Üç kıtada izini sürdü, yoğurdun hikayesini dünyaya taşıdı

11 Eylül 2026

Araştırmacı-yazar Süleyman Dilsiz’in 18 yıllık saha çalışmasıyla 3 kıtada izini sürdüğü yoğurdun binlerce yıllık kültürel serüveni, Kültür ve Turizm Bakanlığı desteğiyle yayımlanan “Yogurt Civilisation” eseriyle dünya okurlarıyla buluştu. İngilizce baskının Türkiye’nin gastronomi alanındaki uluslararası anlatısına katkı sağlayacağını belirten Dilsiz, “Yoğurt; adıyla, tarihiyle, üretim geleneğiyle ve mutfaktaki yeriyle Türkiye’nin dünyaya anlatabileceği güçlü değerlerden biri” dedi.

YOĞURT UYGARLIĞI’NIN DÜNYA YOLCULUĞU “YOGURT CIVILISATION” İLE BAŞLADI ÜÇ KITADA İZİNİ SÜRDÜ, YOĞURDUN HİKAYESİNİ DÜNYAYA TAŞIDI
“YOĞURT UYGARLIĞI” İNGİLİZCE BASKIYLA SINIRLARI AŞIYOR

Gastronomi araştırmacısı ve yazar Süleyman Dilsiz’in uzun yıllara yayılan çalışmalarının ürünü “Yoğurt Uygarlığı”, İngilizce baskısıyla uluslararası okurla buluştu. Yoğurdun binlerce yıllık serüvenini Orta Asya’dan Anadolu’ya, buradan Balkanlar ve farklı coğrafyalara uzanan geniş bir kültür yolculuğu içinde ele alan eser, “Yogurt Civilisation” adıyla yayımlandı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan 400 sayfalık İngilizce baskının çevirisini Feyza Howell üstlendi. Sert kapak ve mat kuşe olarak basılan eserin üç farklı dile daha çevrilmesi için çalışmalar da sürüyor. “Yoğurt Uygarlığı”nın Türkçe baskısının tanıtımı ise geçtiğimiz yıl Kapadokya’da Türk Mutfağı Haftası kapsamında gerçekleştirilmiş,

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan Hanımefendi’nin de kitabın tanıtımında bulunmuştu. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy ile Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın da katıldığı programda eserin yazarı Süleyman Dilsiz, kitabın içeriğine ilişkin bilgi vermişti.

DİLSİZ: “FARKLI COĞRAFYALARDA TÜRKİYE ADINA GÜÇLÜ BİR GASTRODİPLOMASİ DİLİ OLUŞTURMAYI AMAÇLIYORUZ

Kitabın Türkçe baskısından İngilizceye uzanan süreci değerlendiren Süleyman Dilsiz, İngilizce yayının uzun yıllardır sürdürdüğü çalışmaların önemli aşamalarından biri olduğunu söyledi. Dilsiz, yoğurdun tarihini araştırırken karşısına geniş bir kültürel birikim çıktığını belirterek, “Yoğurdun binlerce yıllık hikayesi göçlerden coğrafya ve iklim koşullarına, hayvancılıktan üretim yöntemlerine, mutfak geleneklerinden sağlık alanındaki kullanımına kadar uzanıyor. İngilizce baskıyla yıllardır izini sürdüğüm kültürel mirası daha geniş coğrafyalara ulaştırmayı ve Türkiye adına güçlü bir gastrodiplomasi dili oluşturmayı amaçlıyoruz” diye konuştu.

YOĞURDUN İZİNDE 18 YILLIK ARAŞTIRMA

“Yoğurt Uygarlığı” için yaklaşık 18 yıl boyunca araştırmalar yürüten ve üç kıtada 14 ülkeye uzanan çalışmalarında yaklaşık 40 bin kilometre yol kat eden Dilsiz, araştırma sürecini şöyle anlattı:

“Saha araştırmalarım sırasında yoğurdun izini farklı coğrafyalarda sürdüm, geleneksel üretim yöntemlerini, yerel mutfak uygulamalarını, göç yollarını ve yazılı kaynakları yerinde inceledim. Göç hareketlerinin, hayvancılığın, iklim koşullarının ve geleneksel saklama yöntemlerinin yoğurt kültürünün gelişimindeki etkilerini de araştırdım. Orta Asya’dan Anadolu’ya, Anadolu’dan Balkanlara ve Avrupa’ya uzanan tarihsel yolculukta yoğurtla birlikte üretim bilgisinin, geleneklerin ve yaşam biçimlerinin de taşındığını gördüm. Bu güzergahı ‘Yoğurt Yolu’ olarak adlandırdım. Araştırmalarım sırasında şekillenen ve kitabımın ana eksenlerinden birini oluşturan ‘Yoğurt Yolu’nu ayrıntılı biçimde ele aldım, kuşaklar boyunca aktarılan deneyimlerin, insanın ve bilginin yolculuğunu anlatmaya çalıştım. ‘Yoğurt Uygarlığı’ ile yoğurdun etrafında binlerce yılda oluşan kültürel birikimimizi, üretim bilgisini ve mutfak hafızasını belgeleyerek gelecek kuşaklara aktarmayı hedefledim”

440 TARİFİN 65’İ YOĞURT ÇORBASI

Anadolu mutfağındaki çeşitliliği tarifler üzerinden ele alan ve yoğurdun farklı bölgelerde kazandığı yemek kültürünü çalışmasına taşıdığını vurgulayan Dilsiz, “Kitapta 440 tarife yer verdim, bunların 65’ini yoğurtla hazırlanan çorbalar oluşturuyor. Çorbalardan ana yemeklere, tatlılardan içeceklere uzanan tariflerle yoğurdun Anadolu’nun farklı bölgelerinde nasıl farklı lezzetlere dönüştüğünü anlatmaya çalıştım. Tarifleri derlerken yöresel üretim biçimlerini, geleneksel hazırlama yöntemlerini ve kuşaktan kuşağa aktarılan mutfak bilgisini de araştırdım. Farklı bölgelerde yoğurtla şekillenen yemek kültürünü ve bugün hala yaşatılan tarifleri yazılı olarak kayıt altına almak istedim” dedi.

YOĞURT KELİMESİNDEN GASTRODİPLOMASİYE

Türkçe kökenli “yoğurt” sözcüğünün bugün dünyanın pek çok dilinde kullanıldığının altını çizen Dilsiz, kitabın İngilizce baskısının bu açıdan da özel bir anlam taşıdığını aktararak sözlerini şöyle noktaladı: “Yoğurt, Türkçe’den dünya dillerine geçmiş ve artık dünyanın hemen her yerinde bilinen bir sözcük. Ancak sözcük bu kadar geniş bir coğrafyada kullanılırken, arkasındaki tarihsel süreç, üretim bilgisi ve Anadolu ile kurduğu bağın da doğru kaynaklarla anlatılması gerektiğini düşünüyorum. ‘Yogurt Civilisation’ ile uluslararası okurun yoğurdun ardındaki birikimi kendi kaynaklarımızdan okuyabilmesini istiyoruz. İngilizce baskıyı Türkiye’nin gastronomi alanındaki uluslararası anlatısının bir parçası olarak görüyorum. Gastronominin bugün kültürel diplomasi açısından önemli bir karşılığı var. Yoğurt da adıyla, tarihiyle, üretim geleneğiyle ve mutfaktaki yeriyle Türkiye’nin dünyaya anlatabileceği güçlü değerlerden biri. İngilizce baskının ardından üç farklı dil için daha hazırlıklarımız sürüyor. Her yeni çeviriyle yoğurdun yüzyıllara yayılan hikâyesini farklı ülkelerdeki okurlarla buluşturacağız.”