Kuzeyde ulaşımda bir neslin en büyük dönüşümü

15 Ocak 2026

Kuzeyde ulaşımda “bir neslin en büyük dönüşümü”: Northern Powerhouse Rail için 45 milyar sterlinlik tavan bütçe ve yeni büyüme stratejisi

Hükümet, Kuzey İngiltere’de demiryolunu hızlandıracak Northern Growth Strategy’yi açıkladı; Liverpool–Manchester–Leeds hattı merkezde, hedef daha kısa yolculuk, daha iyi iş ve yeni konut

Birleşik Krallık hükümeti, Kuzey İngiltere’de ulaşıma “bir neslin en büyük yükseltmesi” olarak tanımlanan kapsamlı bir dönüşüm planını duyurdu. Planın merkezinde, yıllardır gündemde olan ancak ertelenen Northern Powerhouse Rail (NPR) yer alıyor. Hükümet, yeni büyüme planıyla Kuzey’deki şehir ve kasabalarda yaşayanların daha hızlı tren bağlantıları, daha kısa işe gidiş-geliş süreleri, daha iyi iş imkânları ve yeni konutlardan faydalanacağını bildirdi.

Açıklamada, önceki hükümet dönemindeki “kronik yetersiz yatırımın” Kuzey’de bağlantı ve büyüme hedeflerini geride bıraktığı, bunun da topluluklara defalarca “boş vaatler” olarak yansıdığı savunuldu. Yeni planın, bu tabloyu tersine çevirmeyi amaçladığı belirtildi.

NPR hattı: Liverpool’dan York’a uzanan “kuzey büyüme koridoru”

Northern Powerhouse Rail’in omurgasını oluşturduğu planın, Liverpool, Manchester, Leeds, Bradford, Sheffield, Warrington, York gibi hızlı büyüyen şehir bölgeleri arasındaki bağlantıları güçlendirmesi; Newcastle ve Hull’a da hizmetlerin iyileştirilmesi öngörülüyor. Hükümet, daha güçlü bağlantıların verimliliği artırarak on binlerce istihdam yaratmasını hedefliyor.

Açıklamada, Kuzey’de verimliliğin yalnızca ülke ortalamasına çıkarılmasının bile İngiliz ekonomisine yılda 40 milyar sterline kadar ek katkı sağlayabileceği örneği verildi.

“Kuzey, Güney’e göre geride”: Yolculuk sürelerine örnek verildi

Hükümet, Kuzey ile Güney arasındaki bağlantı farkına dikkat çekerek bir karşılaştırma yaptı:
Paddington–Reading arasındaki 35 millik tren yolculuğu 22 dakika sürerken, Liverpool–Manchester Havalimanı arasında 29 millik bir tren yolculuğunun 1 saat 25 dakikaya kadar uzayabildiği ve 21 durak yaptığı belirtildi. NPR’nin bu tür yolculuk sürelerini düşürmeyi hedeflediği kaydedildi.

Raylı ulaşımda maliyet adımları: “Raylı ücret dondurma” ve otobüste 3 sterlin tavan

Açıklamada, Kuzey’de büyüme hedefini destekleyen adımlar arasında; tren ücretlerinin 30 yıl sonra ilk kez dondurulması ve otobüs biletlerinde 3 sterlin tavan uygulamasının sürdürülmesi de hatırlatıldı. NPR’nin, Liverpool’dan York’a uzanan “kuzey büyüme koridoru”nun ana yapı taşlarından biri olacağı ifade edildi. Bu koridorun, Almanya’daki Rhine-Ruhr ve Hollanda’daki Randstad gibi Avrupa’nın başarılı büyüme hatlarıyla yarışabilecek potansiyele sahip olduğu savunuldu.

Starmer: “Kuzey’e artık söz değil, gerçek yatırım”

Başbakan Keir Starmer, Leeds’te üniversite öğrencisi olduğu yıllara atıf yaparak, yetersiz yatırımın Kuzey şehirlerinde yarattığı sonuçları bizzat gördüğünü belirtti. Starmer, “güvenilir ulaşım, güvenli iş, canlı şehir merkezi” beklentisinin herkes için geçerli olması gerektiğini vurgulayarak, Liverpool’dan Manchester’a, York’tan Newcastle’a kadar Kuzey topluluklarının “bozulan sözlerle” hayal kırıklığı yaşadığını ifade etti.

Starmer, NPR’nin Kuzey genelinde daha hızlı ve daha sık sefer sunacak yeni bir demiryolu ağı olarak, milyonlarca insan için “kalıcı değişim” sağlayacağını söyledi; yerel liderlerle birlikte, çalışanların işe gidişi, çocukların okula ulaşımı ve ailelerin günlük hayatı için gerekli bağlantıların kurulacağını belirtti.

Reeves: “Büyüme zorluksa, çözüm yatırım ve yenilenme”

Hazine Bakanı Rachel Reeves, ekonomik büyüme hedefinde “istikrar, yatırım ve reform” yaklaşımını öne çıkardı. Reeves, Kuzey’de yıllardır süren yetersiz yatırımın tersine çevrileceğini; planın iş yaratacağını, konut inşa edeceğini ve işletmelerin yatırım yapmasının önünü açacağını söyledi. Reeves’e göre bu yaklaşım, büyümeyi destekleyecek ve “çalışanların cebine daha fazla para” olarak yansıyacak.

Finansman çerçevesi: 45 milyar sterlin tavan, ilk aşamada 1,1 milyar sterlin

Hükümet, NPR’nin bütçe yönetiminde geçmiş büyük projelerde görülen aşırı maliyet artışlarının tekrar etmeyeceğini vurguladı. Program için 45 milyar sterlinlik bir finansman tavanı konulacağı açıklandı. Harcama gözden geçirme dönemi için ayrılan 1,1 milyar sterlinin, planlama, geliştirme ve tasarım çalışmalarını ilerletmeye ve ayrıntılı bir uygulama takvimi oluşturulmasına imkân vereceği belirtildi. NPR’den beklenen faydaların 2030’lu yıllardan itibaren daha görünür hale geleceği ifade edildi.

NPR’nin, zamanında ve bütçe içinde ilerlediği belirtilen Transpennine Route Upgrade programının üzerine inşa edileceği kaydedildi.

Aşamalar: Önce Yorkshire bağlantıları, sonra Liverpool–Manchester hattı

Açıklamada, ilk aşamada şu hatlarda bağlantı iyileştirmeleri öngörüldü:

Sheffield–Leeds
Leeds–York
Leeds–Bradford

Kuzey Doğu’da ise Leamside Line üzerinde geliştirme çalışmalarının NPR ile birlikte ilerletileceği belirtildi.

Sonraki aşamada; Manchester Havalimanı ve Warrington üzerinden geçecek şekilde Liverpool–Manchester arasında yeni bir güzergâh planlandı. Bunun ardından Pennine geçişlerinde Manchester, Leeds, Bradford, Sheffield ve York arasında bağlantıların güçlendirilmesi hedefleniyor. Düzenli seferlerin Darlington ve Durham üzerinden Newcastle’a, Hull’a ve Kuzey Galler bağlantısı için Chester’a uzanacağı belirtildi.

İstihdam ve beceri: 570 milyon sterlinlik eğitim yatırımı

Projenin; planlama, geliştirme, tasarım ve inşaat aşamalarında yeni ve nitelikli istihdam yaratacağı ifade edildi. Hükümetin, yerel liderler ve işverenlerle birlikte beceri açıklarını kapatmaya çalıştığı; ülke genelindeki kolejlerin eğitim tesislerini genişletmesi için 570 milyon sterlin alacağı belirtildi.

Kuzey’in sektör haritası: Teknoloji, finans, savunma, yaşam bilimleri, temiz enerji

Açıklamada, geçen haziran yayımlanan modern sanayi stratejisinin, Kuzey şehir bölgelerinde kümelenen 8 stratejik sektöre öncelik verdiği hatırlatıldı. Örnekler arasında;

Greater Manchester: Avrupa’nın en hızlı büyüyen teknoloji merkezlerinden biri; siber güvenlik, profesyonel hizmetler, yaratıcı endüstriler
Leeds ve West Yorkshire: “Kuzey’in Square Mile’ı” olarak finansal hizmetler
South Yorkshire: savunma ve ileri imalat
Liverpool City Region: yaşam bilimleri
Newcastle ve North East: temiz enerji dönüşümü
başlıkları öne çıkarıldı.

Hükümetin, belediye başkanları ve iş dünyasıyla birlikte Northern Growth Strategy için daha fazla ayrıntıyı açıklayacağı belirtildi.

Bakanlar ve yerel liderler: “Yılların gecikmesi bitiyor”

Ulaştırma Bakanı Heidi Alexander, Kuzey’in uzun süre yetersiz yatırım ve gecikmelerle “geride tutulduğunu”, bunun artık sona ereceğini söyledi. Konut ve Yerel Yönetim Bakanı Steve Reed ise daha hızlı bağlantıların işlerin büyümesini, daha iyi ücretli istihdamı ve yeni yatırımları destekleyeceğini belirtti; bunun Liverpool, Manchester, Sheffield ve Leeds arasında yeni güzergâhların “ilk adımı” olduğunu ifade etti.

Liverpool City Region Belediye Başkanı Steve Rotheram, Liverpool–Manchester arasında dünyanın ilk yolcu demiryolunun 200 yıl önce inşa edildiğini hatırlatarak, bunun “yeni bir dönemin başlangıcı” olduğunu söyledi. Greater Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham ise NPR’ye “net bir bağlılık” ve Manchester şehir merkezinde yeraltı istasyonu seçeneğine açıklık bulunduğunu vurguladı; modernize edilmiş Manchester Piccadilly’nin “Kuzey’in Kings Cross’u” olabileceğini belirtti.

West Yorkshire Belediye Başkanı Tracy Brabin, Bradford istasyonu planları, Leeds giriş-çıkış kapasite artırımları ve ağ genelinde elektrifikasyon sayesinde daha sık ve hızlı trenlere işaret etti. South Yorkshire Belediye Başkanı Oliver Coppard, Sheffield–Leeds–Manchester bağlantılarının daha hızlı ve güvenilir hale gelmesinin iş, beceri ve fırsat alanını genişleteceğini söyledi. North East Belediye Başkanı Kim McGuinness, County Durham’dan geçen Leamside Line’ın “bir neslin projesi” olduğunu ve Newcastle’a erişimin güçleneceğini belirtti. York ve North Yorkshire Belediye Başkanı David Skaith, York istasyonundaki kapasite yatırımlarıyla kentin Kuzey’in modern ulaşım ağının merkezinde konumlanacağını ifade etti.

Uzun vadeli niyet: Birmingham–Manchester arasında yeni hat

Hükümet, uzun vadede Birmingham ile Manchester arasında yeni bir demiryolu hattı inşa etme niyetini de açıkladı. Bunun HS2’nin yeniden başlatılması olmadığı, en uygun desteğin nasıl sağlanacağına ilişkin ek çalışmalara ihtiyaç bulunduğu ve bu hattın ancak Northern Powerhouse Rail tamamlandıktan sonra hayata geçebileceği belirtildi. Hükümetin HS2’den “dersler çıkararak” benzer başarısızlıkların tekrarlanmasını önlemeyi amaçladığı kaydedildi.

Diğer büyüme adımları da sıralandı

Açıklamada; şehir bölgelerinde yerel ulaşıma 15 milyar sterlin yatırım yapıldığı, East Coast Mainline’da haftalık 60 bin ek koltuk sağlandığı, Bradford’a yeni seferler eklendiği ve Londra–Leeds–Newcastle arasındaki yolculuk sürelerinin azaltıldığı belirtildi. Ayrıca Heathrow genişlemesi, Sizewell C anlaşması ve ABD, Hindistan, AB ve Körfez’le ticaret anlaşmalarının ekonomiye katkı sağlayacağı ifade edildi.

Hükümet, Northern Powerhouse Rail’i merkezine alan yeni Northern Growth Strategy ile Kuzey İngiltere’de demiryolunu hızlandırmayı, yolculuk sürelerini kısaltmayı, istihdam ve konut üretimini artırmayı hedefliyor. Program için 45 milyar sterlinlik tavan bütçe ve ilk aşamada 1,1 milyar sterlin kaynak açıklandı.

KAYNAK: GOV