İngiltere Kadınlara 4 Milyon Sterlin Ayırdı… Asıl Soru Şu: Neden?

Bu yazı 6 Ağustos 2026 tarihinde yayınlanmıştır

“Gelecekte zengin ülkelerle fakir ülkeleri birbirinden ayıran şey petrol olmayacak; yapay zekâyı geliştirebilen, ileri teknolojiyi üretebilen ve yönetebilen kadın ve erkeklerin sayısı olacak.” – Dr. Belma Uysal

Bazen bir ülkenin geleceğini anlamak için uzun raporlar okumaya gerek yoktur. Tek bir bütçe kalemi bile, o ülkenin yarını nasıl gördüğünü anlatmaya yeter. İngiltere Hükûmeti’nin geçtiğimiz günlerde duyurduğu yaklaşık 4 milyon sterlin bütçeli TechFirst Women’s Programme, bunun en somut örneklerinden biri. Başvurularının yakında başlaması beklenen program, kadınların teknoloji sektörüne katılımını artırmayı hedefliyor.

İlk bakışta bu, kadın istihdamını destekleyen yeni bir kamu politikası gibi görünebilir. Ben ise bu haberi çok farklı okudum. Çünkü bana göre bu kararın asıl mesajı, kadınlara yönelik yeni bir destek programından çok daha büyük. Bu karar, İngiltere’nin geleceğin ekonomisini bugünden inşa etmeye başladığının en somut göstergelerinden biridir.

Program kapsamında en az 300 kadının, teknoloji alanında ücretli ve en az altı ay sürecek iş yerleştirmelerine katılması hedefleniyor. Katılımcılar yalnızca iş deneyimi kazanmayacak; kariyer koçluğu, mentorluk ve mülakat desteği de alacak. Program özellikle küçük ve orta ölçekli teknoloji şirketleriyle iş birliği içinde yürütülecek ve kadınların teknoloji sektöründe kalıcı kariyerler oluşturmasına katkı sağlayacak.

Ancak İngiltere’nin hedefi bununla da sınırlı değil. İngiltere Hükûmeti, 18 ay veya daha uzun süre iş hayatına ara vermiş deneyimli kadın yazılımcılar için kamu kurumlarında pilot bir “Returnship” (işe dönüş) programı başlatacağını da açıkladı. Böylece çocuk bakımı, aile sorumlulukları veya farklı nedenlerle kariyerine ara vermek zorunda kalan kadınların yeniden teknoloji sektörüne dönmesi hedefleniyor.

Aynı paket kapsamında 12–13 yaş grubundaki kız öğrenciler için ülke çapında yeni bir teknoloji yarışması da düzenlenecek. Çünkü İngiltere sadece bugünün çalışanlarını değil, yarının mühendislerini, yazılımcılarını ve yapay zekâ uzmanlarını da bugünden yetiştirmeyi amaçlıyor.

Asıl soru ise şu: İngiltere neden böyle bir yatırım yapıyor? İşte bu sorunun cevabı, açıklanan bütçeden çok daha dikkat çekici. İngiltere Hükûmeti’nin yayımladığı değerlendirmelere göre, kadınların teknoloji sektöründe yeterince temsil edilmemesi ülke ekonomisine her yıl yaklaşık 2 ila 3,5 milyar sterlinlik üretkenlik ve ekonomik değer kaybına neden oluyor.

Bu nedenle açıklanan 4 milyon sterlinlik bütçeyi yalnızca bir “kadın destek programı” olarak okumak büyük bir hata olur. Bu yatırımın temel amacı sosyal yardım değildir. Bu yatırımın amacı ekonomidir, rekabettir ve geleceğe bugünden yatırım yapmaktır.

Çünkü İngiltere çok iyi biliyor ki yapay zekâ çağında en değerli doğal kaynak petrol olmayacak. En değerli sermaye, teknoloji üretebilen insan olacak.

Yıllardır eğitim alanında çalışan biri olarak şunu çok net görüyorum: Geçmişte ülkeler petrol kuyuları arıyordu. Bugün ise yetenek arıyorlar. Geçmişte güçlü ekonomiler doğal kaynaklarla büyüyordu. Bugün ise bilgiyle, teknolojiyle ve nitelikli insan kaynağıyla büyüyor. Yapay zekâ artık yalnızca teknoloji şirketlerinin konusu değil. Bugün hastanelerden bankalara, okullardan hukuk bürolarına, üretim tesislerinden medya kuruluşlarına kadar hayatın her alanında kullanılıyor. Hatta küçük işletmeler bile pazarlamadan müşteri hizmetlerine kadar birçok süreçte yapay zekâdan yararlanıyor.

Artık mesele teknoloji sektöründe çalışmak değil. Mesele, hangi mesleği yapıyor olursanız olun teknolojiyle birlikte çalışabilmek. İşte bu noktada Birleşik Krallık’ta yaşayan Türk toplumu için de çok önemli bir fırsat ortaya çıkıyor. Çevremizde çocuklarını büyütmek için kariyerine ara vermiş çok sayıda kadın var. İngiltere’de yeni bir hayat kurmaya çalışan, mesleğini yeniden şekillendirmek isteyen, farklı alanlarda deneyim sahibi olmasına rağmen teknoloji sektörüne adım atmaya cesaret edemeyen birçok kadın tanıyorum.

İngiltere’nin verdiği mesaj ise son derece açık: “Biz sizi geleceğin ekonomisinin dışında bırakmak istemiyoruz.” Bu mesajı doğru okumalıyız. Çünkü teknoloji sektörü artık yalnızca bilgisayar mühendislerinden oluşmuyor. Bugün yapay zekâ projelerinde eğitimciler, psikologlar, hukukçular, sağlık profesyonelleri, tasarımcılar, iletişim uzmanları ve proje yöneticileri birlikte çalışıyor. Teknoloji artık ayrı bir sektör değil. Hayatın kendisi.

Belki de yıllardır edindiğiniz mesleki deneyim, kazanacağınız birkaç yeni dijital beceriyle sizi bambaşka bir kariyer yolculuğuna taşıyabilir.

Bu nedenle bu haberi yalnızca okuyup geçmeyin. İngiltere’nin hangi alanlara yatırım yaptığına dikkat edin. Çünkü devletler, gelecekte değer üretmeyecek alanlara milyonlarca sterlin ayırmaz. Bir ülkenin bütçesi, aslında o ülkenin gelecek vizyonudur. Belki de bugün konuştuğumuz 4 milyon sterlin, sadece bir bütçe değildir. Belki de bu rakam, İngiltere’nin geleceğe verdiği değerin en somut göstergelerinden biridir.

Ve şimdi kendimize şu soruyu sormanın tam zamanı: Gelecek şekillenirken biz sadece izleyenlerden mi olacağız, yoksa onu inşa edenlerin arasında yerimizi mi alacağız?

Not: TechFirst Women’s Programme’ın başvuru süreci açıklandığında, kimlerin başvurabileceğini ve Türk toplumunun bu fırsatlardan nasıl yararlanabileceğini bir sonraki yazımda ayrıntılarıyla ele alacağım.

—

Dr Belma Uysal – Kısa Özgeçmiş

Dr. Belma Uysal, eğitim, teknoloji ve uluslararası iş geliştirme alanlarında çalışmalar yürüten bir akademisyen ve girişimcidir. Londra merkezli faaliyetleriyle Birleşik Krallık ile Türkiye arasında eğitimden girişimciliğe, yapay zekâdan kadınların ekonomik güçlenmesine kadar birçok alanda köprü kurmaktadır. Olay Gazetesi’ndeki köşesinde; dünyadaki değişimi takip eden değil, bu değişimin sunduğu fırsatları okuyucularına taşıyan bir bakış açısıyla eğitim, teknoloji, yapay zekâ, kadın girişimciliği ve küresel kariyer konularını ele almaktadır.