Liderler Balıkçılık hakları konusunda varılan anlaşmanın ardından, Birleşik Krallık-AB zirvesi için bir araya geldi

19 Mayıs 2025

Birleşik Krallık ve AB, balıkçılık hakları konusunda ki atılımın ardından Brexit’in sıfırlanması konusunda anlaşmaya vardı. Brüksel’in zirve öncesinde gıda kontrolleri için anlaşma süresini balıkçılık haklarına bağlama taleplerinden vazgeçtiği anlaşılıyor.

Birleşik Krallık ve AB, balıkçılık hakları ile gıda ve diğer tarım ürünleri üzerindeki kontroller konusunda sağlanan ilerlemenin ardından ilişkilerde önemli bir sıfırlama konusunda son dakikada anlaşmaya vardı.

Londra’da ki kritik zirveden sadece birkaç saat önce varılan anlaşma uyarınca Brüksel’in, gıda ve tarım ürünlerine ilişkin bir anlaşmanın süresini balıkçılık haklarına bağlama taleplerinden vazgeçtiği anlaşılıyor.

AB kaynaklarına göre, İngiliz balıkçılık sularına erişim, 12 yıllık bir uzatma ile Haziran 2038 sonuna kadar sağlanacak. Ancak bunun karşılığında, sağlık ve bitki sağlığı ürünleri (SPS) olarak bilinen gıda, hayvan ve diğer tarım ürünlerinin daha kolay kontrol edilmesine ilişkin anlaşma süresiz olacak.

Balıkçılık hakları anlaşmasının uzunluğu Muhafazakârlar ve Reform UK tarafından eleştirilere neden oldu. Ancak, AB’nin zaman sınırlı bir SPS anlaşması ve balıkçılık konusunda kalıcı bir düzenleme taleplerine karşı çıkan Downing Street, İngiltere’nin hedeflerine ulaştığını savunacak.

Birleşik Krallık’tan bir yetkili, anlaşmanın Birleşik Krallık’ın mevcut balık erişiminde ya da İngiliz veya AB kotalarında herhangi bir değişiklik getirmeyeceğini ve böylece balıkçı topluluklarını koruyacağını söyledi.

Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch, anlaşmanın 12 yıllık süresinin Birleşik Krallık’ın “bir kez daha Brüksel’den kural alıcı” olduğunu gösterdiğini söyledi.

Birleşik Krallık hükümetinden bir yetkili, Birleşik Krallık balıkçılık endüstrisi için anlaşmanın “AB teknelerinin, Birleşik Krallık sularını terk etmesini asla makul bir şekilde görmeyecek olan yıllık yeniden müzakerelerin atlıkarıncası yerine haklarını ve uzun vadeli güvenliklerini korumakla” ilgili olduğunu söyledi.

Keir Starmer’in, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’i, Londra’nın merkezindeki Lancaster House’da ağırlayacağı zirvede ayrıca, Birleşik Krallık şirketlerinin AB savunma fonlarına potansiyel olarak daha iyi erişimi ve Birleşik Krallık yolcularının AB’ye e-pasaport kapılarından daha hızlı giriş yapmalarını sağlayacak yollar da dahil olmak üzere daha yakın savunma işbirliğinin belirlenmesi bekleniyor.

Karşılıklı gençlik hareketliliği programının şekli de dahil olmak üzere bir dizi başka konu da sonuçlandırılamadı ve İngiltere’nin, AB’nin karşı çıktığı ‘gelenlerin sayısının sınırlandırılması’ yönündeki ısrarı konusunda tartışmalar devam ediyor.

Pazar günü gece boyunca devam eden görüşmelerde, balıkçılık ve SPS düzenlemelerine ilişkin planların birbirine bağlanması ana anlaşmazlık noktasını oluşturduğundan, bir anlaşmaya varılamayabileceği endişelerine yol açtı.

AB kaynakları nihai sonuç hakkında olumluydu ve biri şöyle dedi: “Sahne artık ilişkilerin çok başarılı ve yapıcı bir şekilde yeniden düzenlenmesi için hazır.”

Badenoch anlaşmanın detaylarına ilişkin ilk tepkisini tweet atarak gösterdi: “İngiliz sularına 12 yıllık erişim, hükümetin istediğinden üç kat daha uzun. Bir kez daha Brüksel’in kural koyucularından biri haline geliyoruz. Gençlerin hareketliliğine ilişkin herhangi bir üst sınır ya da zaman sınırı konusunda herhangi bir detay verilmemesi, serbest dolaşımın geri döneceğine ilişkin korkuları arttırıyor. Bu çok endişe verici.”

Liberal Demokratların lideri Ed Davey, İngiltere’nin “geçmişin Brexit savaşlarına” bulaşmaması gerektiğini söyledi ve Badenoch ile Reform UK lideri Nigel Farage’ı “eski savaşlarda mücadele eden dinozorlara” benzetti.

Downing Street, Londra’da ki toplantının tek bir olay değil bir sürecin parçası olduğunu ve üzerinde anlaşmaya varılamayan herhangi bir konuda görüşmelerin devam edebileceğini söylese de, gece boyunca süren müzakereler Brexit’in ilk çıkışında zaman zaman yaşanan kaotik görüşmelere benzedi.

Balıkçılık ve AB’ye ve AB’den gıda ihracatı için daha basit süreçlerin yanı sıra görüşmeler, Birleşik Krallık şirketleri için AB savunma fonlarına daha iyi erişim, karşılıklı bir gençlik hareketlilik programı olasılığı ve Birleşik Krallık yolcularının AB’ye e-pasaport kapıları aracılığıyla daha hızlı erişimine izin vermenin yollarına odaklandı.

Balıkçılık, sektörün Birleşik Krallık GSYİH’sine nispeten düşük katkısına rağmen ilk Brexit görüşmelerinin önemli bir parçasıydı ve Muhafazakârlar ve Reform UK, kendi görüşlerine göre Birleşik Krallık balıkçılık filosunu satacak herhangi bir anlaşmaya karşı uyarıda bulundu.

Ulusal Balıkçı Örgütleri Federasyonu İcra Kurulu Başkanı Mike Cohen Pazartesi sabahı yaptığı açıklamada, sektördeki tepkinin Birleşik Krallık sularına uzun vadeli erişim karşılığında neyin güvence altına alındığına bağlı olacağını söyledi.

BBC Radio 4’ün Today programına verdiği demeçte; “Eğer uzun vadeli bir anlaşma yapıldıysa, benim için soru şu: Bunun karşılığında ne elde ettik? Eğer balıkçılık endüstrisi ve balıkçı toplulukları için bazı faydalar elde ettiysek, o zaman bu yapmaya değer bir anlaşma olabilir. Her şey ayrıntılarla ilgili olacak. Eğer bunun karşılığında balıkçılar, işletmeleri ve onlara bağımlı olan topluluklar için hiçbir şey elde edemezsek, o zaman bu bizim açımızdan çok kötü bir anlaşma olur” dedi.

Londra’da ki kritik zirve, Birleşik Krallık ile AB arasındaki ilişkileri sıfırlayacak anlaşmanın son dakika görüşmeleriyle kabul edilmesinin ardından başlayacak.

Reynolds, AB’nin Birleşik Krallık sularındaki balıkçılık haklarının anlaşma kapsamında 12 yıl uzatıldığı haberini yalanlamayı reddediyor

Nick Robinson, Reynolds’a 12 yıllık bir balıkçılık anlaşmasının herkesin beklediğinden daha uzun olacağını söyledi. The Guardian’da yer alan habere göre, AB’nin, Birleşik Krallık sularına mevcut erişim haklarının zaten çok cömert olduğuna inanan ve bunların azaltılmasını isteyen balıkçılık endüstrisi, buna itiraz edebilir.

Reynolds 12 yıllık rakamı doğrulamadı. Ancak balıkçılık konusunda yıllık müzakerelerden (Boris Johnson tarafından müzakere edilen Brexit sonrası orijinal anlaşma uyarınca 2026’dan itibaren sürecin böyle olması gerekiyordu) uzaklaşarak daha “tutarlı” bir sisteme geçmek için iyi bir durum olduğunu söyledi.