İngiltere’de vergi mükelleflerinin bilgi taleplerine yanıt vermemesi durumunda 3.000 sterline varan para cezalarıyla karşı karşıya kalabileceği yeni bir dönemin eşiğine gelindi. HMRC’nin vergi denetim yetkilerini günümüz dijital dünyasına uyarlamak istemesi, yapay zeka araçları kullanılarak hazırlanan vergi beyannamelerinin şeffaflığı konusunda tartışma başlattı.
Mevcut uygulamalarda HMRC, vergi mükelleflerinin yeterli vergi ödeyip ödemediğini araştırırken bilgisayar kayıtlarını talep edebiliyor. Ancak Mayıs ayında yürürlüğe girmesi beklenen yasa değişikliğiyle birlikte vergi otoritesi;
Vergi rakamlarının hangi yazılımlar ve otomasyon sistemleri arkasında üretildiğini denetleme,
Yapay zeka platformları ve yazılım sağlayıcıları dahil olmak üzere üçüncü taraflardan mükellef verilerini talep etme yetkisine sahip olacak.
Bilgi taleplerine yanıt vermeyenleri 300 sterlin, hesaplamalardaki hataları bildirmeyen mükellefleri ise 3.000 sterline varan para cezaları bekliyor.
U z m a n lardan “Sor u m l u l u k Sizde” Uyarısı
Vergi sigortası sağlayıcısı Qdos’un CEO’su Seb Maley, yapay zekanın vergi işlerinde kullanımının artmasıyla HMRC’nin de geride kalmak istemediğini belirtti. Maley, şu değerlendirmelerde bulundu:
“HMRC sadece sistemin ürettiği rakamı değil, o rakama nasıl ulaşıldığını da bilmek istiyor. İşletmeler ve mükellefler, güvendikleri teknolojinin doğru, şeffaf ve uyumlu olduğundan emin olmalı. Yapay zeka vergi işlerini kolaylaştırabilir ancak sorumluğu ortadan kaldırmaz. Bir şeyler ters giderse hesap verecek olan yine mükellefin kendisidir.”
HMRC ise düzenlemenin amacının, vergi verilerinin dijital ortamda nasıl depolandığını ve işlendiğini güncellemek olduğunu vurguladı.
Bu gelişmeler, Copilot, ChatGPT ve Claude gibi yapay zeka ajanlarında vergi hesaplaması yapılırken kullanılan komut (prompt) geçmişlerinin ve sohbet dökümanlarının denetime açılıp açılmayacağı sorusunu doğurdu.
Vergi mükellefleri hak savunuculuğu grubu Taxpayers’ Alliance’tan Anne Strickland, Telegraph gazetesine yaptığı açıklamada, yapay zeka konuşmalarının talep edilmesinin “derinlemesine müdahaleci” olacağını ifade etti:
“HMRC halihazırda geniş yetkilere sahip. Bunları daha da genişletmek, sıradan vatandaşların mahremiyetini hiçe sayma riskini doğurur.”
HMRC’den “Genel İnceleme Değil” Açıklaması
Tepkiler üzerine bir HMRC sözcüsü şu netleştirmeyi yaptı:
“Bu hamle, vergi bilgilerinin artık dijital olarak nasıl saklandığını ve işlendiğini yansıtmak amacıyla mevcut bilgi yetkilerimizi güncellemekle ilgilidir. Kesinlikle herkesin büyük dil modellerini (LLM) nasıl kullandığını incelemekle ilgili değildir. Bilgileri yalnızca yasal dayanağımız olan durumlarda talep edebiliriz.”











