Sorun çözmeyi engelleyen olumsuz düşünceler

21 Mart 2014

•Ben yapamam
•Bu sorun beni aşar
•Bu çok zor
•Başkalarının bunu yaptıklarını biliyorum. Ama bu benim için çok zor
•Eğer daha fazla imkânım olsaydı (daha fazla zamanım ya da param olsaydı, başkalarından yardım alabilseydim, daha becerikli olsaydım vb.) o zaman bu sorunu çözebilirdim.
• Dünya, benim hakkımdan gelmek için fırsat kolluyor. Ben bu sorunla baş başayım.
• Bu çok acil bir durum, düşünecek zaman yok.
SORUN ÇÖZMEYİ KOLAYLAŞTIRAN OLUMLU DÜŞÜNCELER
• Sorunların birden fazla çözümü olduğuna inanma
• İyi niyet
• Bir tarafın kazanması, diğer tarafın kaybetmesini gerektirmez. Herkes kazanabilir.
• Sorunlara farklı bakış açısı ile yaklaşmak. Başkalarının bakış açılarını öğrenmek için etkin bir dinleyici olma,
•Güç kullanmaktan kaçınma, pozisyonlar üzerinde değil, sorunlar üzerinde odaklaşma
• Duyguları dikkate alma İnsanlar, olanla olması gereken durum arasındaki farkın yol açtığı gerginlikten kurtulmak isterler ve bunun için farklı yollara başvururlar. Bunlarda bazıları kişiyi istediği sonuca ulaştırabilir, bazıları ulaştırmaz.
Sorun çözme, mevcut durumla erişilmek istenen amaç arasındaki boşluğun algılandığı ve bunun yol açtığı gerginliği ortadan kaldırmaya yönelik çabaları ifadeden bilişsel ve davranışsal bir süreçtir. Bu süreç bir sorunun fark edilmesi ve sorunun tanımlanmasıyla başlar ve soruna çözüm bulununcaya kadar devam eder.
RASYONEL SORUN ÇÖZME SÜRECİ
1- Sorunun fark edilmesi: Sorun çözme sürecinin ilk aşaması, bir güçlüğün sezilmesi ya da bir şeylerin yolunda gitmediğinin fark edilmesidir. Sorunlar tesadüfen ya da sistematik incelemeler sonucunda fark edilebilir. Ama genellikle sorunlar, doğal olarak ortaya çıkarlar ve gerginliği ya da çatışmayı artırarak varlıklarını bize duyururlar. Eğer gerginlikle yüzleşilmez ya da üstleri örtülür ve inkâr edilirse koşullar daha da kötüleşir.
2- Sorunun tanımlanması: Sorunun belirtileri fark edilerek başkalarının dikkatine sunulunca doğal olarak bazı adımların atılması gerekir. Bunlardan ilki sorunun açıklığa ka vuşturulması, nelerle ya da kimlerle ilişkili olduğunun anlaşılmasıdır. Bu noktada sorunun başkaları ile ne ölçüde ortak bir sorun olduğunun ve aciliyet derecisinin saptanması gerekir.
3- Alternatiflerin üretilmesi: Alternatif çözümler üretme aşamasında, eleştirinin olmadığı bir ortamda çok sayıda çözüm önerisinin ortaya konabildiği, daha sonrada bu önerilerin birleştirilerek geliştirilebildiği beyin fırtınası tekniğinden yararlanılabilir.
Belli bir sorunun çözümü ile ilgili tüm görüşler ortaya konmadan önce çözümün belirlenmesi çözümün niteliğini azalttığı gibi kişiler arasındaki açık iletişim de engeller. Bu durum insanları çok erken bir değerlendirme yapmaya zorlar ve kendi görüşlerini savunmaya iter. Farklı çözümler üretildikten sonra çözümleri birleştirmek ve sentezlemek gerekmektedir.
• Çözümlerin seçilmesi: Yeni verile toplayarak alternatifler üzerinde düşünmek için zaman ayırdıktan sonra, sorunun çözümü ile ilgili her alternatifin sonuçlarını göz önünde bulundurmak gerekir. Yani bu aşamada olası her çözümün, güçlü ve zayıf yanlarının dikkatli bir biçimde değerlendirilmesi gerekir. Bu değerlendirme sonucunda en uygun çözüme karar verilir.
• Uygulama: Seçilen çözümün uygulanabilirliğinin de bu süreçte göz önünde bulundurulması gerekir.
• Değerlendirme ve Düzeltme: İnsanların, yeni düşüncelere direnç göstermelerinin nedenlerinden birisi değişimden sonraki yeni statükonun da artık yeni görüşlere kapalı olacağına inanmalarıdır. Bu direnci aşmak için yeni verileri çözümleyerek gerekli düzeltmeleri yapacak olan bir değerlendirme mekanizması oluşturmak ve sorun çözme sürecini bütünüyle esnek ve yeni alternatiflere açık tutmak gerekir.