Av. Çankıran İtiraz Mahkemesi’nin kararını yorumladı

25 Mart 2019

İngiltere İtiraz Mahkemesi 7 Mart 2019 tarihinde Ankara Anlaşması altında Birleşik Krallık’ta girişimci vizesi ile bulunan bir grup serbest meslek erbabının 4 yıl yerine 5 yılda serbestlik verilmesine ilişkin düzenleme yapan İçişleri Bakanlığı’na karşı açtığı davayı reddetti.

Ankara Anlaşması uzmanı Oakfield Hukuk Bürosu’ndan Avukat Muhammet Çankıran’a İtiraz Mahkemesi’nin kararı ve bugüne kadar gelen süreci sorduk. Çankıran yanıtları şöyle:

-Öncelikle bu açılan itiraz davası bütün Ankara Anlaşmaları ilgilendiriyor mu?

– Hayır! 16 Mart 2018 öncesi başvuru yapmış yaklaşık 6 bin civarında başvuru sahibi eşleri ve çocuklarını ilgilendiriyor. İki nokta İçişleri Bakanlığının yaptığı 6 Temmuz tarihli düzenleme de birçok Ankara Anlaşmalıları lehine düzenlemeler yapılmıştır. Bu nedenle 6 Temmuz’daki düzenlemenin içeriği iyi anlaşılması gerekir, yoksa çok olumsuz gibi anlaşılabilir.

– İtiraz edilen yeni düzenlemede olumlu yanlar nedir?

– Serbestlik başvurularının 5 yıla çıkartılması ve dil ile ücret talep edilmesi bir dezavantaj olmakla birlikte 6 Temmuz’da daha önce 2 yıl eşleriyle birlikte yaşamadıkları için ret alıp kaçak duruma düşen, hatta Türkiye’ye dönmek zorunda olan girişimcilerin eş ve çocuklarının 5 yılda serbestlik alınması sağlandı. Bu onlar açısından bence büyük bir kazanım oldu. Ayrıca daha önceki uygulamada İngiltere’de doğduğu halde Ankara Anlaşması kapsamında oturumu olan anne ya da babasıyla 2 yıl birlikte yaşamadığı için birçok çocuk serbestlik başvurusunda ret alıyordu. . 6 Temmuz’daki düzenleme onlara da oturum alma anne ya da babalarıyla birlikte serbestlik alma hakkı tanıdı.

Daha da önemlisi Ankara Anlaşmasının işçi statüsünde olan binlerce başvuru sahibi daha önce serbestlik almak için 10 yıl bekliyorlardı ama 6 Temmuz’daki düzenleme ile bu insanlar da 5 yılda serbestlik alma hakkı kazandılar. Bu da önemli bir kazanım olarak getirildi…Tabii ki 4 yıl da serbest kalma Hakkı varken bunun 5’e çıkartılması dil sertifikası ile ücret talep edilmesi oldukça haksız bir davranış ancak düzenlemeye bütünden bakmak gerekiyor.

-Ankara Antlaşması Avrupa Birliği üyesi bütün ülkeleri bağlayan bir anlaşma. Neden Ankara Anlaşması İngiltere’de bu kadar cazip de AB’nin diğer ülkelerinde değil?

-Cevabı çok basit. Çünkü o ülkeler Ankara Antlaşması’ndan başvuru yapan insanlara çalışma izni veriyorlar, iş kurmalarına izin veriyorlar ancak serbestlik vermiyorlar. İngiltere onlardan farklı olarak Ankara Anlaşması’nda oturum alanlara serbestlik izni veriyordu fakat Aydoğdu davası ile bu ortadan kaldırıldı…

-Aydoğdu Davası’nı biraz açar mısınız?

-Her ne kadar Aydoğdu davası ile belli bir kesim olumsuz etkilenmiş olsa da İngiltere’nin Ankara Anlaşması’nda kendi işini kuran girişimcilere hala serbestlik vermesi bence büyük bir kazanımdır. Burada tabii ki 16 Mart öncesinden mağdur olan insanların haklarını aramaması anlamına gelmiyor fakat İngiltere serbestlik hakkını vermemiş olsaydı bunu hukuki olarak İngiltere’ye dayatmak çok zordu.

-Neden?

– Çünkü Ankara Anlaşması’nın temeli olan AB ile imzalanmış Birlik Anlaşması’nda serbestlik verilme hükmü yoktur. Sadece taraf ülkelerin vatandaşları birbirlerinin ülkelerinde yatırım yapmak istediklerinde onlara engel koymaması öngörülüyor. O anlaşmada belli bir süre yatırım yapıldıktan sonra serbestlik vereceksiniz diye bir düzenleme yoktur.

Sizce bu dava sürecinde kamuoyu bu konularda bilgilendirildi mi?

Öncelikle bu davada davayı açan kişilerin kamuoyunu bilgilendirme konusunda açık olmaları çok önemliydi. Şu gerçeğin altı çizilmeli; bu dava ortalama 6 bin Ankara Anlamalı bir kesimi ilgilendiriyor ve bütün Ankara Anlaşmalıları ilgilendirmiyor!

Ayrıca başından itibaren dava dilekçesi de dahil olmak üzere dava ile ilgili teknik bilgilerin kamuoyu ile paylaşılması daha fazla destek olmasını sağlayabilirdi.

-Bu davanın bir başka eksiği de bu işte uzmanlaşmış hukukçuların yeterince desteğini alamaması. Bu konuda ne diyeceksiniz?

– Gerçi destek alınsaydı sonuç farklı olur muydu? Bu konuda bir şey söylemek zor ama yine de geniş katılımın olmasının faydalı olacağını düşünüyorum. Bu konuda tecrübe sahibi hiç bir hukuk firmasından görüş alınmadı.

Davayı açan kişi ve kurumların kamuoyuna karşı bir sorumlulukları vardır. Yaklaşık olarak 80 bin sterlin civarında bir yardım toplandığı söyleniyor. Bu yardımın neye göre toplandığı, kim tarafından karar verildiği, neden bu kadar miktarın talep edildiği kamuoyuna açıklanmadı. Ayrıca bu yardımı toplayan kurum bir şirkettir. Kâr amacı gütmeyen bir şirket olmasına rağmen şirketler hukukuna göre yönetiliyor. Bu şu demektir: bu yardımı hesabında bulunduran şirket ve yöneticileri kendi kararlarıyla o parayı istedikleri gibi değerlendirebilirler. Bu doğru bir yöntem değildir. Bu tür kurumların vakıf olarak örgütlenmesi ve Vakıflar Kurulu’nun denetimine açık olması gerekirdi ki insanlara güven versin.

Elbette ki bunu söylerken bu davayı açan şirketin yöneticileri hakkında herhangi bir iddiada bulunmuyoruz bu doğru değil ama insanlara güven vermesinin yolu vakıf olarak örgütlenmesi ve bu daha mantıklı ve daha güven verici bir kurum olurdu…

-Peki İtiraz Mahkemesi’nin kararına da itiraz mümkün mü?

-Anladığımız kadarıyla üst mahkemenin kararına itiraz edilmesi düşünülüyor. Bu itirazın başarı şansının çok yüksek olmadığını düşünüyorum. Ayrıca bu itirazın bir yanı da itiraz süresinde serbestlik başvurusunu yapan, bu düzenlemeden etkilenen kişilerin serbestlik başvurularının mahkeme süreci sonuçlanıncaya kadar Home Office tarafından bekletilme olasılığıdır. Geçmişte Tüm Darı Davası ya da buna benzer birkaç davada görüldüğü gibi dava sonuçlanıncaya kadar yapılan başvuruların bir yılı geçkin bir süre bekletildiğini biliyoruz. Bu davada da itiraz suresince yapılan serbestlik başvurularını İçişleri Bakanlığı’nın itiraz davası sonuçlanıncaya kadar bekletebilir.

Bunun da nedeni itiraz davası devam ederken İçişleri Bakanlığı kendisine yapılan başvuruları değerlendirmesi, karar olumlu olursa bakanlığı zor durumda bırakabilir. Bu nedenle bekletmeyi tercih edebilir.