Sürücüsüz araç uyarısı: Kıyafete göre algılayamayabilirler

2 Temmuz 2026

İngiltere’nin başkenti Londra’da robotaksi ve sürücüsüz araç testleri hız kazanırken, yapay zeka uzmanlarından güvenlik uyarısı geldi. Uzmanlar, otonom araçların (AV) yayaların üzerindeki kıyafetlerin türüne göre algılama hatası yapabileceğini belirtti.

Aralarında Waymo’nun da bulunduğu küresel şirketlerin bu yıl içinde Londra’da ticari yolcu taşımacılığına başlamayı hedeflediği süreçte, Londra Belediye Meclisi’nde düzenlenen resmi oturumda otonom araçların güvenilirliği masaya yatırıldı.

Warwick Üniversitesi Warwick İmalat Grubu (WMG) Güvenli Otonom Sistemler Başkanı Profesör Siddartha Khastgir, otonom araçların yayaları tespit etmekte zorlanma nedenlerine ilişkin şu ifadeleri kullandı: “Kanada’daki ortaklarımızla yürüttüğümüz deneysel çalışmalar, yayaların giydiği kıyafetlerin türüne bağlı olarak sensörlerin algılama kapasitesinin değiştiğini gösteriyor. Örneğin, kalın kışlık kıyafetler sensörlerin yayayı tanımasını engelleyebilir.”

Yapay zeka sistemlerinde “yanlılık ve ayrımcılık” riskini azaltmak için araçların çok geniş bir dış görünüş yelpazesiyle eğitilmesi gerektiğini vurgulayan Khastgir; sistemlerin yansıtıcı giysiler, kalın kışlık montlar veya sıcak yaz günlerindeki şortlar gibi her türlü senaryoyu içeren veri setleriyle donatılması gerektiğini aktardı.

Çocukları ve Etnik Azınlıkları Algılama Oranı Daha

Düşük King’s College London tarafından yapılan bir araştırma ise yapay zeka veri setlerindeki eksiklikleri çarpıcı bir şekilde ortaya koydu. Araştırma verilerine göre: Otonom araçların yetişkinleri algılama olasılığı, çocuklara kıyasla %20 daha yüksek. Uzmanlar, bu durumun yapay zeka sistemlerini eğitmek için kullanılan açık kaynaklı görsel galerilerinin toplumsal çeşitliliği tam olarak yansıtmamasından kaynaklandığını belirtiyor.

Toplantının bir diğer hararetli tartışması ise yolcu güvenliği ve araç içi taciz/saldırı olaylarına karşı alınacak önlemler konusunda yaşandı. İşçi Partisi Londra Meclis Üyesi ve Ulaşım Sözcüsü Elly Baker, Waymo’nun Birleşik Krallık ve Avrupa Kamu Politikaları Başkanı Ben Loewenstein’ın konuya ilişkin verdiği örneğe sert tepki gösterdi. Loewenstein, araç içindeki olası bir olumsuz durumu emniyet kemeri hareketlerinden ve kabin içi sensörlerden tespit edebileceklerini belirterek, “Benzer bir durumu Waymo aracındayken yaşadım; yanımdaki koltukta duran valiz sallanıp ses yapıyordu ve merkez hemen araca bağlanarak bir sorun olup olmadığını sordu” dedi.

Bu örneği “uygunsuz” bulan Meclis Üyesi Elly Baker ise şu eleştiriyi yöneltti:”Bir kabinin arkasında birinin saldırıya uğraması ihtimalini konuşurken valiz örneği verilmesini kesinlikle doğru bulmuyorum. Bahsettiğiniz teknoloji, ön koltukta oturan insan bir sürücünün, arkada yaşanan ve büyük hareketlere ya da emniyet kemerinin çözülmesine neden olmayan o rahatsız edici etkileşimleri hissetme yeteneğinin yerini tutamaz. Bu konunun ne kadar ciddi olduğunun henüz tam olarak kavranamadığını görüyorum.” Baker, teknolojinin Londra sokaklarına inmesine çok az bir süre kalmasına rağmen yaratacağı etkilerin hâlâ belirsiz olduğunu ifade ederek, “Sürücüler de haklı olarak işlerini kaybetmekten korkuyor ve bu endişelerin yeterince ciddiye alınmadığından endişe ediyorum. Bu araçların Londra trafiğine çıkmasına izin verilmeden önce yolcu güvenliği ve istihdama etkileri konusunda şeffaf planlar görmeliyiz” dedi.

İngiliz yapay zeka firması Wayve, Ulaştırma Bakanlığı (DfT) ve Londra Ulaşım Kurumu’ndan (TfL) onay alması halinde önümüzdeki aylarda robotaksi filosunu devreye sokmayı planlıyor. İlk aşamada, güvenlik amacıyla direksiyon başında bir insan sürücü hazır bulunacak. Halihazırda Londra’da sürücülü testlerine devam eden ABD merkezli Waymo ise Eylül 2026 gibi erken bir tarihte tamamen sürücüsüz, ticari yolcu hizmetini başlatmayı amaçlıyor.