Kıbrıs Türkleri’ne yönelik ‘Kanlı Noel’ katliamının anma töreni 21 Aralıkta, Londra’da

14 Aralık 2023

Londra’da, EOKA terör örgütü militanları tarafından 21 Aralık 1963’te gerçekleştirilen Kıbrıs Türkleri’ne yönelik “Kanlı Noel” katliamının yıldönümü, bir dizi anma etkinliğiyle hatırlanacak. İngiltere’de faaliyet gösteren üç dernek, 21 Aralık Perşembe akşamı Rum Yönetimi’nin Londra Büyükelçiliği önünde sessiz bir nöbetle bu acı olayı protesto edecek.

Londra’da faaliyet gösteren üç dernek, 21 Aralık 1963’te EOKA terör örgütü militanları tarafından gerçekleştirilen ve tarihe “Kanlı Noel” olarak geçen Kıbrıs Türkleri’ne yönelik katliamın yıldönümünde anma töreni düzenleyecek.

Genç Kıbrıslı Türkler, Britanyalı Kıbrıslı Türkler Derneği ve Ambargolular, Rumların gerçekleştirdiği saldırılarda şehit olanları anmak için Londra’daki “Kıbrıs Cumhuriyeti” Londra Büyükelçiliği önünde sessiz bir nöbet tutacak. Anma töreni, 21 Aralık Perşembe akşamı saat 18.30 ile 20.30 saatleri arasında 13 St. James’s Square, St. James’s, London, SW1Y 4LB adresinde gerçekleştirilecek.

Londra’daki Kıbrıs Rum Kesimi Yüksek Komiserliği önünde toplanacak Kıbrıslı Türkler, Rumların Kıbrıs’ta gerçekleştirdiği “Kanlı Noel” katliamının 60. yıl dönümünde saldırıda şehit düşenleri anmak için mum yakacak. Ayrıca, hayatını kaybedenlerin fotoğrafları da sergilenecek.

Kıbrıs’ta 21 Aralık 1963’te terör örgütü EOKA militanlarının Kıbrıs Türklerine yönelik başlattığı ve tarihe “Kanlı Noel” olarak yazılan katliamın üzerinden 58 yıl geçerken, saldırılarda 364 kişi şehit düştü, 103 Türk köyü boşaltıldı. Rumların 21 Aralık 1963’te Kıbrıs Türklerine karşı başlattığı silahlı saldırılar Kanlı Noel olarak adlandırılırken, bu saldırılar, Ada’daki toplumlar arası çatışmaların başlangıcı oldu.Kıbrıs’ta, 16 Ağustos 1960’ta Rumların ve Türklerin ortaklığını esas alan “Kıbrıs Cumhuriyeti” fiilen kuruldu.

Cumhuriyetin anayasası Kıbrıs Türklerinin siyasi haklarını garanti altına alıyordu ancak bu ortaklık fazla uzun sürmedi ve Rumlar, silah zoruyla Kıbrıs Türklerini yönetimden uzaklaştırdı.

Kıbrıs’ta 1960-1963 dönemi, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kurulduğu ve hukuken var olduğu bir dönemdir. Ancak, bu dönemde Ada’da yaşanan sorunlar nedeniyle hükümetin işleyişi zorlu bir hal almıştır.

Kıbrıs Cumhuriyeti, 1960 yılında bağımsızlığını kazanarak kuruldu. Ancak, bu cumhuriyetin kuruluşunda yer alan Türk ve Rum toplulukları arasındaki anlaşmazlıkların kökenleri derinlere uzanmaktadır. Zira, 1950’lerin sonlarına doğru Kıbrıs Rumları arasında yaygın olan “Enosis” fikri, Kıbrıs’ın Yunanistan’a ilhak edilmesini savunuyordu.

Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kurulmasıyla birlikte, adada yaşayan Türk ve Rum toplulukları arasında denge kurulmaya çalışıldı. Ancak, Rumlar bu düzeni Enosis’a giden bir yol olarak gördüler ve Kıbrıs Cumhuriyeti’ne tam anlamıyla bağlı hissetmediler. Bu durum, 1963 yılında Kıbrıs’ta çatışmaların başlamasına yol açtı.

1963’te Kıbrıs’ta Türk ve Rum toplulukları arasında şiddet olayları başladı ve Kıbrıs Cumhuriyeti’nin işleyişi aksadı. Bu süreç, 1964 yılında Birleşmiş Milletler Barış Gücü’nün (UNFICYP) Ada’ya gelmesiyle biraz olsun kontrol altına alındı, ancak adadaki bölünmüşlük ve gerginlik devam etti. Bu dönem, 1974 yılında gerçekleşen Kıbrıs Harekâtı’na kadar süren bir belirsizlik ve gerginlik dönemi olarak bilinir.

21 Aralık 1963’te başlatılan “Akritas Planı,” Rum liderliğindeki çeteler tarafından gerçekleştirilen bir dizi eylemi içeriyordu ve Türk topluluğunu Ada’dan uzaklaştırmayı amaçlıyordu.Bu planın temel hedefi, Kıbrıs Cumhuriyeti içindeki Türk varlığını ortadan kaldırmak ve Enosis için engel teşkil eden Türk topluluğunu zayıflatmaktı. Akritas Planı çerçevesinde, Türk bölgelerine yönelik saldırılar, baskınlar ve toplu göç etmeye zorlamaya yönelik baskılar gerçekleştirildi.Bu süreç içinde, özellikle Limasol, Larnaka, Paphos ve diğer bölgelerde, Türklere ait evlere, iş yerlerine saldırılar düzenlendi ve Türk topluluğu yerlerinden edildi. Bu olaylar, adadaki Türklerin güvenliği ve varlığı açısından ciddi bir tehdit oluşturdu.

Bu gelişmelerin ardından, Kıbrıs Cumhuriyeti’nde görev yapan Türk hükümet üyeleri görevlerinden alındı ve Türk topluluğu, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin yönetiminden dışlandı. Bu durum, adanın bölünmesine ve 1974 Kıbrıs Harekâtı’na kadar devam eden gerginliklere neden oldu. 1974’te gerçekleşen bu harekât sonucunda adada Türk ve Rum bölgeleri daha da belirgin bir şekilde ayrıldı.Lefkoşa’nın Tahtakale semtinde gerçekleşen saldırı, Kıbrıs Türk topluluğu ile Kıbrıs Rum topluluğu arasındaki gerilimin arttığı bir dönemde meydana geldi.

20 Aralık 1963 gecesi Tahtakale semtindeki saldırıda, Zeki Halil ve Cemaliye Emirali isimli Kıbrıs Türkleri öldürüldü. Bu olay, çatışmaların şiddetlenmeye başladığı bir dönemi işaret eder. Aynı gece, Lefkoşa ve diğer bölgelerdeki çatışmalarda birçok Kıbrıs Türkü hayatını kaybetti, birçoğu ise yaralandı.Bu çatışmaların ardından Kıbrıs’ta Türk ve Rum toplulukları arasındaki gerginlik arttı ve Ada’daki bölünmüşlük daha da belirgin hale geldi. Bu süreç, adanın geleceği konusundaki belirsizliği derinleştirdi ve 1974 Kıbrıs Harekâtı’na kadar süren bir döneme damgasını vurdu.Rumların ilk saldırılarında sadece Lefkoşa’da 92 Türk öldürüldü, 146 kişi ise yaralandı.

23 Aralık 1963’te, Kıbrıs Rum terör örgütü EOKA’nın militanları tarafından Ayvasıl köyünde bulunan Kıbrıs Türkleri esir alındı. Elleri bağlandıktan sonra 21 Kıbrıs Türkü katledildi ve toplu mezara gömüldü.24 Aralık 1963’te Lefkoşa’nın Kumsal bölgesinde gerçekleşen saldırı, Kıbrıs Türk Alayı’nda doktor olarak görev yapan Binbaşı Nihat İlhan’ın evinde vahşice gerçekleşti.Rum çeteleri, Binbaşı Nihat İlhan’ın evine düzenledikleri saldırı sırasında eşi Mürüvet İlhan ve çocukları Murat, Kutsi ile Hakan’ı öldürdüler. Bu acı olay, “Kumsal Katliamı” ya da “Banyo Katliamı” olarak anılmaktadır. Saldırının yapıldığı ev daha sonra “Barbarlık Müzesi” adıyla ziyarete açıldı.

Bu olaylar, Kıbrıs’taki bölünmüşlük ve çatışmanın derinleşmesine katkıda bulunan trajik anlardan biridir.