“Mali hedefleri için vergileri artırması gerekecek”

9 Mayıs 2024

Ulusal Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Enstitüsü, zayıf büyüme ve yüksek faiz oranları ortamında hediyeler için yer olmadığını belirtti.

Önde gelen bir düşünce kuruluşu, İngiltere Merkez Bankası’nın borçlanma maliyetlerini son 14 yılın en yüksek seviyesinde tutmaya hazırlandığı bir dönemde, faiz oranlarının daha uzun süre yüksek seyretmesi ve zayıf büyümenin bir sonraki hükümeti mali hedeflerini tutturmak için vergileri arttırmaya zorlayacağı uyarısında bulundu.

Ulusal Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Enstitüsü, yeni hükümetin vergi muafiyetleri için harcama alanı olmayacağını ve “durgun” büyümenin ortasında gelir elde etmenin yollarını bulmak zorunda kalacağını söyledi. Kuruluş, Banka’nın bu yıl sadece iki faiz indirimi yapmasını bekliyor.

NIESR, Birleşik Krallık’a ilişkin üç aylık analizinde, ekonominin bu yıl yüzde 0,8 büyüyerek resesyondan çıkacağını, ancak önümüzdeki iki yıl boyunca sadece yüzde 1 gibi mütevazı bir oranda genişleyeceğini söyledi.

The Times’ın haberine göre, zayıf büyüme, yüzde 100’e yaklaşan borcun GSYH’ye oranının önümüzdeki beş yıl içinde artmasına neden olurken, İşçi Partisi’nin bu yıl genel seçimleri kazanması halinde uygulayacağını söylediği mevcut mali kuralı ihlal edecektir. Gölge Bakan Rachel Reeves, beş yıl içinde günlük harcamaları dengelemek için ikinci bir mali hedef uygulayacağını söyledi.

NIESR direktör yardımcısı Stephen Millard, “Şu anda mali hedefleri ıskalamak üzereyiz ve bu hedefleri tutturmak istiyorsanız vergilerini arttırmanız gerekir. Bu, gelir vergisi oranına bir ya da üç kuruş ekleyerek yapılabilir ancak hükümetin bunu yapması gerektiğini düşünmüyorum. Hükümeti ekonomiyi frenlemeye zorlayan şey hedeflerdir” dedi.

Uyarı, Banka’nın Perşembe günü son faiz oranı kararını vermek ve büyüme ve enflasyonun durumuna ilişkin yeni tahminler yayınlamak üzere toplanacağı sırada geldi. Dokuz kişiden oluşan Para Politikası Kurulu’nun, enflasyonun önümüzdeki haftalarda yüzde 2’lik hedefe düşeceği tahmin edilse de, baz faiz oranını üst üste dokuzuncu ayda da değiştirmeyerek 14 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 5,25’te tutması bekleniyor.

NIESR, manşet tüketici fiyat enflasyonunun yıl sonuna doğru hedefin üzerine çıkacağını ve PPK’yı piyasa tahminleri doğrultusunda yıl sonuna kadar baz faizi yüzde 4,75’e düşürmeye zorlayacağını söyledi. Düşünce kuruluşu, bunun yılın başında yapılan yüzde 4 civarındaki tahminlerle karşılaştırıldığını, ilk faiz indiriminin ağustos ayında, diğerinin ise kasım ya da aralık ayında yapılacağını söyledi.

NIESR ekonomisti Paula Bejarano Carbo, enerji ve gıda gibi değişken bileşenleri dışarıda bırakan bir enflasyon ölçüsü olan Çekirdek TÜFE’nin, bu yıl güçlü ücret baskılarının bir sonucu olarak rahatsız edici derecede yüksek kalacağını söyledi. Düşünce kuruluşu, ortalama ücret artışının şu anki yüzde 6’nın üzerindeki oranından ancak 2025 yılında yüzde 3 civarına gerileyeceğini kaydetti. Carbo, yüksek borçlanma maliyetleri ve artan vergi yükü ile kısıtlı mali tablonun birleşiminin önümüzdeki yıllarda “büyümeyi aşağı çekeceğini” söyledi.

Enstitü, kamu yatırımlarında yıllarca sürecek cezalandırıcı kesintilerden ve zayıf üretkenlikten kaçınmak için her iki partiyi de mevcut mali kurallarını terk etmeye çağırdı. Millard, yeni hükümetin ekonomi politikasıyla ne elde etmek istediğini net bir şekilde ortaya koyması, geleceğe yönelik net harcama planları belirlemesi gerektiğini ve “piyasaların planın inandırıcı olduğunu düşünürlerse borç vermeye karar vereceklerini, düşünmezlerse vermeyeceklerini” bildirdi.