Borçlanmanın aşılması, Reeves’in kararlılığını test edecek

24 Mart 2025

Cuma günü yayınlanan Şubat ayı kamu maliyesi verileri, Rachel Reeves’i önümüzdeki Çarşamba günü yapılacak bahar açıklamasında harekete geçmesi gerektiğine daha fazla ikna edecek gibi görünüyor.

Maliye Bakanı, Ekonomistlerin ve kabinedekiler de dahil olmak üzere bazı meslektaşlarının şüpheciliğine rağmen kendi koyduğu mali kurallara karşı boşluğu yeniden doldurmak için sosyal yardım harcamalarında halihazırda duyurulan 5 milyar sterlinlik kesinti de dahil olmak üzere harcama kesintileri yapmaya kararlı.

Şubat ayı verileri, neden bir şeyler yapılması gerektiğine inandığının altını çizdi

Hükümet Şubat ayında, Bütçe Sorumluluk Ofisi’nin, Reeves’in bütçesi ışığında tahmin ettiği 6.5 milyar sterline karşılık 10.7 milyar sterlin borçlandı.

The Guardian’da yer alan habere göre, büyümenin beklenenden daha zayıf olması ve küresel piyasaların faiz oranlarını artırması nedeniyle borçlanma maliyetlerinin yükselmesi gibi baskıların olması şaşırtıcı değil. Vergi makbuzları da öz değerlendirme beyannamelerinin zamanlaması nedeniyle her zaman yılın başında dalgalanıyor.

Ancak Ulusal İstatistik Ofisi, kayıtların tutulmaya başlandığı 1993 yılından bu yana Şubat ayında en yüksek dördüncü borçlanmanın gerçekleştiğini, diğer üç borçlanmanın ise küresel mali kriz sonrasında ve pandemi sırasında meydana geldiğini açıkladı.

OBR, Reeves’in, ekim ayında vergi ve harcama planlarını açıklamasının ardından mali yılın tamamı için borçlanmanın 127.5 milyar Sterlin olmasını bekliyordu. Ancak Cuma günkü veriler, hükümetin Mart ayına kadar 132,2 milyar Sterlin borçlandığını gösteriyor.

Bankaların kurtarılması ve on yıllık durgun büyüme nedeniyle pandemi sırasında balon gibi şişen toplam kamu sektörü net borcu Şubat ayında GSYH’nin %95,5’ine ulaştı. ONS’nin de belirttiği gibi bu oran bir yıl öncesine göre 0,1 puan daha yüksek ve “en son 1960’ların başında görülen seviyelerde”.

Guardian’ın haberine göre, Hazine uzmanları bunun İngiltere ile Almanya arasındaki önemli bir fark olduğunu belirtmekten hoşlanıyor ki İşçi Partisi’ndeki bazı kişiler Reeves’in savunma harcamalarını karşılamak için borçlanmayı artırma kararını takip etmek istiyor. Almanya’nın borç/GSYİH oranı yaklaşık %63.

Almanya’nın borçlanma maliyeti, ülkenin borç frenini kaldırma kararının ardından sıçrama yaptı. Reeves ve ekibi, Birleşik Krallık için kuralları yeniden yazmaya çalışmaları halinde, tahvil piyasalarının hükümeti, gilts olarak bilinen devlet tahvillerini terk ederek cezalandırabileceğinden ve faiz oranlarını yükseltebileceğinden endişe ediyor.

Maliye Bakanı’nın Cuma günkü rakamları önümüzdeki hafta harcama kesintileri yapma kararının yeni bir haklılığı olarak okuması muhtemel olsa da bazı analistler, savunma harcamalarına yönelik acil talep ve bu mutsuz mali zemin göz önüne alındığında, eninde sonunda daha radikal adımlar atılması gerekeceğini savunuyor.

ING bankasında ekonomist olan James Smith, Şubat ayı verilerinin “maliyet azaltmanın bir yere kadar gidebileceğinin altını çizdiğini ve bu yaz İngiltere’nin büyümesinde sürpriz bir artış olmazsa, sonbaharda daha fazla vergi artışının kaçınılmaz göründüğünü düşünüyoruz” dedi.