Çubukçu: Tarihçiler bir kalıptan hareket ettikleri için Göbeklitepe’yi nereye yerleştireceklerini bilemiyorlar

4 Haziran 2019

Yazar Aydın Çubukçu, Göbeklitepe’deki bulguların tarihzçilerin kendi kalıplarına sığdırılmaya çalışması ya da dinlerde adı geçen mekanlara referans gösterilmesinin bilimsel gerçeklere uymadığını belirterek tarihe metafizik yerine bilimsel bir gözle bakılmasının önemine değindi.

D A Y – M E R K ü l t ü r Komisyonu’nun geçen salı akşamı Tottenham’daki Kuzey Londra Toplum Merkezi’nde düzenlediği “Göbeklitepe’de Gizem ve Gerçek” konulu panelde Aydın Çubukçu Göbeklitepe’yi anlatırken ve Ni­lay İşlek de sinevizyon gösteri­sinde bulundu.

Çubukçu, Göbeklitepe 12 bin yıl öncesi bulgularının tarihin ye­niden yazılmasını gerektirecek ka­dar önemli olduğunu belirterek, “Tarihçiler bir kalıptan hareket et­tikleri için Göbeklitepe’yi nereye yerleştireceklerini bilemiyorlar. Göbeklitepe’deki şaşkınlığın bir nedeni de budur” dedi.

Göbeklitepe’de yaşayanla­rın tarım yapmadığı, etrafında yerleşim alanının bulunmaması­nın yerleşik yaşama geçilmeden Göbeklitepe’nin inşa edildiği sa­vınının ortaya atıldığını belir­ten Çubukçu, “Bu tarihçilerin Göbeklitepe’li kendi kalıplarına sığdırma yanlışıdır. Olgu yanlış de­ğil ama kalıplar ya da kalıplamak yanlıştır. Tarihsel olarak belli bir çağda yaşayan insanlar hep aynı düzeyde ve aynı yaşam biçimde olduğu varsayılamaz. Günümüz dünyası da öyledir. Afrika’da av­cılıkla yaşam süren kabileler var­ken Avrupa’da emperyalizmden söz ediyoruz. Evrim denilen şey eşitsiz ve sıçramalı gelişmelerden oluşur. İnsanın evrimi de tek bir çizgide olmamıştır. Bu açıdan tek çizgi evrimi savunan Darwin’de eleştirilmektedir.”

Çubukçu, “Ayrıca toplum ol­madan tapınak yapıldığı savları da gerçekci değildir” diyerek, toplumdaki ortak bir bilgi birikimi ve kollektif işgücü ile tapınak gibi kurumların yapılabilmesi için ön­celikle toplumlaşma gerektiğini söyledi.

Göbeklitepe’dekilerin yap­tıkları yapılar, inançları, ritüel­leri, soyutlama düzeyleri bakı­mından çağdaşlarından farklı olduğunu öne süren Çubukçu, Göbeklitepe’nin çevresinde arala­rında bin, iki bin yıl olan benzer yapıların da aynı uygurlığın deva­mını yansıttığını anlattı.

Bu yapıların bir ortak özelli­ğinin de tapınaklarına girişte din adamlarının yaptığı biraların içil­diğini ve bu geleneğin Hristiyan­lıkta şarap ve ekmek kültürüne uzandığını belirten Çubukçu ta­rihteki bilgi kirliliğini de şöyle ak­tardı:

“Tarihi efsaneye ile açıklamak yanlıştır. Buna bir de ideoloji ka­rıştığı zaman milliyetçilik, dincilik gibi şeyler karıştığında tarih bil­meceler yumağı haline gelir.”

Çubukçu, kazıları sürdüren Alman Arkeoloji Enstitüsü’nden Prof. Dr. Klaus Schmidt’in kutsal kitaplarda adem ve havvanın ya­şadığı cennetin Göbeklitepe ola­rak tanımlanabileceği sözlerini de eleştiren Çubukçu, din kitaplarını referans gösteren araştırmaların bilimsel olamayacağını belirtti.

Bulgulara göre; Göbeklite­pe’deki tapınağın ataerkil olma­sına karşın yerleşim yerlerinde Anadolu’daki Kibele misali ana­erkilliğin kutsandığını belirten Çubukçu, “Bu bulgulara dayana­rak da o dönemde ruhban kesimin halk ile farklı bir inanca sahip ol­duğu ve kendi inançlarını dayat­maya çalıştığı da düşünülebilir” diye konuştu.

Çubukçu, bilimcilerin Göbekli­tepe üzerine savlarından da söz ederek tarihe metafizik yerine bi­limsel bir gözle bakılmasının öne­mine değindi.