Bütçede 35 milyar sterlinlik açık baskısı: IFS’den hükümete uyarı

IFS, İngiltere Maliye Bakanı John Healey’i 35 milyar sterlinlik harcama baskısına karşı uyardı. Vergi artışları, kamu kesintileri ve borçlanma gündemde.

İngiltere’nin önde gelen ekonomi araştırma kuruluşlarından Institute for Fiscal Studies (IFS), 28 Ekim’de açıklanacak bütçe öncesinde hükümeti uyardı. Kuruluş, artan enflasyon ve savunma harcamaları nedeniyle oluşan yaklaşık 35 milyar sterlinlik finansman baskısına karşı gerçekçi bir plan hazırlanmadığı takdirde bütçenin inandırıcılığını kaybedebileceğini belirtti.

İngiltere’de 28 Ekim’de açıklanacak bütçe öncesinde hükümetin kamu harcamalarını nasıl finanse edeceği tartışılıyor. Ülkenin önde gelen bağımsız ekonomi araştırma kuruluşlarından Institute for Fiscal Studies (IFS), artan enflasyon ve savunma harcamalarının kamu maliyesi üzerinde yaklaşık 35 milyar sterlinlik ek baskı oluşturabileceği uyarısında bulundu.

The Guardian’ın haberine göre IFS, Maliye Bakanı John Healey’in bu baskıları karşılayacak inandırıcı bir plan ortaya koymaması halinde bütçenin gerçekçi olmayan varsayımlara dayanabileceğini belirtti.

Kuruluş, özellikle Orta Doğu’daki savaşın tetiklediği enflasyon ve yükselen borçlanma maliyetlerinin hükümetin mevcut harcama planlarını zorlaştırdığına dikkat çekti.

IFS: Gerçekçi olmayan bütçe planları güveni zedeler

IFS, bütçe öncesinde yayımladığı kapsamlı Green Budget raporunda, hükümetin kamu hizmetleri için ayırdığı kaynakları yeniden değerlendirmesi gerektiğini vurguladı.

Kuruluşun Direktörü Helen Miller, hükümetin gerçekte uygulamayı düşünmediği harcama kesintilerini bütçe hesaplamalarına dahil etmesinin mali planların güvenilirliğini zedeleyeceğini söyledi.

Miller, uygulanmayacak kesintilerin yalnızca hesaplar üzerinde gösterilmesi durumunda bütçenin bir tür kurguya dönüşeceği uyarısında bulundu.

IFS, Maliye Bakanı Healey’in zor kararları gelecek yıl yapılacak kamu harcamaları incelemesine ertelemek yerine 28 Ekim bütçesinde temel mali tercihlerini açıklaması gerektiğini belirtti.

Raporda, hükümetin gerçekte uymaya hazır olmadığı harcama sınırları belirlemesinin mali kurallara uyum taahhüdünü inandırıcılıktan uzaklaştırabileceği ifade edildi.

Orta Doğu’daki savaş İngiltere’nin borçlanma maliyetlerini artırdı

IFS’nin değerlendirmesine göre Orta Doğu’daki savaşın küresel piyasalarda yarattığı dalgalanmalar, İngiltere’nin kamu borçlanma maliyetlerini yükseltti.

Devlet tahvillerinde yaşanan satış baskısı, hükümetin borç faizlerine ayırması gereken kaynağın artabileceği endişelerini güçlendirdi.

Ekonomistler, savaşın başladığı şubat ayından bu yana piyasalarda yaşanan hareketlerin hükümetin mali hareket alanını önemli ölçüde daraltabileceğini değerlendiriyor.

Eski Maliye Bakanı Rachel Reeves’in ilkbahar mali açıklamasında bıraktığı 24 milyar sterlinlik bütçe tamponunun yaklaşık yarısının eriyebileceği yönünde tahminler bulunuyor.

Bununla birlikte IFS, borçlanma maliyetlerindeki artışın vergi gelirlerindeki yükselişle kısmen dengelenebileceğine dikkat çekti.

Kuruluşa göre yüksek borç faizleri 2029-2030 mali yılında kamu borçlanmasını yaklaşık 10 milyar sterlin artırabilecek olsa da enflasyonun nominal vergi gelirlerini yükseltmesi nedeniyle hükümetin mali hareket alanındaki net daralma yaklaşık 4 milyar sterlinle sınırlı kalabilir.

Asıl sorun kamu hizmetlerinin finansmanı

IFS, bütçe tartışmalarında yalnızca hükümetin mali kurallara uyum sağlamak için elinde bulunan tampon kaynağa odaklanılmasının yeterli olmadığını belirtti.

Kuruluşa göre daha önemli sorun, yüksek enflasyonun kamu hizmetlerine ayrılan bütçelerin satın alma gücünü azaltması.

Enflasyon yükseldiğinde sağlık, eğitim ve diğer kamu hizmetlerinin maliyetleri de artıyor. Ancak ilgili kurumlara ayrılan bütçeler aynı oranda yükseltilmediğinde, bu kaynaklarla sağlanabilecek hizmet miktarı azalabiliyor.

Bu nedenle hükümetin mevcut harcama planlarını değiştirmemesi, kamu hizmetlerinde reel anlamda kesintilere yol açabilecek.

IFS, böyle bir durumda kamu hizmetlerinin kapsamının veya kalitesinin olumsuz etkilenebileceği uyarısında bulundu.

35 milyar sterlinlik finansman ihtiyacı nasıl karşılanacak?

IFS’nin hesaplamalarına göre hükümetin enflasyonun kamu harcamaları üzerindeki etkisini telafi etmesi ve savunma harcamalarını artırma hedefini finanse etmesi için yaklaşık 35 milyar sterlinlik ek kaynağa ihtiyaç duyulabilir.

Başbakanlık hükümetinin savunma harcamalarını 2030 yılına kadar gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 3’üne çıkarma hedefi de bu baskıyı artıran unsurlar arasında yer alıyor.

IFS, hükümetin bu harcamaları karşılamak için farklı seçeneklerle karşı karşıya olduğunu belirtti.

Bunlar arasında vergilerin artırılması, bazı sosyal yardım harcamalarının azaltılması, kamu kurumlarında verimlilik tasarrufları yapılması veya daha fazla borçlanmaya izin verilmesi bulunuyor.

Ancak kuruluş, mevcut bütçe sınırları korunurken savunma harcamalarının artırılması halinde diğer kamu hizmetleri üzerindeki baskının daha da büyüyebileceğini vurguladı.

Kamu hizmetlerinde reel kesinti riski

IFS Direktörü Helen Miller, hükümetin mevcut vergi ve harcama planlarını hiçbir değişiklik yapmadan sürdürmesinin de siyasi bir tercih olduğunu belirtti.

Miller’a göre böyle bir karar, enflasyonun kamu kurumlarının harcama planlarını aşındırmasına izin verilmesi anlamına gelecek.

Savunma bütçesinin mevcut toplam harcama sınırları içerisinde artırılması halinde diğer kamu hizmetlerinde daha büyük kesintiler yaşanabileceği ifade edildi.

IFS, Maliye Bakanı’nın gelecek yıllara ilişkin bütün harcama kalemlerini 28 Ekim’de ayrıntılı biçimde açıklamak zorunda olmadığını, ancak uygulanabilir toplam harcama sınırları belirlemesi gerektiğini savundu.

İngiltere Merkez Bankası’ndan mali güvenilirlik vurgusu

Bütçe öncesinde İngiltere Merkez Bankası Başkanı Andrew Bailey de hükümetin mali politikasının finans piyasaları açısından güvenilir olması gerektiğini vurguladı.

Bailey, 8 Ekim’de yaptığı açıklamada, mali politikanın yalnızca güvenilir olmasının değil, piyasalar tarafından da güvenilir görülmesinin önemine dikkat çekti.

Bu açıklamanın ardından The Times gazetesinde yer alan haberde, bir hükümet kaynağının Bailey’in kendi görevine odaklanması gerektiğini söylediği aktarıldı.

Yaşanan görüş ayrılığı, bütçe öncesinde hükümetin mali politikaları ile finans piyasalarının beklentileri arasındaki hassas ilişkiyi yeniden gündeme getirdi.

Kararların gelecek yıla ertelenmemesi istendi

IFS, hükümetin zor mali kararları gelecek yıl yapılacak kamu harcamaları incelemesine bırakmasının güven sorununa neden olabileceğini belirtti.

Helen Miller, ekonomik koşulların iyileşmesini beklemek yerine olumsuz senaryolara karşı da hazırlıklı olunması gerektiğini ifade etti.

Kuruluş, Maliye Bakanı Healey’in 28 Ekim’de açıklayacağı bütçenin, hükümetin gelecek yıllarda kamu hizmetlerine ne kadar kaynak ayırmayı planladığı konusunda gerçekçi bir çerçeve sunmasını istiyor.

Hazine: Mali kurallara bağlılık sürecek

İngiltere Hazine Bakanlığı ise hükümetin önceliklerinin ekonomik faaliyetleri desteklemek, yaşam maliyetleriyle mücadele etmek ve ülkenin bütün bölgelerinde yaşayan vatandaşlara destek sağlamak olduğunu açıkladı.

Bakanlık sözcüsü, Maliye Bakanı’nın mali disipline ve hükümetin belirlediği bütçe kurallarına bağlı olduğunu vurguladı.

Açıklamada, ekonomik belirsizliklere karşı mali hareket alanı korunmasının da hükümetin hedefleri arasında bulunduğu belirtildi.

Hazine, Bütçe Sorumluluk Ofisi’nin (Office for Budget Responsibility – OBR) güncellenmiş ekonomik tahminlerini ekim ayındaki bütçeyle birlikte yayımlayacağını hatırlattı.

Bakanlık, bütçenin içeriğine ilişkin söylentiler, olası teklifler veya henüz açıklanmamış kararlar hakkında yorum yapılmayacağını bildirdi.

Gözler 28 Ekim bütçesinde

İngiltere’de 28 Ekim’de açıklanacak bütçe, hükümetin artan enflasyon, yükselen borçlanma maliyetleri ve savunma harcamaları karşısında nasıl bir mali politika izleyeceğini ortaya koyacak.

IFS’nin değerlendirmesi, 35 milyar sterlinlik finansman baskısının mutlaka aynı tutarda yeni bir bütçe açığı oluşacağı anlamına gelmediğini, ancak mevcut kamu hizmetlerinin korunması ve savunma hedeflerinin karşılanması için önemli mali tercihler yapılması gerektiğini gösteriyor.

Bütçede vergi artışlarına, harcama kesintilerine veya ek borçlanmaya başvurulup başvurulmayacağı ise hükümetin açıklayacağı kararlarla netleşecek.