Uzmanlar, etiketlerin dikkatle okunmasını öneriyor

9 Mart 2026

Uzmanlar, ultra işlenmiş gıdaların kalp hastalıklarından metabolik sorunlara kadar birçok sağlık riskiyle bağlantılı olabileceği konusunda uyarıyor.

Günlük hayatta sıkça tüketilen bu ürünlerde bulunan bazı katkı maddelerinin fark edilmeden beslenmenin büyük bölümünü oluşturabildiği belirtilirken, alışveriş sırasında gıda etiketlerini dikkatle incelemenin giderek daha önemli hale geldiği vurgulanıyor.

Ultra işlenmiş gıdalar; endüstriyel yöntemlerle yoğun şekilde işlenen ürünleri kapsıyor. Cipsler, enerji içecekleri, hazır yemekler ve şekerli bisküviler bu gruba giriyor.

Bilimsel araştırmalar, bu tür gıdaların tüketiminin kalp hastalığı riskini yüzde 47’ye kadar artırabildiğini ve toplamda 30’dan fazla sağlık sorunuyla ilişkilendirildiğini ortaya koyuyor.

‘ETİKETLER MUTLAKA OKUNMALI’

İngiltere’de ortalama bir kişinin günlük kalori alımının yarısından fazlasının ultra işlenmiş gıdalardan gelmesi, bu ürünlerin beslenmedeki payını gözler önüne seriyor.

Beslenme uzmanı Rob Hobson’a göre risk, tek bir zararlı maddeden değil, ultra işlenmiş gıdaların genel bileşiminden kaynaklanıyor.

Hobson, bu ürünlerin genellikle düşük besin değerine sahip olduğunu ve fazla tüketilmelerinin kolay olduğunu belirterek, bunun uzun vadede sağlık risklerini artırabileceği uyarısında bulunuyor.

Bu nedenle uzmanlar, alışveriş sırasında ürün etiketlerinin dikkatle okunmasını öneriyor.

GLİKOZ-FRUKTOZ ŞURUPLARI

Uzmanların özellikle dikkat çektiği içeriklerden biri glikozfruktoz şurubu.

Birçok üründe kullanılan bu sıvı tatlandırıcı; gazlı içecekler, aromalı yoğurtlar, kahvaltılık gevrekler, soslar ve paketli tatlılarda sıkça bulunuyor.

Kan şekerini hızlı yükseltebildiği, tokluk hissini azaltabildiği ve aşırı tüketimi kolaylaştırabildiği belirtiliyor.

Dünya Sağlık Örgütü ise günlük kalori alımının yüzde 10’undan azının eklenmiş şekerlerden gelmesini öneriyor.

EMÜLGATÖRLER

Bir diğer katkı grubu olan emülgatörler — özellikle polisorbat- 80 ve karboksimetilselüloz — yağ ve suyun karışmasını sağlamak için kullanılıyor.

Dondurma, hazır yemekler, kremalı tatlılar ve az yağlı sürülebilir ürünlerde yaygın olarak bulunan bu maddelerin bazı araştırmalara göre bağırsak bakterilerini etkileyebileceği ve bağırsak iltihabına katkıda bulunabileceği ifade ediliyor.

NİTRİT VE NİTRATLAR

Nitrit ve nitratlar ise sosis, salam, pastırma, sucuk ve diğer işlenmiş et ürünlerinde koruyucu olarak kullanılıyor.

Dünya Sağlık Örgütü işlenmiş etleri kanserojen olarak sınıflandırırken, uzmanlar ara sıra tüketimin büyük risk oluşturmadığını ancak düzenli tüketimin asıl tehlikeyi oluşturduğunu vurguluyor.

YAPAY TATLANDIRICILAR

Yapay tatlandırıcılar arasında yer alan aspartam, sukraloz ve asesülfam-K ise diyet içecekler, şekersiz yoğurtlar, protein barları ve sakızlarda kullanılıyor; bazı çalışmalar bu maddelerin bağırsak bakterilerini etkileyebileceğini ve iştah düzenini değiştirebileceğini gösteriyor.

MONOSODYUM GLUTAMAT

(MSG) Lezzet artırıcı olarak kullanılan monosodyum glutamat (MSG) da uzmanların dikkat çektiği bir diğer içerik.

Hazır noodle, cips ve paketli atıştırmalıklarda bulunan bu madde beyindeki ödül merkezini uyararak gıdaların daha fazla tüketilmesine neden olabiliyor.

Tek başına zararlı olmadığı belirtilse de genellikle düşük besin değerine sahip ultra işlenmiş gıdalarda yer aldığı için tüketim miktarına dikkat edilmesi gerektiği ifade ediliyor.

Bu haberde yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır.

Sağlık durumunuz ve beslenme düzeninizle ilgili kararlar almadan önce bir doktora veya uzman bir sağlık profesyoneline danışmanız önerilir.