Euro Bölgesi’nde sonbahar endişesi

27 Eylül 2013

Yunanistan’da hayat yine grevler nedeniyle durma nok­tasında. Yunanistan kaynarken Euro Bölgesi’nde de borç kri­zinde yeni bir sayfa açılması endişesi büyüyor.
Euro krizinde bir süreli­ğine Avrupa’ya sanki sükunet geri dönmüş gibiydi. Zira eko­nomi iyiye gidiyor, Yunanistan ev ödevlerini yapıyor… Ancak Commerzbank’ın baş ekono­misti Jörg Krämer, tehlikenin henüz geçmediği uyarısında bulunuyor:
“Örneğin İspanya, Portekiz ve İrlanda’da bazı ilerlemeler görü­yoruz. Bu ülkeler, reformlar sa­yesinde rekabet güçlerini yeni­den kazandılar. Bu olumlu bir gelişme. Ancak hep söylediğim gibi, reformlar konusunda geniş kapsamlı bir atılımdan bahsede­meyiz. Özellikle de en büyük kriz ülkesi İtalya’da.”
Krämer, kamu borçlarındaki krize rağmen İtalya’da işçilik bi­rim maliyetinin, Euro Bölgesi ortalamasından daha güçlü bir şekilde artmasından endişeli. Commerzbank baş ekonomisti, İtalya’nın rekabet gücünün sü­rekli eridiğini belirtiyor.
Euro Bölgesi’nde krizin din­mediğine dair bir başka işaret ise AB maliye bakanlarının hafta sonu Litvanya’da yaptıkları top­lantıda bir kez daha su yüzüne çıktı: Euro Bölgesi’nin ikinci bü­yük ekonomisi Fransa, reform is­teksizliği nedeniyle ihtar edildi.
Bilançolarında milyarlarca euroluk kara bir delik bulu­nan bankaları ile Slovenya da Avrupa’nın yeni sorunlu çocuğu olma yolunda. Ayrıca henüz be­lini tam doğrultamamış İrlanda, İspanya ve Portekiz için oluş­turulan yardım programlarının süresi sonbaharda doluyor. Yunanistan’ın ek paraya ihtiyaç duyacağı da şimdiden biliniyor.
Yunanistan’a gelecek aylarda ne kadar ek kaynak gerekeceğine dair Bayern LB bankasının euro uzmanı Johannes Mayr’ın tah­mini şöyle:
“Önümüzdeki iki yılda finans­man açığını kapatmak için tah­minen 11 milyar euro. Bunun ar­dından bir de müteakip bir prog­ram ihtiyacı doğacaktır. Ülkenin özel sermaye piyasasına geçişini kolaylaştırmak için yaklaşık 10 milyar euro daha gerekecektir.”
Tüm bunlar, acaba Avrupa’yı ateşli bir güz mü bekliyor, Euro krizinde yeni bir sayfa mı açı­lıyor, sorularını akıllara getiri­yor. Commerzbank’ın baş eko­nomisti Krämer, böyle bir olası­lığı ihtimal dışı görmüyor. Zira ona göre krizin sebepleri henüz ortadan kalkmış değil. Krämer, rekabet gücü eksikliği, yayılan kamu borcu açığı, bankaların ye­tersiz denetlenmesi gibi sorun­ların devam etmekte olduğuna dikkat çekiyor.
Diğer yandan bu sorunlara çö­züm olması amacıyla tasarruf re­formları diye direten Kuzey Av­rupa ülkeleri ise sık sık Güney ülkelerini bir batağa sürükleme suçlamasıyla karşılaşıyor. Jörg Krämer, bunu “Maalesef ağır borç yükü altındaki bu ülkele­rin katı tasarruf dışında ekono­mik açıdan anlamı olacak başka bir alternatifi bulunmuyor. Bir­kaç yıl önce çok sıkı bir tasar­ruf programına başvuran Baltık ülkeleri bunun işe yaradığının açık bir örneği. Zira bu sürecin ardından, bir buçuk iki yıl sonra kriz sona erdi, bu ülkeler yeniden istikrara kavuşup büyümeye de­vam etti” sözleriyle yorumluyor.
Euro krizinde ise merkez ban­kaları epey bonkör davrandı. Şimdi akılları meşgul eden soru, sonbaharda krizin yeniden te­tiklenmesi durumunda Avrupa Merkez Bankası’nın yangını söndürmek için hâlâ yeterince birikiminin kalıp kalmadığı. Commerzbank’ın baş ekono­misti Krämer, bu soruyu şöyle yanıtlıyor:
“Bir merkez bankasının elin­deki cephane sınırsızdır. Çünkü istediği miktarı elektronik olarak elde edebilecek durumdadır. İs­tediği gibi sahip olamayacağı şey ise inandırıcılıktır. Avrupa Merkez Bankası şu an büyük bir inandırıcılığa sahip. Almanya dı­şındaki birçok yatırımcı, Alman iktisatçılar kadar şüpheci değil. O nedenle bu süreç, daha uzun bir süre, hatta yıllarca böyle iş­lemeye devam edebilir. Ancak Avrupa Merkez Bankası ucuz para politikası ile örneğin İtal­ya’daki gibi reform açığından doğan bir boşluğu uzun vadede kapatamaz.”