Süpermarketçi Hacı Arslan’ın hikayesi, ders niteliğinde

8 Eylül 2017

İÇKİ RUHSATI

İPTAL EDİLECEKTİ!

Hacı Arslan: O adamlar benim dük­kanıma geldiği zaman bana böyle, sanki böyle bir suç işlemişim gibi; beni bu memlekette istemiyorlar gi­biydi. Yani tamam, alkol satmışız, o suçtur ama o yetkililerin yani trading standarts dediğimiz ekibin buraya gelip bu dükkana o gözle bakmaları beni uyandırdı. Nasıl uyandırdı, çünkü tamam; belki benim gözümde küçük bir olay olmuş olabilir ama sanki ben adam öldürmüşüm, öyle bakıyorlar yani beni istemiyorlar gibisinden.

18 YAŞINDAN KÜÇÜKLERE

İÇKİ SATILAMAZ.

Kurallar kesin ve netti. “18 yaşın­dan küçüklere içki satılamaz.” Şimdi bu tür hatalar yüzünden başı belaya giren her Türkiyeli işletmenin kapısını çaldığı Mahir Kılıç’a kulak verelim.

Gordon Brown’nın başbakan ol­duğu dönemlerde bir tasarı kabul edildi mecliste. Eğer ruhsatlandır­maya tabi bir işletme 3 ay içerisinde iki defa 18 yaşından küçük birisine al­kol satarsa bu işletmenin ruhsatının iptali kesinlikle çok ciddi bir şekilde ruhsatlandırma komitelerinde görü­şülmelidir dendi.

BİRLEŞİK KRALLIK

YASALARINDA NE DİYORSA O.

Şimdi Arslan ailesini sarsan o güne yeniden dönelim.

Hacı Arslan: Trading standarts, ba­yan şarabı alıp çıktıktan sonra hemen polis ile birlikte içeri girdi ve dükkanı kapatmamızı, satış yapmamamızı is­tedi. Clodia elemana anında hemen “on the spot,” yani o noktada 90 po­undluk bir ceza yazdılar.Üç kalabalık aileyi besleyen ekmek teknesinin ge­leceği bir anda karardı. Havering bele­diyesi ve polis ruhsatta yolun sonunu işaret etti.

YAKALANINCA NELER OLUR?

Mahir Kılıç: Ticari standartlar ofisi ve polis, mekanın işletmesinin, işletme ruhsatının tamamen iptalini istedi. Bu ne demektir? Şu anda bu­lunduğunuz mekandaki alkol satışının yasaklanması demektir. Siz de takdir edersiniz ki bu tipteki küçük işletme­lerin satışlarının, karlıklarının, cirola­rının önemli bir kısmını alkol satışı oluşturuyor.

“EĞER BİR İŞLETMEDE ALKOL SATIŞINI DURDURURSANIZ, O İŞ­LETMENİN KAPANMASI İŞTEN BİLE DEĞİLDİR.”

Hacı Arslan: Adam alkol almaya geldiği zaman yanında sigarasını alı­yor çikolatasını alıyor günlük alışveri­şini yapıyor ama eğer bu alkol raflarını boş görmüş olsa adam burayı pas ge­çecek. Londra’da ticaret yapan bütün insanlar da bunu bilir yani.

RUHSATTAKİ ŞARTLAR BELLİ. UYMAYAN YANAR.

Peki hiç mi kurtuluş yok? Hacı Ars­lan hemen telefona sarıldı ve soruştur­maya başladı. Daha önce bu hatalar yüzünden ağzı yanan işletmeler ona NARTS’ı önerdiler.

Mahir Kılıç: NARTS 2006 yılında ku­rulmuştur. İngiltere restaurant, mar­ketçi ve kebapçılar birliği, kısacası Nart’ın Türkçe karşılığı.

“AMAÇ İNGİLTERE’DEKİ İŞLET­MELERE BAŞTA GIDA GÜVENLİĞİ , İŞ YERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜ­VENLİĞİ , KİŞİSEL RUHSAT, İŞ­LETME RUHSATLARI, İMAR RUH­SATLARI KONULARINDA İHTİYAÇ­LARI OLAN EĞİTİMLERİ TÜRKÇE OLARAK VERMEK.”

Kurumumuz kar amacı gütmeyen İngilizce’de “Social enterprise” dedi­ğimiz sosyal amaçlı bir vakıf olarak hizmet vermeye devam etmektedir.

İşletmenin ortakları Mahir Kılıç’a ulaştıklarından hala olayın tesirin­deydi. Acaba NARTS dertlerine der­man olacak mıydı?

Hacı Arslan: Burası bir aile işlet­mesi. Ben, abim Mehmet Arslan ve babam Mustafa Arslan. Üçümüz top­landık ve konuştuk. Ne yapacağız? Çünkü bir deyimle, akacak kan da­marda durmaz, diye bir şey var ya; bu başımıza geldi, ne yapacağız yani. Konuştuk, bir anlaşmaya geldik ve bir profesyonel şirket ile konuşup ne yap­mamız gerektiğini öğrenmek istedik. Ben birkaç şirket araştırdım ondan önce. Bunların içinde tabiki de NARTS ve Mahir bey de vardı. En mantıklısı NARTS’ın, Mahir Beyin fikirleri geldi. Yakın davranışı, gerçekleri anlatması daha sıcak geldi bana.

“ÇÜNKÜ ZAMANIMIZ DAR, MAHKEMEMİZ GELİYOR VE O KISA ZAMAN İÇERİSİNDE MAHİR BEYİN BİZE SAĞLAM BİR DOSYA AYARLAYACAĞINA İNANDIM VE MAHİR BEYE GİTTİM.”

Mahir Kılıç: Hacı Arslan ofisimizi ilk aradığında çok heyecanlıydı ger­çekten ne yapacağını bilemez bir du­rumdaydı.

“TELEFONDA SESİ TİTRİ­YORDU VE KENDİSİNE ÖNCE­LİKLE SAKİN OLMASINI VE BUNA BENZER DURUMLARIN HER ZA­MAN YAŞANABİLECEĞİNİ AKTAR­DIM.”

NARTS’ın 15 yılın üzerinde, bu durumda birçok kişiye yardımcı ol­duğunu aktardım. Biraz rahatlama­sını sağladım.

Mahir Kılıç’ın sakinleştirici etkisi aileyi bir nebze rahatlattı ama neyle karşı karşıya olduklarının da farkın­dalardı.

Hacı Arslan: Berbat bir durum yani, sanki ben böyle birisini öldür­müşüm gibi, bir vaka yapmışım gibi yani öyle bir davrandılar ki “dükkanı kapatmanız gerekiyor…” Bunları tabi daha sonra biz kameradan izliyoruz ve dikkat ediyoruz; nasıl yapmışlar, nasıl etmişler. Bayan giriyor içeri, kasada kimin olduğuna bakıyor. Tra­ding standarts içeri giriyor, dükkana bakmış gibi yapıyor ama aslında gözü kasanın üzerinde, kameradan adım adım izleniyor. “TRADİNG STAN­DARTS’DAKİ BAYAN DÜKKANDAN ÇIKTIKTAN SONRA YAŞI TUTMA­YAN BAYAN GELİYOR İÇKİ RAFLA­RINA VE BİR ŞARAP ALIYOR, KA­SAYA GİDİYOR. DEDİĞİM GİBİ BA­BAM YOĞUNLUĞUNDAN DOLAYI KÜÇÜK KIZI CLAUDİA’NIN KASA­SINA YOLLUYOR VE O ARADA O SATIŞI YAPILIYOR.”

Mahir Kılıç: Kasiyerlerden bekle­nen şey o çocuğun, 18 yaşından kü­çük olduğunu anlamaları ve o çocuğa kimlik sormaları. Bununla ilgili gözlem yapıyorlar. Kasiyer orada çocuğa kim­lik sorsa bu işletme için iyi bir nokta olacak fakat o kasiyer çocuğa o anda kimlik sormuyor ve satışı gerçekleş­tiriyor.

Hacı Arslan: Trading standarts içeri giriyor polis ile birlikte ve dük­kanı kapattıkları zaman zaten o şoka giriyorsunuz.

“BİR POLİS VE DEVLET YETKİ­LİLERİ SENİN DÜKKANINA GİRDİĞİ ZAMAN O ŞOKU YAŞIYORSUN VE NE DİYECEĞİNİ BİLEMİYORSUN.”

Artık onlar adına ne denileceğini, ne yapılacağını bilen biri vardı.

Mahir Kılıç: Her belediye, kendi sınırları içerisinde bulunan ruhsat­landırmaya tabi aktiviteleri gerçek­leştiren süpermarket, restaurant gibi işletmeleri, pubları test satışına tabi tutar. Şu anda bulunduğumuz mekana benzer süpermarketlere özellikle 18 yaşından küçük çocukları göndererek yaş sınırlaması olan ürünlerin satılıp satılmadığını kontrol ediyorlar.

”BU VE BUNA BENZER SORUN­LARI YAŞAYAN TÜM MEKAN SA­HİPLERİNE HAZIRLAMIŞ OLDU­ĞUMUZ FARKLI ÖNLEMLER, VAR. BU PAKETLERDEN EN UYGUNUNU İŞLETMEYE UYGULUYORUZ.”

Bu mekan da özellikle şu yolu ta­kip ettik. Öncelikle bu olayın tekrar­lanmaması için kasada çalışan tüm elemanların yasaklı ürün satışına dair

 eğitilmelerini sağladık.

“SADECE SİGARA VE BİRA, ŞA­RAP OLMUYOR YASAKLI ÜRÜN­LER DEDİĞİMİZDE. BUNLARIN YANI SIRA TÜTÜN VE MAMÜLLERİ, ÇAKMAK, KİBRİT, BIÇAK, FİLM VE­SAİRE… “

Buna benzer yaş sınırlaması olan bütün ürünlerin eğitimini çalışan kasi­yerlere veriyoruz. Bunları anlattıktan sonra bu verdiğimiz eğitimi de belge­liyoruz aynı zamanda. Eğitim kayıt kitabı oluşturuyoruz. Hangi elemanı­mız hangi tarihte hangi eğitimleri aldı, bunları belediye memuru kapıdan içeri girip bize sorduğunda hemen kitabımızı çıkartıp göstererek kime ne eğitim verdiğimizi ispatlayacak duruma getiriyoruz mekanı.

Havering belediyesindeki ruh­sat komitesinin karşısına sağlam bir dosya ile çıkılmalıydı. Belediyenin ve polisin de kabul ettiği tarafsız kurum­larla hem personelin eğitimi hem de 18 yaş altı satışları, işletmeden haber­siz birkaç kez denetlendi ve rapor hazırlandı.

Hacı Arslan: Yakalanmadan önce yani çok rahattık. Elemanlar bize sor­muyordu, “buna içki satabilir miyim, sigara verebilir miyim?” Şimdi ile o za­manı kıyaslarsak, şimdi; sanki böyle arkamızda biri var ve bizi izliyormuş gibi satış yapıyoruz, çok dikkat edi­yoruz.

Mahir Kılıç: Test satışlarının so­nuçlarını vermiş olduğumuz eğitim sertifikası ile birlikte, ilgili departman­lara gönderdik.

“ONLARA ŞUNU GÖSTERDİK: BU MEKAN, BU YAŞANAN OLAY­LAR İLE İLGİLİ OLARAK DERSİNİ ALMIŞTIR. BUNA BENZER BİR OLAYIN BU MEKANDA TEKRAR GERÇEKLEŞMESİ ÇOK ÇOK DÜ­ŞÜK BİR İHTİMALDİR.”

Bu mesajı da komitede tüm bele­diye meclis üyelerine, polise ve ticari standartlar departmanına aktardık. Kendileri de sonuçtan ve mekanın atmış olduğu adımdan çok memnun kaldılar.

“ŞÖYLE BİR ŞART EKLENDİ, HER 3 AYDA BİR MEKAN TEST SATIŞINA TABİ TUTULACAK VE BU TEST SATIŞININ SONUCU, Tİ­CARİ STANDARTLAR VE POLİSLER İLE OTOMATİK OLARAK PAYLAŞI­LACAKTI.”

Bu, şu demek oluyor; eğer mekan sahibi yanlışlıkla dahi olsa, kendi pa­rasını ödeyerek karşılamış olduğu test satışında; eğer ki başarısız olursa bu sonuç direk belediyeye gidecek ve kendi kendisini ihbar edebilecek bir duruma gelecekti mekan.

Hacı Arslan: Bu şartlar önemsiz şartlar. Lisansımızı iptal etmeyecek­ler, aynı şekilde devam edecek ama birkaç tane şartları tabi ki de oldu. O zaman omzumdan o yük kalktı, açık konuşmak gerekirse.

NARTS’ın bu çalışması Arslan ai­lesinin ellerinden kayıp giden ruhsatı geri aldı.

Hacı Arslan: Ruhsatımız iptal ol­muş olsaydı bu dükkan burada ol­mayabilirdi. Bu işi yapan herkese bir mesajım var: çok dikkat edin iş yeri­nize bakın çünkü gerçekten büyük bir stres ve gerçekten büyük bir sı­kıntı eğer o duruma düşerseniz. Allah kimsenin başına vermesin.

“YAKALANMADAN ÖNCE ÇOK RAHATTIK. ELEMANLAR BİZE SORMUYORDU, “BUNA İÇKİ SA­TABİLİR MİYİM, SİGARA VEREBİ­LİR MİYİM?” ŞİMDİ İLE O ZAMANI KIYASLARSAK, ŞİMDİ; SANKİ BÖYLE ARKAMIZDA BİRİ VAR VE BİZİ İZLİYORMUŞ GİBİ SATIŞ YA­PIYORUZ, ÇOK DİKKAT EDİYO­RUZ.”

Mahir Kılıç: İngiltere’de ve Galler’de hizmet veren tüm retaurant, kebapçı ve süpermarketçilerimiz belediyeler ile bağlı bulundukları belediyeler ile yaşadıkları herhangi bir sorunu NARTS’a başvurarak çözümleyebi­lirler. Eğer bizlerin yapamayacağı bir şey olursa biz onları doğru kanallara yönlendirebiliriz. İngiltere’deki ihti­yaç duydukları tüm eğitimleri Türkçe olarak NARTS’tan almaları mümkün.

Britanya’nın dört bir yanına ser­vislerini ulaştıran NARTS’ı 020 7241 3636’dan arayıp içerisinde olduğu­nuz durumdan dolayı ve hatta daha önemlisi haberde geçen bir durumla karşı karşıya kalmamak için almanız gereken önlemler hakkında bilgi ala­bilirsiniz.