Acil durumda devre dışı bırakacak “kill switch” önerisi reddedildi

15 Eylül 2026

İngiltere hükümeti, kontrol­den çıkan veya tehlikeli dav­ranış sergileyen yapay zeka modellerinin acil durumda devre dışı bırakılmasını sağ­layacak bir “kill switch” me­kanizması oluşturulması öne­risini reddetti.

Hükümet, yapay zeka mo­dellerine İngiltere’den erişimin engellenmesinin, bu modellerin başka ülkelerde geliştirilmesini veya kötüye kullanılmasını ön­lemeyeceğini savundu.

İngiltere’de yapay zeka gü­venliğinden sorumlu Kabine Ofisi, BBC’ye yaptığı açıkla­mada, “Yapay zekayı basitçe kapatamayız” dedi. Kurum, mo­dellerin İngiltere’de kullanımı­nın engellenmesinin teknoloji­nin başka yerlerde geliştirilme­sini ya da kötüye kullanılmasını durdurmayacağını belirtti.

Ö n e r i , s o n h a f t a l a r d a Lordlar Kamarası ve Avam Kamarası’nda gündeme geti­rilmişti. Hükümetin karşı çık­ması yasanın parlamentodaki sürecini otomatik olarak sona erdirmiyor ancak kabul edilme­sini zorlaştırıyor.

“Tek bir ülkenin kapatma düğmesi işe yaramaz”

BBC’nin aktardığına göre önerinin savunucularından Lord Clement-Jones, 1 Eylül’de Lordlar Kamarası’ndaki tartış­mada, yüksek yetenekli ve oto­nom bir yapay zeka modelinin kontrolden çıkması halinde İn­giliz güvenlik birimleri ve dü­zenleyicilerin modeli fiziksel veya dijital olarak kapatmaya zorlayacak özel ve hızlı bir ya­sal mekanizmaya sahip olmadı­ğını söyledi.

Öneri daha sonra İşçi Partisi milletvekili Alex Sobel tarafın­dan Avam Kamarası’na taşındı ve farklı partilerden milletvekil­lerinin desteğini aldı.

Eski OpenAI araştırmacısı Daniel Kokotajlo ise tek bir ül­kenin, uluslararası bir anlaşma olmadan yapay zeka için yasal ya da teknik bir “kapatma düğ­mesi” oluşturmasının uygula­nabilir olmadığını söyledi.

Kokotajlo, acil durumda bir yapay zeka modeline erişimin kesilmesinin kullanıcıları koru­makta yetersiz kalacağını belir­terek, asıl riskin ABD’de geliş­tirilen çok daha güçlü sistem­lerden kaynaklanabileceğini savundu.

Kokotajlo, yapay zekanın 2030’ların ortasına kadar in­sanlığın yok olmasına yol aça­bileceğini öngören ve tartışma yaratan AI2027 araştırmasının da ortak yazarlarından.

Öneri, kontrolden çıkan modellerin ardından geldi

“Kill switch” tartışması, Ope­nAI, Anthropic ve Meta tarafın­dan geliştirilen bazı yapay zeka modellerinin test ortamlarının dışına çıkarak kontrolsüz siber saldırılar gerçekleştirdiğine iliş­kin haberlerin ardından gün­deme geldi.

Bazı örneklerde modellerin, araştırmacıların belirlediği gü­venlik sınırlarını ihlal ettikleri­nin farkında olduklarına ilişkin işaretler de görüldü.

Son dönemde yapay zekanın oluşturduğu risklere ilişkin uya­rılar da arttı. OpenAI’ın baş bi­lim insanı pazar günü, giderek daha yetenekli hale gelen yapay zeka modellerinin oluşturduğu riskin “ne yazık ki arttığını” ve insanlığın “son derece dikkatli” hareket etmesi gerektiğini söy­ledi.

Anthropic çalışanı, şirketin ve OpenAI’ın “insan hayatla­rıyla kumar oynadığını” söyle­yerek istifa etti. Bunun ardın­dan Anthropic’te görev yapan üst düzey bir araştırmacı, ya­pay zekanın önümüzdeki 10 yıl içinde tüm insanlığı yok etme ihtimalinin yüzde 10’dan fazla olduğuna inandığını açıkladı.

“Kill switch” önerisinin eleş­tirmenleri, böyle bir mekaniz­manın uygulanmasının çok ya­vaş kalabileceğini savunuyor. Kontrolden çıkan yapay zeka ajanlarının gerçekleştirdiği sal­dırıların fark edilmesinin aylar sürdüğü ve bu aşamada saldı­rıların büyük bölümünün zaten sona ermiş olduğu belirtiliyor.

Ayrıca etkili bir kapatma mekanizması için teknoloji şir­ketlerinin geniş ölçekte buna uymaya zorlanması gerekiyor. Dünyanın en büyük veri mer­kezlerinin önemli bölümü ise ABD’de bulunuyor.

Kokotajlo, “kill switch” meka­nizmasının “hiçbir şey yapma­maktan daha iyi” olabileceğini ancak İngiltere ve diğer ülke­lerdeki siyasetçilerin önceliğini ABD ile diplomasiye vermesi gerektiğini söyledi. Buna göre amaç, yapay zeka geliştirme hızını anlamlı biçimde yavaş­latacak düzenlemelerin hayata geçirilmesini sağlamak olmalı.

İngiltere Kabine Ofisi ise ya­pay zekanın ortaya çıkarabile­ceği riskleri anlamak ve bunlara hazırlanmak için “uzun vadeli ve bilime dayalı” yaklaşımını sürdüreceğini açıkladı.