Ev fiyatları artarken, yüksek faiz oranları satın alımı yavaşlatıyor

3 Şubat 2025

Alıcıların satın alınabilirlik baskılarıyla mücadele etmeye devam etmesi nedeniyle İngiltere’de konut fiyatları Ocak ayında marjinal bir artış gösterdi.

İngiltere’deki Nationwide Building Society’nin Cuma günü açıklanan Ocak ayı ulusal konut fiyat endeksine göre, ülkedeki konut fiyatları yıllık bazda yüzde 4,1 artış gösterdi.

Bu oran, Aralık ayında son iki buçuk yılın en yüksek seviyesi olan yıllık yüzde 4,7’den bir düşüş anlamına gelirken, yüzde 4,3’lük analist beklentilerinin de altında kaldı.

Ocak ayında konut fiyatları aylık bazda yüzde 0,1 artarken, Aralık ayındaki yüzde 0,7’lik artış ile piyasa beklentisi olan yüzde 0,3’ün altında kaldı.

Bunun başlıca nedeni, devam eden yüksek faiz oranlarının yanı sıra, özellikle ilk kez ev alacakların depozito için para biriktirmesini zorlaştıran yüksek depozito gereklilikleri.

Yükselen kiralar ve devam eden hayat pahalılığı krizi, bu durumu daha da kötüleştirdi. Nationwide’ın baş ekonomisti Robert Gardner, şirketin web sitesindeki konut fiyat endeksi raporunda, “Konut piyasası, devam eden satın alınabilirlik baskılarına rağmen direnç göstermeye devam ediyor” değerlendirmesini aktardı.

Rapordaki notunda Gardner, “Son satın alınabilirlik raporumuzda da vurguladığımız gibi, geçtiğimiz yıl mütevazı bir iyileşme yaşanmış olsa da, satın alınabilirlik tarihi standartlara göre gergin kalmaya devam ediyor” ifadelerine yer verdi.

Gardner konut fiyatlarına ilişkin rapor değerlendirmesinde depozito ve ipotek oranlarına dikkat çekti.

“İngiltere’de ortalama bir gelire sahip olan ve yüzde 20 depozito ile tipik bir ilk kez konut satın alacak olan bir alıcı, aylık ipotek ödemesi olarak gelirinin yüzde 36’sına denk gelen bir ödeme yapacaktır ki bu da uzun dönem ortalaması olan yüzde 30’un oldukça üzerindedir.”

“Ayrıca, konut fiyatları ortalama kazançlara göre yüksek kalmaya devam ediyor ve 2024 yılı sonunda ilk kez konut satın alanların konut fiyatlarının kazançlarına oranı 5,0 ile uzun dönem ortalaması olan 3,9’un oldukça üzerinde olacak.”

Gardner, 2023-2024 döneminde ilk kez ev alacakların yaklaşık yüzde 40’ının depozito toplamak için krediler, hediyeler ve miraslar da dahil olmak üzere aile ve arkadaşlarından yardım alması gerektiğine dikkat çekti.

Ancak bu engellere rağmen, Konut, Topluluklar ve Yerel Yönetimler Bakanlığı (MHCLG) tarafından yapılan en son İngiliz Konut Araştırmasına göre, genel ev sahipliği seviyeleri son birkaç yılda fazla değişmedi ve 2024 yılında yüzde 65’te sabit kaldı.

Reeves’in ilk bütçesinde 40 milyar Sterlin vergi artışı yapacağını açıklamasının ardından İngiltere’nin ekonomik görünümüne ilişkin artan endişelere rağmen konut piyasası son zamanlarda dirençli kalmaya devam etti.

Yatırım danışmanlığı firması Bestinvest’in bireysel finans analisti Alice Haine yaptığı açıklamada, “2025 yılının başlangıcı bir önceki aya kıyasla biraz daha durgun olsa da, talep güçlü seyretmeye devam ediyor ve alıcılar Nisan ayının başından itibaren damga vergisinde yapılacak artış öncesinde anlaşmalar için acele ederken bu durumun önümüzdeki birkaç ay boyunca devam etmesi muhtemel” diye konuştu.

Haine, “Hükümetin damga vergisi eşiklerindeki mevcut indirimi Mart sonundan sonraya uzatmama kararı, muhtemelen ilk kez ev alacaklar için motive edici bir faktör olacaktır” dedi.

Olası merkez bankası indiriminin satın alımlara olumlu yansıyacağını belirten Haine, “Bir başka motive edici faktör de önümüzdeki hafta İngiltere Merkez Bankası’nın üçüncü kez faiz indirimine gitmesi olabilir ki bu da satın alınabilirlik seviyelerini bir miktar daha artırabilir” diye konuştu.

Haine, “Kredi verme kurallarını gevşetme önerilerinin hayata geçmesi halinde hükümetten daha fazla destek gelme ihtimali de buna eklendiğinde, ilk kez ev alacaklar ve yatırım amaçlı satın alım yapacaklar için görünüm kesinlikle iyileşiyor olabilir” dedi.

Ancak, damga vergisi eşiklerinin 1 Nisan 2025’ten itibaren daha düşük seviyelere geri dönmesinden sonra bu direncin devam edip etmeyeceğinin henüz görülmediğini vurguladı.