Muhafazakar Parti’nin sosyal konut önerisi tartışma yarattı

10 Ağustos 2026

İngiltere’de Muhafazakar Parti (Tory), yeniden iktidara gelmeleri halinde yabancı ülke vatandaşlarının sosyal konut alma ve bu konutlarda oturma haklarını ellerinden almayı planladığını açıkladı. Cuma günü kamuoyuna du­yurulan teklife göre, gerekli şartları taşımayan mevcut ki­racıların altı ay içinde evlerini boşaltması öngörülüyor.

Mevcut düzenlemelerde yer­leşik statüye (settled status), mülteci statüsüne veya özel in­sani korumaya sahip yabancı uyruklular sosyal konut hakkın­dan yararlanabilirken; sığınma­cılar sadece aile içi şiddet gibi istisnai durumlarda bu kap­sama alınabiliyor.

STK’lar ve Sağlık Sektörün­den Sert Tepkiler

Öneri, evsizlikle mücadele derneği Shelter ve Kraliyet Hemşirelik Koleji (RCN) başta olmak üzere birçok kurum tara­fından sert dille eleştirildi.

Shelter İcra Kurulu Başkanı Sarah Elliott konuya ilişkin açık­lamasında şu ifadeleri kullandı: “Bu ayrıştırıcı planlar, onlarca yıldır bu evlerde yaşayan bin­lerce aile ve emekli dahil insan­ları acımasızca sokak ortasında bırakacaktır. Sosyal konut kira­cılarının ödediği kiraların kamu bütçesine geri döndüğü unutul­mamalıdır. İnsanların hayatını karartmak, evsizliği tırmandır­mak ve yerel yönetimler üze­rindeki baskıyı artırmak tama­men mantıksızdır. Bu politika, asıl ihtiyaç duyulan yeni sos­yal konut yapımına hiçbir katkı sağlamamaktadır.”

RCN temsilcisi ise sağlık sek­töründeki riske dikkat çekerek, “Kamu hizmetlerimizin ayakta kalmasını sağlayan iş gücü üze­rinde ciddi bir barınma endi­şesi yaratmak, hasta bakımına yönelik büyük riskler doğurur. Bu politikayı savunanların, nitelikli hemşirelerimizin ne­den barınma güvencesizliğiyle karşı karşıya kaldığını bir an önce açıklaması gerekmekte­dir” dedi.

Planın yürürlüğe girmesi du­rumunda uygulanacak esaslar şu şekilde sıralanıyor:

Mevcut Kiracılar: Birleşik Krallık, İrlanda veya AB vatan­daşı olmayan ve sosyal konut­larda yaşayan tekil bireyler çocuklu olup olmadıklarına bakılmaksızın konut haklarını kaybedecek.

AB Vatandaşları: AB yerle­şik statüsüne (EU settled sta­tus) sahip kişiler tahliye edil­meyecek ve gelecekte de sosyal konut hakkından yararlanmaya devam edebilecek. Ancak yer­leşik statüsü bulunmayan yeni AB vatandaşları kapsam dışı ka­lacak.

Çiftler: Eşlerden hiçbirinin Birleşik Krallık veya AB vatan­daşı olmadığı ve yerleşik statü taşımadığı haneler sosyal ko­nut haklarını yitirecek.

Siyasi Tartışmalar ve İsta­tistikler

Muhafazakar Parti Gölge Ça­lışma ve Emeklilik Bakanı He­len Whately öneriyi şu sözlerle savundu: “Büyük Britanya’yı eviniz yapmak çalışarak, vergi ödeyerek ve entegre olarak kazanılmalıdır; sosyal yardım sisteminden bedelsiz yarar­lanma hakkı getirmemelidir. Britanya dünyanın nakit oto­matı olamaz. İşçi Partisi göçün ve sosyal yardım harcamaları­nın kontrolünü kaybetti; fatu­rayı ödeyen ve bekleme liste­lerinde kalan yine İngiliz aileler oluyor. Bir sonraki Muhafaza­kar Parti hükümetinde yaban­cılar sosyal konuttan yararla­namayacak ve yaklaşık 230 bin konut İngiliz ailelere aktarıla­bilecek.”

İngiltere Konut Araştırması (English Housing Survey) ve­rilerine göre, 2024/25 döne­minde sosyal konut kirala­yan birincil hak sahiplerinin %88,5’ini Birleşik Krallık veya İrlanda vatandaşları, %11,5’ini ise diğer ülke vatandaşları oluşturuyor. Sosyal konut­larda yaşayan toplam yabancı uyruklu sayısının yaklaşık 470 bin olduğu tahmin ediliyor.

İşçi Partisi Sözcüsü ise plana tepki göstererek, “Bu teklif, Re­form UK partisinden kopyalan­mış, ciddiyetten uzak ve uygu­lanması imkansız bir öneridir. Muhafazakar Parti’nin kendi yarattığı konut krizini çözmek için hiçbir şey sunmamakta­dır” açıklamasında bulundu.