler, büyük teknoloji şirketlerinin sunduğu ücretsiz hizmetlerin ardında yatan uzun vadeli bağımlılık riskini görmeli; vatandaşlarının gizliliğini ve ulusal güvenliği korumayı öncelik haline getirmeli.