Başbakandan, Brexit çıkışı: İngiltere, AB’ye yeniden katılmayı değerlendirebilir

İngiltere Başbakanı Andy Burnham, ülkenin Brexit sonrasında Avrupa Birliği ile kurduğu ilişkinin kapsamlı biçimde yeniden değerlendirilmesinin önünü açtı.

Burnham, BBC’ye verdiği röportajlarda hükümetin İngiltere’nin AB ile uzun vadeli ilişkisi için farklı seçenekleri inceleyeceğini belirterek, bunların arasında AB’ye yeniden tam üyeliğin de bulunabileceğini söyledi.

Burnham’ın açıklamaları, İşçi Partisi’nin 2024 genel seçimlerinde benimsediği Brexit politikasına kıyasla önemli bir değişim ihtimalini gündeme getirdi.

“Olduğumuz yerde kalabiliriz veya sonuna kadar gidebiliriz”

Burnham, İngiltere’nin önünde farklı seçenekler bulunduğunu belirtti.

Bunlar arasında mevcut Brexit düzenlemelerinin korunması, AB ile bir gümrük birliği oluşturulması, Avrupa Tek Pazarı’na yeniden katılım ve nihayetinde Avrupa Birliği’ne tam üyeliğin yeniden değerlendirilmesi bulunuyor.

Burnham, hükümetin bu seçeneklerden hangilerinin uygulanabilir olduğunu ve her birinin avantajları ile dezavantajlarını incelemesi gerektiğini söyledi.

The Guadian;in haberine göre, Başbakan henüz bu seçeneklerden herhangi birini hükümetin tercih ettiği politika olarak açıklamadı.

Brexit için “yarardan çok zarar verdi” değerlendirmesi

Burnham’ın açıklamaları, Liverpool’da düzenlenen İşçi Partisi konferansındaki konuşmasının ardından geldi.

Başbakan konferansta Brexit’in İngiltere’ye “yarardan çok zarar verdiğini” savunmuş ve ülkenin Avrupa’da ki en büyük ticaret pazarıyla uzun vadeli ilişkisini artık netleştirmesi gerektiğini söylemişti.

Burnham ayrıca Brexit’in İngiltere’nin AB ülkeleriyle özellikle göç gibi alanlarda iş birliği yapmasını zorlaştırdığını savundu.

Başbakan, İngiltere’nin AB ile mevcut ilişkisinin yeterli olduğunu düşünmediğini ve ülkenin gelecekte Avrupa ile nasıl bir ilişki kuracağı konusunda daha uzun vadeli bir karar verilmesi gerektiğini ifade etti.

İşçi Partisi’nin 2024 politikasından farklı

Burnham’ın açıklamaları, İşçi Partisi’nin 2024 genel seçimlerinde ortaya koyduğu Brexit politikasından farklı seçeneklerin değerlendirmeye alınabileceğini gösteriyor.

Partinin 2024 seçim programında İngiltere’nin AB’ye, Avrupa Tek Pazarı’na veya gümrük birliğine yeniden katılması öngörülmüyordu. Serbest dolaşımın yeniden getirilmesi de planlar arasında yer almıyordu.

Burnham’ın son açıklamaları ise bu seçeneklerin gelecekte yeniden değerlendirilmesinin önünü açık bırakıyor.

Gümrük birliği ve tek pazar ne anlama geliyor?

AB ile bir gümrük birliğine girilmesi, İngiltere ile Avrupa Birliği arasındaki mal ticaretinde Brexit sonrasında ortaya çıkan bazı engellerin azaltılmasını sağlayabilir.

Bununla birlikte gümrük birliği tek başına İngiltere’nin Avrupa Tek Pazarı’na yeniden katılması anlamına gelmiyor ve sınır kontrollerinin tamamını ortadan kaldırmıyor.

Tek pazara yeniden katılım ise İngiltere’nin AB kurallarıyla çok daha yakın uyum sağlamasını gerektirecek daha kapsamlı bir değişiklik anlamına geliyor.

Tam AB üyeliği ise bunların ötesinde ayrı ve daha kapsamlı bir siyasi ve hukuki süreç gerektiriyor.

Seçenekler AB zirvesi döneminde açıklanacak

Burnham henüz olası değişiklikler için ayrıntılı bir takvim açıklamadı.

Ancak hükümetin farklı seçenekleri Kasım ayında yapılması planlanan İngiltere-AB zirvesi döneminde kamuoyuna sunmayı hedeflediğini söyledi. İngiltere hükümeti de Burnham ile Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in 22 Eylül’deki görüşmesinde yılın ilerleyen dönemlerinde yapılacak bir sonraki AB-İngiltere zirvesinin ele alındığını açıkladı.

İngiltere 2027’de Erasmus+’a dönüyor

İngiltere ile AB arasındaki yakınlaşmanın bazı adımları daha önce kararlaştırılmış durumda.

İngiltere’nin 2027’den itibaren Erasmus+ programına yeniden katılması konusunda taraflar anlaşmaya vardı ve anlaşmanın hukuki metni Nisan 2026’da imzalandı. Hükümete göre ilk yılda 100 binden fazla kişinin programdan yararlanması bekleniyor.

Taraflar ayrıca elektrik piyasalarının daha yakın bağlantısı üzerinde görüşmeler yürütüyor. Gıda ve içecek ticaretine ilişkin sağlık ve bitki sağlığı düzenlemeleri ile gençlere yönelik hareketlilik düzenlemeleri de İngiltere-AB gündemindeki başlıklar arasında bulunuyor.

Burnham’ın son açıklamaları ise tartışmayı sektörel anlaşmaların ötesine taşıyarak İngiltere’nin AB ile uzun vadeli ilişkisinin nasıl şekilleneceği sorusunu yeniden gündeme getirdi.

Ancak hükümet şu aşamada AB’ye yeniden katılma kararı almış değil. Burnham’ın açıklaması, tam üyeliği hükümetin inceleyebileceği seçeneklerden biri olarak gündeme getiriyor.