Londra’da bulunan Evkaf’a ait bina tartışmaların odağında

2 Mayıs 2022

Bugün Londra’nın eğlence merkezi Soho’nun ortasında, D’Arblay Sokak’ta yer alan, uzun yıllar Kıbrıs Türk Cemiyeti’ne ev sahipliği yapan beş katlı binanın Kıbrıs Türk Ticaret Odası’na kiralanması tartışma yarattı

1951 yılında Türkiye’de Menderes hükümetinin maddi katkılarıyla satın alınan, yıllarca Kıbrıs Türk Cemiyeti’nin merkezi olarak kullanılan Soho’nun ortasında yer alan bina, Evkaf tarafından Kıbrıs Türk Ticaret Odası’na kiralanmasıyla birlikte tekrar gündeme geldi.

Kıbrıslı Türklerin buluşup hasret giderdiği Avrupa’nın ilk Türk Derneği olma özelliği taşıyan D’arbly binası Kıbrıslı Türklerin yaptıkları katkılarla alınmıştı. Buranın satın alınışında en büyük katkıyı ise dönemin Türkiye Başbakanı Adnan Menderes yapmıştı.

İngiltere’ye gelirken uçağı düşen Menderes, Londra’da hastanede yatarken kendini ziyaret eden Kıbrıslı Türklere minnettarlığını göstermek için buranın borcunu kapatacağına dair söz vermiş, nitekim Menderes’in Kıbrıs’a Rauf Denktaş’a 1960 yılında gönderdiği destekle geri kalan parası ödenmiş ve Kıbrıs Vakıflar İdaresi’nin kontrolü altında Londra Kıbrıslı Türklerin binası olarak kaydedilmişti.

Mülkiyet hakkı Kıbrıs Vakıflar İdaresi’ne ait olan D’arblay binası, 1951’de “Kıbrıs Türk Kulübü”, bir yıl sonra “Kıbrıs Türk Birliği” uzun yıllar ise “Kıbrıs Türk Cemiyeti” olarak hizmet veren mekân adeta Kıbrıslı toplumun kalbinin attığı bir yer olma özelliği taşıyordu.

Örneğin İngiltere Türk Kadınları Yardım Derneği TWPA 1971 yılında burada kurulmuş, 1974 yılında Kıbrıs Türklerin örgütlenmesi de burada başlamıştı. 3 Mart 1983’te yine burada İngiltere Kıbrıs Türk Dernekleri Konseyi’nin (CTCA) temelleri atılmıştır.

Kıbrıs Türk Cemiyeti’nin 37 yıl başkanlığını sürdüren, 27 Ocak 2021’de hayatını kaybeden Mustafa Zeki Gençsoy, cemiyet ve binaya ilişkin şunları söylemişti: “Bu Cemiyet Kıbrıs Türk Toplumu’nun malıdır. Tamamen kamusal amaçlarla faaliyet gösteren bir kuruluştur. Binanın satın alınışından itibaren saklı olan haklarımız vardır.

Bunu üyelerimiz ve Londra’da yaşayan Kıbrıs Türk toplumu adına savunuruz.” Kıbrıs Türk Ticaret Odası’na kiralanmasıyla birlikte tekrar gündeme gelen tarihi binaya ilişkin kamuoyu oluşturmak üzere yakın zamanda İngiltere’deki Kıbrıs dernekleri bir araya gelecek.