Bailey’den uyarı: Gölge bankacılık finansal sistemi tehdit edebilir

27 Ocak 2026

 

İngiltere Merkez Bankası Başkanı Andrew Bailey, gölge bankacılığın yeterince düzenlenmemesi halinde yeni bir küresel finansal krizi tetikleyebileceği uyarısında bulundu.

İngiltere Merkez Bankası, gölge bankacılık olarak adlandırılan piyasa temelli finansman faaliyetlerinin, küresel finansal sistem için giderek daha büyük bir risk oluşturduğunu açıkladı. Banka Başkanı Andrew Bailey, bu alanın daha güvenli hâle getirilmesi için acil düzenleyici adımlar gerektiğini söyledi.

The Times’ta yer alan habere göre Bailey, The Banker dergisi için kaleme aldığı makalede, 2008 küresel finans krizinin ardından geleneksel bankacılık sisteminin dayanıklılığının artırıldığını ancak asıl riskin artık banka dışı alanlarda biriktiğini vurguladı.

Bailey, “Sorun artık bankacılık sınırlarının dışında kalan risklerin yönetilmesi ve bankalarla banka dışı kuruluşlar arasındaki yeni bağlantıların doğru biçimde anlaşılmasıdır. Küresel ölçekte piyasa temelli finansmanda dayanıklılığın artırılmasına yönelik acil bir ihtiyaç sürmektedir” ifadelerini kullandı.

Hızla büyüyen, karmaşık ve şeffaf olmayan bir alan

Piyasa temelli finansman; emeklilik fonları, sigorta şirketleri ve hedge fonlar gibi kuruluşların yürüttüğü, banka benzeri ancak büyük ölçüde düzenleme dışı kalan faaliyetleri kapsıyor. Bailey, bu alanın çok büyük, hızla büyüyen, parçalı ve birçok noktada şeffaflıktan uzak olduğunu belirtti.

Uluslararası bağlantıların karmaşıklığı nedeniyle risklerin tam olarak izlenemediğine dikkat çeken Bailey, bu durumun finansal istikrar açısından ciddi bir kırılganlık yarattığını söyledi.

2008 sonrası kredi kayması

2008 krizinin ardından bankalara getirilen daha sıkı kurallar, kredi verme iştahını sınırlarken, finansmanın önemli bir bölümü banka dışı yapılara kaydı. Küresel ölçekte özel piyasa fonlarının yönettiği varlıkların 16 trilyon dolara ulaştığı, özel kredi ve özel sermaye sektörlerinin ise 10 yıl içinde 3 trilyon dolardan 11 trilyon dolara çıktığı belirtiliyor.

Ancak düzenleyiciler, bu piyasalara ilişkin veri eksikliğinin ciddi bir sorun olduğunu, banka dışı kuruluşlarla mevduat bankaları arasındaki bağlantıların yeterince anlaşılmadığını vurguluyor. Ayrıca kredi verme standartlarının gevşemesi ve finansman yapılarının giderek karmaşıklaşması da endişe kaynağı olarak öne çıkıyor.

ABD’deki iflaslar alarm verdi

Eylül ayında ABD’de özel finansla bağlantılı iki şirketin çöküşü, bu alandaki risklerin daha geniş bir strese dönüşebileceği yönündeki kaygıları artırdı. İngiltere Lordlar Kamarası Finansal Hizmetler Düzenleme Komitesi de hükümetin özel kredi ve özel sermayenin yarattığı riskleri sınırlı ölçüde kavradığı uyarısında bulundu.

Küresel ölçekte ilk stres testi

İngiltere Merkez Bankası, bu yıl içinde özel piyasa ekosistemine yönelik kapsamlı bir stres testi yaparak, bu alanda yaşanabilecek olası bir krizin ekonomik ve finansal etkilerini ölçmeyi hedefliyor. Bu çalışma, bir küresel düzenleyici tarafından gerçekleştirilen ilk stres testi olacak.

Dünyanın en büyük özel piyasa aktörlerinden bazıları bu sürece katılmayı kabul etti.

Düzenleme baskısı ve tartışmalar

Bailey’nin uyarıları, düzenleyici kurumların hükümetten gelen “bürokrasiyi azaltma” baskısıyla karşı karşıya olduğu bir dönemde geldi. Son yıllarda finansal düzenleyiciler bazı kuralları gevşetirken, İngiltere Merkez Bankası geçen ay 2008’den bu yana ilk kez bankacılık sistemi için sermaye gerekliliklerini düşürdü.

Bu karar, kriz sonrası finansal düzenlemelerin mimarlarından bazıları tarafından “hata” olarak nitelendirildi. Eleştirmenler, mevcut riskler dikkate alındığında düzenlemelerin gevşetilmesi yerine sıkılaştırılması gerektiğini savunuyor.