MHRA’dan yeni rehber: Güvenli dijital araçlar nasıl ayırt edilir?

27 Ocak 2026

Yeni çevrim içi kaynaklar, ruh sağlığı uygulamaları ve teknolojilerinin güvenli, etkili ve kanıta dayalı olup olmadığını anlamaya yardımcı olacak

İngiltere İlaç ve Sağlık Ürünleri Düzenleme Kurumu (MHRA), ruh sağlığı uygulamaları ve dijital teknolojileri kullananlar için yeni bir rehber yayımladı. Rehber, güvenli ve etkili dijital ruh sağlığı araçlarının nasıl ayırt edileceğini anlatıyor.

İngiltere İlaç ve Sağlık Ürünleri Düzenleme Kurumu (MHRA), ruh sağlığını desteklemek amacıyla kullanılan mobil uygulamalar ve dijital teknolojiler hakkında yeni bir rehber yayımladı. 27 Ocak 2026 tarihinde kamuoyuyla paylaşılan rehber, halkın yanı sıra ebeveynler, bakıcılar ve bu araçları kullanan ya da öneren sağlık, sosyal bakım ve eğitim profesyonellerini hedefliyor.

MHRA tarafından, NHS İngiltere ile birlikte geliştirilen ve ücretsiz olarak erişilebilen çevrim içi kaynaklar; dijital ruh sağlığı araçlarının güvenli, etkili ve bilimsel kanıtlara dayalı olup olmadığının nasıl anlaşılacağını pratik örneklerle anlatıyor.

Gençler başta olmak üzere dijital araçlara yönelim artıyor

İngiltere’de giderek daha fazla kişi, özellikle gençler, ruh sağlığı desteği için dijital araçlara yöneliyor. Belirti takibi yapan uygulamalardan sanal gerçeklik temelli terapilere kadar birçok ürün, bugün yaygın şekilde kullanılıyor ve çoğu zaman kamu sağlık hizmetleri ile toplumsal bakım sistemlerine eşlik ediyor.

Ancak MHRA’ya göre, bu araçların hangilerinin güvenilir, güvenli veya kişiye uygun olduğu her zaman net değil. Yeni rehber, kullanıcıların daha bilinçli tercihler yapmasını ve bir şeyler ters gittiğinde ne yapmaları gerektiğini bilmelerini amaçlıyor.

MHRA Başkanı: “İnsanlar neyin iyi olduğunu bilmeli”

MHRA Başkanı ve Oxford Üniversitesi’nde birinci basamak sağlık profesörü olan Anthony Harnden, rehbere ilişkin yaptığı açıklamada şunları söyledi:

“Bir kişi ruh sağlığına destek olmak için bir dijital araca yöneldiğinde, bunun güvenli, etkili ve güvenilir kanıtlara dayalı olduğunu bilmesi gerekir. Amacımız, insanların günlük hayatta kullanabileceği açık ve pratik bilgiler sunmak; neyin iyi olduğunu ve ne zaman seslerini yükseltmeleri gerektiğini anlamalarını sağlamak.

Bir aile hekimi olarak, hastaların dijital araçlardan geleneksel bakım yöntemleriyle birlikte fayda gördüğünü bizzat gözlemledim. Bu rehber, klinisyenler ile hastalar arasındaki iletişimi güçlendiriyor ve bir aracın gerçekten uygun olup olmadığına dair doğru soruların sorulmasına yardımcı oluyor.

Dijital ruh sağlığı teknolojileri, profesyonel sağlık hizmetlerinin yerine geçmez. Ruh sağlığı sorunları yaşayan herkesin eğitimli uzmanlardan destek alması gerekir.”

Dijital bir ruh sağlığı aracı kullanmadan önce kontrol edilmesi gereken 5 nokta

MHRA, bir dijital ruh sağlığı uygulaması veya teknolojisi kullanmadan önce şu beş sorunun mutlaka sorulmasını öneriyor:

1. Ne vaat ediyor?
Ürün yalnızca genel iyilik hâlini mi destekliyor, yoksa bir ruh sağlığı sorununu teşhis ettiğini, tedavi ettiğini veya yönettiğini mi iddia ediyor? Tıbbi fayda iddiaları açıkça belirtilmeli ve kanıtlarla desteklenmeli.

2. Kimler için tasarlandı?
Yetişkinler için geliştirilen bir araç, gençler veya çocuklar için uygun olmayabilir. Hedef yaş grubu ve kullanıcı profili net şekilde belirtilmeli.

3. Etkili olduğuna dair kanıt var mı?
Güvenilir ürünler, nasıl test edildiklerini veya değerlendirildiklerini açıklar. Klinik çalışmalar gibi somut veriler sunmayan, büyük vaatlerde bulunan ürünlere karşı dikkatli olunmalı.

4. Kişisel verileriniz ne oluyor?
Bu araçlar genellikle son derece hassas kişisel bilgiler toplar. Verilerin nasıl saklandığı ve kullanıldığı kolayca anlaşılabilir olmalı.

5. Tıbbi cihaz olarak düzenleniyor mu?
Bazı dijital ruh sağlığı teknolojileri, ruh sağlığı sorunlarını teşhis etme veya tedavi etme iddiası nedeniyle tıbbi cihaz olarak sınıflandırılır. Bu tür ürünlerin güvenlik standartlarını karşılaması ve Birleşik Krallık uygunluk işareti taşıması gerekir. Kayıtlı ürünler, MHRA’nın herkese açık kayıt sistemi üzerinden kontrol edilebilir. Bu durum, ürünün güvenlik standartlarına uygun olduğunu ve kullanım sırasında izlendiğini gösterir.

MHRA, her dijital ruh sağlığı aracının tıbbi cihaz olarak düzenlenmediğini; bazılarının yalnızca yaşam tarzı veya iyi oluş ürünü olarak sınıflandırıldığını da vurguluyor. Bu durum, ürünün mutlaka güvensiz olduğu anlamına gelmese de, aynı düzeyde denetimden geçmediği anlamına gelebiliyor.

Zarar durumunda bildirim yapılabiliyor

Düzenlemeye tabi bir dijital ruh sağlığı teknolojisinin zarar veya ciddi sıkıntıya yol açması durumunda, kullanıcılar durumu MHRA Sarı Kart Bildirim Sistemi üzerinden bildirebiliyor.

Yeni kaynaklar ne sunuyor?

Yeni çevrim içi kaynaklar; kısa animasyonlar ve gerçek hayattan örneklerle, güvenli ve kanıta dayalı dijital ruh sağlığı teknolojilerinin pratikte nasıl göründüğünü anlatıyor. Ayrıca, olası risklerin nasıl bildirileceğini açıklayarak, başkalarının korunmasına katkı sağlanmasını hedefliyor.

Rehber; bu teknolojileri kullanan herkesin yanı sıra ebeveynler, bakıcılar ve öğretmenler, hemşireler, aile hekimleri ve ruh sağlığı uzmanları gibi sıkça öneride bulunan profesyonellere de hitap ediyor.

Bilimsel iş birliği ve uzun vadeli yaklaşım

Kaynaklar, MHRA tarafından, kamu yararına fonlanan bir proje kapsamında, NHS İngiltere’nin dijital öğrenme programı ile iş birliği içinde geliştirildi.

MHRA, 2023’ten bu yana, sağlık teknolojilerinin hızla geliştiği bu alanda, orantılı düzenleme ve değerlendirmeye odaklanıyor. Bu süreçte, ulusal sağlık rehberliği kurumu, ruh sağlığı uzmanları, geliştiriciler ve deneyim sahibi bireylerle yakın çalışma yürütülüyor.

Ulusal sağlık rehberliği kurumunun bilimsel yetkilisi Nick Crabb, dijital ruh sağlığı teknolojilerinin yaygınlaştığı bu dönemde, güvenli ve etkili araçlara erişimin hayati önem taşıdığını belirtti. Yeni kaynakların, doğru soruların sorulmasını sağlayarak bilinçli tercihler yapılmasına yardımcı olacağını vurguladı.

Kuzey İrlanda’dan destek mesajı

Kuzey İrlanda Sağlık Bakanı Mike Nesbitt, dijital araçların insanlara sağlıkları hakkında daha fazla bilgi sunduğunu ve kişisel çözümler bulmalarına yardımcı olduğunu belirterek, yayımlanan rehberi memnuniyetle karşıladığını ifade etti.

Ruh sağlığı kuruluşlarından olumlu değerlendirme

Ruh sağlığı alanında faaliyet gösteren kuruluşların temsilcileri de, dijital araçların geleneksel destek yöntemlerinin yanında faydalı bir tamamlayıcı olabileceğini, ancak güvenli ve anlaşılır olmasının büyük önem taşıdığını dile getirdi.

Yetkililerden çağrı

MHRA, ruh sağlığı uygulamaları veya dijital teknolojiler kullanan ya da bu süreçte bir başkasına destek olan herkesi, yeni rehberi incelemeye ve herhangi bir endişe durumunda bildirim yapmaya çağırdı. Amaç, herkes için daha güvenli bir dijital ruh sağlığı ortamı oluşturmak.

 

kaynak: GOV