Zayıflama ilaçlarının doğum kontrolünü etkilediği ortaya çıktı

4 Aralık 2025

Hızla yaygınlaşan GLP-1 ilaçlarının, intihar eğilimi ve istenmeyen gebelik riski oluşturabileceğine dair yeni veriler uluslararası basında ses getirdi.

GLP-1 grubu ilaçların (Ozempic, Mounjaro, Wegovy, Saxenda ve Trulicity) kullanımı son yıllarda hızla artarken, Avustralya’da yayımlanan yeni uyarılar bu ilaçların bazı ciddi yan etkilerle ilişkilendirilebileceğini ortaya koydu.

Diyabet tedavisi için geliştirilen bu ilaçlar, özellikle kilo kaybı amacıyla dünya genelinde büyük bir popülerlik kazandı. Glukagon benzeri peptid-1 (GLP-1) ilaçları, kan şekerini düşürerek ve iştahı azaltarak etki gösteriyor.

Avustralya’da kullanım onayı bulunan GLP-1 sınıfı ilaçlar şunlar:

• Mounjaro (tirzepatide)

• Ozempic (semaglutide)

• Wegovy (semaglutide)

• Saxenda (liraglutide)

• Trulicity (dulaglutide)

Bu ilaçların en sık görülen yan etkileri mide bulantısı, kusma, ishal, hazımsızlık ile karın ağrısı olurken, genellikle hafif seyrediyor ve zamanla azalıyor.

TGA’dan intihar eğilimi uyarısı

Avustralya Terapötik Ürünler İdaresi (TGA), bu hafta yayımladığı yeni uyarıda, GLP-1 ilaçlarıyla bağlantılı intihar düşünceleri ve davranışlarında artış olabileceğini bildirdi. The Independent’ın haberine göreKasım 2025’e kadar olan 12 aylık dönemde, GLP-1 kullanımıyla ilişkili 20 intihar düşüncesi vakası bildirildi. 2024’te yayımlanan bir çalışma, GLP-1 ilaçlarının intihar davranışı riskini %106 artırabileceğini gösterdi.

Dünya Sağlık Örgütü verilerinin analizinde de semaglutide ile intihar düşüncesi arasında bağlantı görüldü. Buna karşın, 2024’te yayımlanan başka bir geniş çaplı çalışma, 1,8 milyon hastada GLP-1 ilaçlarıyla yeni ortaya çıkan intihar düşüncesi arasında bir artış olmadığını, hatta riskin daha düşük olabileceğini ortaya koydu. Bilimsel bulguların çelişkili olması nedeniyle riskin kesin düzeyi henüz netleşmiş değil.

GLP-1 ilaçları doğum kontrolünü nasıl etkileyebilir?

GLP-1 ilaçlarının, oral kontraseptiflerin hormon emilimini değiştirebileceğine dair artan kanıtlar bulunuyor. Doğum kontrol hapları, yumurtlamayı baskılayan ve servikal mukusu kalınlaştıran hormonlar içeriyor. Bu hormonların yeterli düzeye ulaşamaması durumunda gebeliği önleme etkisi zayıflayabiliyor. Araştırmalar, özellikle tirzepatide (Mounjaro) kullanımında hormon emiliminin belirgin şekilde azalabileceğini gösteriyor.

2015 tarihli bir çalışma, semaglutide için böyle bir etki saptamamıştı; ancak 2025’te yayımlanan yeni bir araştırma, tirzepatide ve oral semaglutide için doğum kontrol hapı hormon düzeylerinin düşebileceğini ortaya koydu. Rahim içi araç (RİA) ve diğer implant tipi doğum kontrol yöntemleri mide-bağırsak sisteminden hormon emilimine bağlı olmadıkları için bu etkiden etkilenmiyor.

Kullanıcılar ne yapmalı?

TGA, GLP-1 ilaçları kullananlara şu uyarılarda bulunuyor: Yeni başlayan veya kötüleşen depresyon, intihar düşünceleri, ruh hali değişiklikleri yaşayanların derhal doktorlarına başvurması gerekiyor. Tirzepatide ile birlikte oral kontraseptif kullanan kadınlara şu öneriler yapılıyor: Oral olmayan bir kontraseptife geçilmesi veya ilaca başlanan ilk dört hafta ve her doz artışında ek bir bariyer yönteminin kullanılması.