“Mali kurallar için daha geniş bir bütçe marjına ihtiyaç var”

4 Temmuz 2025

 

Eski İngiltere Merkez Bankası başkan yardımcısı Charlie Bean, Maliye Bakanı Rachel Reeves’e, bütçe tahminleri üzerindeki baskıyı azaltmak amacıyla, mali kurallar kapsamında daha geniş bir “mali hareket alanı” yaratması çağrısında bulundu. Bu durumun, önemli vergi artışları ya da harcama kesintileri gerektirebileceği belirtiliyor.

Bean, mevcut 10 milyar sterlinlik marjın çok dar olduğunu ve Reeves’in bu nedenle vergi ve harcama planlarını, Mali Sorumluluk Ofisi’nin (OBR) beş yıl ileriye dönük tahminlerine uydurmak için “nörotik biçimde ince ayar yapmaya” zorlandığını söyledi.

BBC Radio 4’te konuşan Bean, “Kamu harcamaları yaklaşık 1.25 trilyon sterlin düzeyinde. Bu kapsamda 10 milyar sterlin çok küçük bir miktar… Bu da tahmin hatalarıyla karşılaştırıldığında riskli bir hareket alanı bırakıyor,” dedi.

Bean, “Geçmiş maliye bakanları genelde 30 milyar sterlin civarında bir hareket alanıyla çalışmayı tercih etti. Reeves’in bunu üçte bir oranında tutması, ufak ekonomik değişikliklerde bile vergi sisteminde ani değişiklikler yapmak zorunda kalmasına neden oluyor,” ifadelerini kullandı.

Geçmişte OBR’nin bütçe sorumluluğu komitesinde de görev yapan Bean, Reeves’in “orijinal hatasının bu kadar dar bir hata payı seçmek” olduğunu savundu.

Reeves geçen yıl ekim ayında açıkladığı bütçeyle vergi gelirlerini 40 milyar sterlin artırmıştı. Ancak bu artışın çoğu kamu hizmetlerine ayrıldığı için, Reeves sıkı mali kuralları karşılama hedefini çok dar bir marjla gerçekleştirebildi.

Mart ayındaki bahar açıklamasından önce bu hareket alanının ortadan kalkmasıyla birlikte, 5 milyar sterlinlik engelli yardımı kesintileri gibi tasarruf arayışları başlamış; ancak bu planlar, İşçi Partisi milletvekillerinin isyanı üzerine iptal edilmişti.

Maliye Bakanlığı’na yakın kaynaklar, Reeves’in 10 milyar sterlinin altında bıraktığı hareket alanının geçen yıl yaşanan zorluklara katkıda bulunduğunu kabul ediyor; ancak bunun, Muhafazakâr Parti hükümetinden devralınan kötü mali tablo nedeniyle kaçınılmaz olduğunu savunuyor.

Reeves’in sonbaharda açıklayacağı yeni bütçede, engelli yardımları ve yakıt desteğindeki U dönüşleri ile zayıflayan ekonomik beklentiler nedeniyle vergi artışlarına gitmesi bekleniyor.

Tahmin edilen 20 milyar sterlinlik ek bütçe marjı oluşturmak, temel ve yüksek gelir vergisi oranlarında 2’şer puanlık artışa eşdeğer vergi artışlarını gerektirebilir.