İmar izinleri hızlanacak; yapay zekâ dönemi başlıyor

İngiltere hükümeti, ev sahipleri ve küçük işletmelerin yapı ve tadilat izinlerini daha hızlı alabilmesi için yeni düzenlemeleri yürürlüğe koydu. Yapay zekâ destekli PlanAssist sistemiyle bazı başvuruların değerlendirme süresinin sekiz haftadan dört haftaya indirilmesi hedefleniyor.

İngiltere’de evini genişletmek, çatı katını yaşam alanına dönüştürmek veya iş yerinde tadilat yapmak isteyenler için imar izinlerinde yeni bir dönem başladı.

İngiltere Konut, Topluluklar ve Yerel Yönetimler Bakanlığı tarafından 30 Ekim 2026’da duyurulan düzenlemeler kapsamında, basit yapı ve tadilat başvurularının değerlendirilmesi hızlandırılacak. Yeni uygulama, 31 Ekim Cumartesi günü itibarıyla yürürlüğe girdi.

Hükümetin açıkladığı reformlar, yerel yönetimlerdeki bürokrasiyi azaltmayı, başvuru sahiplerinin daha kısa sürede yanıt almasını ve planlama uzmanlarının daha karmaşık projelere odaklanmasını amaçlıyor.

Basit başvurular artık komisyonları beklemeyecek

Yeni Ulusal Yetki Devri Sistemi (National Scheme of Delegation) kapsamında, rutin imar başvuruları belediyelerin planlama komisyonlarında görüşülmeyi beklemek yerine doğrudan yetkili planlama uzmanları tarafından karara bağlanabilecek.

Bu değişiklikten özellikle evine ek oda yaptırmak, çatı katını dönüştürmek, kış bahçesi eklemek veya iş yerini yenilemek isteyenlerin yararlanması bekleniyor.

Belediye meclis üyeleri ise daha büyük ölçekli konut projelerine, altyapı yatırımlarına ve önemli imar kararlarına odaklanabilecek.

Yapay zekâ ile işlem süreleri yarıya inebilir

Yeni sistemin en dikkat çekici unsurlarından biri, Google DeepMind, Google Cloud, Faculty ve yerel yönetimlerin iş birliğiyle geliştirilen PlanAssist adlı yapay zekâ aracı oldu.

PlanAssist, imar başvurularını, yerel planlama politikalarını ve ilgili arsanın yapılaşma kısıtlamalarını tek bir sistemde bir araya getiriyor.

İlk testlerde, planlama görevlilerinin belirli işlemlere ayırdığı sürenin yüzde 58 azaldığı bildirildi. Hükümet, bu teknolojinin rutin konut başvurularının değerlendirilme süresini sekiz haftadan dört haftaya indirmeye yardımcı olabileceğini açıkladı.

Ancak yapay zekâ tek başına imar izni vermeyecek. Başvuruları inceleme ve nihai karar alma sorumluluğu yine belediyelerin yetkili planlama görevlilerinde olacak.

Londra’daki belediyeler de yeni sistemi deneyecek

PlanAssist ilk olarak Londra’nın Camden ve Barnet belediyeleri ile Dorset Belediyesi tarafından test edildi.

Başarılı bulunan ilk denemelerin ardından uygulama, 12 yeni belediyenin katılımıyla toplam 15 yerel yönetimde 12 ay boyunca denenecek.

Programa katılan yeni belediyeler arasında Londra’dan Lambeth, Redbridge ve Westminster da bulunuyor. Diğer belediyeler ise Ashford, Newcastle, Nottingham, Bristol, Cumberland, North Lincolnshire, Rochdale, South Gloucestershire ve Stoke-on-Trent olarak açıklandı.

Hükümet, sistemin 2027 yılı sonuna kadar İngiltere’deki bütün belediyelerin kullanımına sunulmasını hedefliyor. Bununla birlikte PlanAssist kullanımı belediyeler için zorunlu olmayacak.

420 yeni planlama uzmanı göreve alındı

Reformların yalnızca teknolojiyle sınırlı kalmadığını açıklayan hükümet, devlet destekli programlarla 420 yeni planlama uzmanının istihdam edildiğini bildirdi.

Böylece 2024 seçim programında yer alan 300 ilave planlama uzmanı istihdam etme taahhüdü, hedeflenen süreden önce aşılmış oldu.

Hükümet, mevcut parlamento dönemi sona ermeden planlama sistemi genelinde toplam 1.400 yeni personelin istihdam edilmesini amaçlıyor.

2026-2027 mali yılında planlama mesleğine yeni personel kazandırmak amacıyla iki programa 14 milyon sterlinin üzerinde kaynak ayrıldı.

Bunlardan Pathways to Planning programına 12 milyon sterlinin üzerinde, Public Practice programına ise 2 milyon sterlinin üzerinde finansman sağlanacak.

Konut Bakanı Angela Rayner: Aileler gereksiz yere beklememeli

Konut Bakanı Angela Rayner, ailelerin yaşam alanlarını genişletmek ve işletmelerin büyümek için yaptıkları başvurularda gereksiz gecikmelerle karşılaşmaması gerektiğini belirtti.

Rayner, belediyelere ihtiyaç duydukları personeli, teknolojiyi ve yasal düzenlemeleri sağlayarak başvuruların daha hızlı sonuçlandırılmasını amaçladıklarını söyledi.

Bakan, bu sayede planlama görevlileri ile belediye meclis üyelerinin yeni konut ve altyapı projelerine daha fazla zaman ayırabileceğini ifade etti.

Yapay zekâ Bakanı: Kamu hizmetlerinde somut fayda sağlayacak

Yapay Zekâ Bakanı Kanishka Narayan da evlerini genişletmek veya çatı katlarını dönüştürmek isteyen ailelerin uzun süre beklememesi gerektiğini vurguladı.

Narayan, yapay zekânın rutin idari işlemlerde harcanan zamanı yarıdan fazla azaltmasının, kamu hizmetlerinde teknolojinin nasıl somut fayda sağlayabileceğini gösterdiğini belirtti.

Google DeepMind, Google Cloud ve Faculty temsilcileri de sistemin planlama uzmanlarının evrak işleri yerine başvuruların değerlendirilmesine daha fazla zaman ayırmasını sağlayacağını ifade etti.

Her başvuru dört haftada sonuçlanacak mı?

Hükümetin açıkladığı dört haftalık süre, bütün imar başvuruları için verilmiş kesin bir karar süresi değil.

Bu hedef, PlanAssist’in ilk testlerinden elde edilen sonuçlara ve rutin konut başvurularına dayanıyor. Daha karmaşık yapı projeleri, özel izin gerektiren çalışmalar ve kapsamlı değerlendirmeler farklı sürelerde sonuçlanabilecek.

İngiltere’de yapılan imar başvurularının yaklaşık yüzde 70’ini ev sahiplerinin gerçekleştirdiği rutin başvurular oluşturuyor. Bu nedenle hükümet, yeni düzenlemelerin çok sayıda hane ve küçük işletme için bekleme sürelerini azaltabileceğini öngörüyor.

Reformlar, hükümetin konut üretimini artırma, yerel planlama hizmetlerini güçlendirme ve kamu hizmetlerinde yapay zekâ kullanımını yaygınlaştırma programının bir parçası olarak uygulanacak.

PlanAssist projesinin önceki duyurusuna GOV.UK üzerinden ulaşılabilir.