Yeni süresiz oturum kurallarında, Ankara Anlaşmalılar için önemli açıklama

İçişleri Bakanı Shabana Mahmood, 2 Kasım’da açıkladığı Earned Settlement reformu kapsamında birçok göçmenin kalıcı oturum için bekleme süresinin 5 yıldan 10 yıla çıkarılacağını duyurdu.

Parlamentoda Ankara Anlaşması kapsamındaki Türk vatandaşlarının durumunu gündeme getiren milletvekili Feryal Clark’a yanıt veren Mahmood, bu grubun kalıcı oturum düzenlemelerinde değişiklik yapılmayacağını belirtti. Yeni çerçevede yüksek gelirli çalışanlar, bazı kamu hizmeti çalışanları ve belirli bakım çalışanları için daha kısa süreler öngörülüyor.

Shabana Mahmood: Ankara Anlaşması kapsamındakilerin kalıcı oturum şartları değişmeyecek

İngiltere Parlamentosu’nda 2 Kasım’da yapılan göçmenlik ve kalıcı oturum düzenlemelerine ilişkin görüşmelerde, Ankara Anlaşması kapsamında Birleşik Krallık’a gelerek burada iş kuran ve hayatlarını sürdüren Türk vatandaşlarının durumu gündeme geldi.

İşçi Partisi milletvekili Feryal Clark, Avrupa Topluluğu Ortaklık Anlaşması, diğer adıyla Ankara Anlaşması (ECAA) kapsamında İngiltere’ye gelen Türk iş insanlarıyla ilgili uzun süredir dile getirdiği endişeleri İçişleri Bakanı Shabana Mahmood’a iletti.

Clark, Bakan Mahmood’un gün içinde yaptığı açıklama için teşekkür ettikten sonra, Ankara Anlaşması kapsamında İngiltere’ye gelerek burada hayatlarını kurmuş Türk iş insanlarının durumunu sordu. Clark, açıklanan yeni düzenlemelerin bu grubu nasıl etkileyeceğinin açıklanmasını istedi.

İçişleri Bakanı Shabana Mahmood, yanıtında Ankara Anlaşması kapsamında Birleşik Krallık’a gelen kişilerin kalıcı oturum düzenlemelerinde herhangi bir değişiklik yapılmayacağını belirtti.

Mahmood, söz konusu vize kategorisinin yeni başvurulara kapalı olduğunu ve geçmişte taraf olunan özel bir anlaşmayı yansıttığını ifade etti. Bakan, bu kişilerin kalıcı oturum şartlarında değişiklik yapılmayacağını ve Ankara Anlaşması kapsamındaki kişilerin Earned Settlement reformunun dışında tutulduğunu söyledi.

Bu açıklama, Ankara Anlaşması kapsamında İngiltere’ye gelmiş Türk vatandaşlarının kalıcı oturum koşullarına ilişkin önemli bir açıklama niteliği taşıyor.

Kalıcı oturum için genel süre 10 yıla çıkarılıyor

İçişleri Bakanı Shabana Mahmood’un açıkladığı Earned Settlement, Türkçeye “Kazanılmış Kalıcı Oturum” olarak çevrilebilecek yeni model, İngiltere’de süresiz oturum izni (Indefinite Leave to Remain – ILR) almak isteyen göçmenler için mevcut sistemde kapsamlı değişiklikler öngörüyor.

Hükümetin açıkladığı yeni çerçeveye göre, mevcut sistemde genel olarak 5 yıl olan kalıcı oturum için bekleme süresi birçok göçmen açısından 10 yıla çıkarılacak. Kalıcı oturumun yalnızca ülkede geçirilen süreye bağlı olmaması; kişinin ekonomik katkısı, İngilizce yeterliliği, kurallara uyumu ve topluma katılımının da değerlendirilmesi hedefleniyor.

Mahmood, kalıcı oturumun otomatik olarak kazanılan bir hak olmaması, kişinin sorumluluklarını yerine getirmesi ve ülkeye katkıda bulunmasıyla elde edilmesi gerektiğini savunuyor.

Hükümetin 2 Kasım’da yayımladığı danışma süreci sonuçları, geçen yıl gündeme getirilen önerilerin değerlendirilmesinin ardından son politika yaklaşımının şekillendirildiğini ortaya koyuyor.

Yüksek gelirli çalışanlara daha kısa süre

Yeni düzenlemede, gelir ve ekonomik katkı düzeyine göre farklı kalıcı oturum süreleri öngörülüyor.

Yıllık geliri 125 bin sterlinin üzerinde olan kişilerin 3 yıl sonunda kalıcı oturuma başvurabilmesi planlanıyor. Yıllık geliri 50 bin 271 sterlinin üzerinde olanlar ile doktor, hemşire ve öğretmen gibi belirli kamu hizmeti çalışanları için ise 5 yıllık yol korunacak.

Buna karşılık, lisans düzeyinin altında sınıflandırılan mesleklerde çalışanlar için daha önce gündeme getirilen 15 yıllık bekleme süresi son açıklamada kaldırıldı. Bu gruptaki çalışanların, güçlendirilmiş asgari koşulları karşılamaları hâlinde genel olarak 10 yıllık yol üzerinden değerlendirilmesi; gerekli katkıyı gösterenlerin ise daha erken kalıcı oturuma hak kazanabilmesi öngörülüyor.

Hükümetin değerlendirmesine göre, yaklaşık 500 bin göçmen mevcut 5 yıllık sisteme kıyasla daha uzun süre beklemek zorunda kalacak. Bununla birlikte, 2021’den itibaren ülkeye gelen ve “Boriswave” olarak adlandırılan göç dalgasındaki yaklaşık 1,9 milyon kişinin 1,4 milyonunun, belirlenen koşulları karşılamaları hâlinde 5 yıl sonunda kalıcı oturuma başvurma imkânını koruyabileceği belirtiliyor.

Bakım çalışanları için 5 yıllık yol korunuyor

Yeni açıklamanın önemli değişikliklerinden biri, bakım sektöründe çalışanlara ilişkin istisna oldu.

Hükümetin yeni yaklaşımına göre, yıllık geliri 25 bin sterlinin üzerinde olan ve gerekli koşulları karşılayan belirli bakım çalışanları 5 yıl sonunda kalıcı oturuma başvurabilecek.

Bu istisnanın yaklaşık 146 bin bakım çalışanı ile 136 bin aile üyesini kapsaması bekleniyor. Ayrıca yaklaşık 100 bin bakım çalışanı ve aile üyesine yeni bir 5 yıllık vizeye başvurma fırsatı verilmesi öngörülüyor.

Söz konusu değişiklik, bakım sektöründe çalışanların 15 yıla kadar beklemesini öngören önceki önerilere yönelik eleştirilerin ardından geldi. Sendikalar, bakım kuruluşları ve bazı İşçi Partili siyasetçiler, uzun bekleme sürelerinin sektördeki personel sıkıntısını artırabileceği konusunda uyarılarda bulunmuştu.

Düzensiz yollarla gelenler için süre 20 ila 30 yıla çıkabilecek

Açıklanan yeni çerçeve, düzensiz yollarla Birleşik Krallık’a gelen kişiler için çok daha uzun bekleme süreleri öngörüyor.

Küçük teknelerle ülkeye gelen ve kamu yardımlarına bağımlı olan bazı sığınmacıların kalıcı oturuma başvurabilmesi için en az 30 yıl beklemesi söz konusu olabilecek.

Ülkeye düzensiz giriş yaptıktan sonra çalışmaya veya eğitim almaya başlayan kişiler için bekleme süresinin 20 yıl olabileceği belirtiliyor. Yasal yollarla ülkeye girdikten sonra sığınma talebinde bulunan bazı kişiler için de kalıcı oturum süresinin 20 yıla kadar çıkabileceği; sürdürülebilir çalışma veya eğitim ve yeterli ekonomik katkı gibi koşulların karşılanması hâlinde bu sürenin 10 yıla düşebileceği aktarılıyor.

Belirlenmiş güvenli ve yasal güzergâhlardan gelen bazı sığınmacılar için ise istisnalar öngörülüyor.

İngilizce, vergi ve kurallara uyum önem kazanacak

Earned Settlement modelinde kalıcı oturum için yalnızca bekleme süresinin tamamlanması yeterli olmayacak. Başvuru sahiplerinin daha sıkı koşulları karşılaması gerekecek.

Bakan Mahmood’un açıklamasında öne çıkan şartlar arasında İngilizce yeterliliği, temiz adli sicil, devlete olan borçların ödenmiş olması ve en az 3 yıllık Ulusal Sigorta (National Insurance) katkısı bulunuyor.

Hükümet, yeni modelle birlikte ülkede kalıcı olarak yaşamak isteyen kişilerin ekonomik katkı sağlamasını, topluma katılmasını ve yasal yükümlülüklerini yerine getirmesini amaçladığını belirtiyor.

Hükümetin danışma süreci tamamlandı

İngiltere İçişleri Bakanlığı, 2 Kasım’da Earned Settlement danışma sürecinin sonuçlarını ve vize sahipleriyle yapılan araştırmaların bulgularını yayımladı. Resmî açıklamaya göre danışma sürecine bireylerden ve kuruluşlardan 200 binden fazla yanıt geldi.

Hükümetin açıkladığı yeni politika yaklaşımı, geçen yıl duyurulan önerilerde bazı değişiklikler içeriyor. Bakım çalışanları için 5 yıllık yolun korunması ve lisans düzeyinin altındaki mesleklerde çalışanlar için önerilen 15 yıllık sürenin kaldırılması bu değişiklikler arasında yer alıyor.

Bununla birlikte, yeni politikanın hangi tarihte ve hangi geçiş hükümleriyle yürürlüğe gireceği, kalıcı oturum başvurusu yapmayı bekleyen kişiler açısından önemini koruyor. Başvuru sahiplerinin durumları, ilgili göçmenlik kurallarının yürürlüğe girmiş nihai hükümleri çerçevesinde değerlendirilmelidir.