İngiltere’de bütçe günü: Beklenen destekler ve yeni düzenlemeler

İngiltere Maliye Bakanı John Healey, küresel ekonomik belirsizliklerin ve artan yaşam maliyetlerinin gölgesinde ilk bütçesini açıklamaya hazırlanıyor. Enerji faturalarının düşürülmesi, asgari ücret artışı, emeklilere yönelik vergi korumaları ve konut alım destekleri gündemde. Ancak kamu maliyesindeki baskılar nedeniyle kapsamlı harcama ve vergi kararlarının bir bölümünün gelecek yıla bırakılması bekleniyor.

İngiltere hükümeti, yükselen enerji fiyatları, enflasyon ve ekonomik belirsizliklerin hane bütçeleri üzerindeki etkisini hafifletmeyi hedefleyen yeni bütçe hazırlıklarını tamamlıyor.

Maliye Bakanı John Healey’nin 28 Ekim 2026 Çarşamba günü Avam Kamarası’nda açıklayacağı bütçede, hayat pahalılığıyla mücadeleye yönelik önlemlerin ön plana çıkması bekleniyor.

Başbakan Andy Burnham hükümetinin ekonomi politikalarına ilişkin önemli bir gösterge olarak değerlendirilen bütçenin, büyük çaplı harcama paketlerinden ziyade hanelere yönelik sınırlı destekler ve uzun vadeli reform taahhütleri içermesi öngörülüyor.

Maliye Bakanı: İngiltere zor bir dönemden geçiyor

Bütçe öncesinde yayımlanan video mesajında konuşan John Healey, küresel gelişmelerin İngiltere ekonomisi üzerindeki baskısına dikkat çekti.

Dünyanın son derece belirsiz bir dönemden geçtiğini belirten Healey, uluslararası çatışmaların enerji fiyatlarını yükselttiğini ve bunun aileler, işletmeler ve kamu maliyesi üzerinde ek yük oluşturduğunu söyledi.

Bakan, bütçenin yalnızca mevcut ekonomik güçlüklerin aşılmasına değil, ülkenin gelecekte daha dayanıklı bir ekonomik yapıya kavuşmasına da odaklanacağını ifade etti.

Healey, hükümetin hayat pahalılığına karşı önlemler alırken İşçi Partisi’nin mali disiplin kurallarına bağlı kalacağını vurguladı.

Enerji faturalarında yeni destekler bekleniyor

Bütçenin en önemli başlıklarından birini enerji faturaları oluşturuyor.

Ocak ayında tipik hanelerin enerji faturalarında ciddi artış yaşanması ihtimaline karşı, özellikle düşük gelirli ailelere geçici destek sağlanması bekleniyor.

Hükümet ayrıca uzun vadede bütün tüketicilerin enerji maliyetlerini azaltmayı amaçlayan piyasa reformları üzerinde çalışıyor.

Başbakan Andy Burnham, doğal gaz faturalarına tüketimden bağımsız olarak eklenen günlük sabit ücretlerin (standing charges) kaldırılmasını istediğini daha önce açıklamıştı.

Bu tür bir düzenlemenin, özellikle daha az enerji tüketen hanelerin faturalarını azaltabileceği belirtiliyor.

Ancak sabit ücretlerin kaldırılması hâlinde maliyetlerin tüketim fiyatlarına aktarılması, daha fazla enerji kullanan hanelerin faturalarını artırabilir.

Asgari ücrete yaklaşık yüzde 4 zam gündemde

Bütçede çalışanları ilgilendiren önemli düzenlemelerden biri de asgari ücret artışı olacak. Maliye Bakanı Healey’nin asgari ücrette yaklaşık yüzde 4’lük artış açıklaması bekleniyor. Buna karşılık 21 yaşın altındaki çalışanlar için ücret artışının daha sınırlı tutulması planlanıyor.

Bu yaklaşımın, genç çalışanların istihdam edilme maliyetlerinin yükseldiği yönündeki işveren uyarılarıyla bağlantılı olduğu belirtiliyor.

Ancak gençlere yönelik daha düşük artış planı, İşçi Partisi’nin seçim vaatlerinden uzaklaştığı eleştirilerine de yol açtı.

Bakıcı ödeneğinde gelir sınırı değişebilir

Hükümetin değerlendirdiği bir diğer düzenleme, ücretsiz bakım hizmeti veren kişilere ödenen Carer’s Allowance yardımıyla ilgili.

Mevcut sistemde bakıcı ödeneği alan kişiler, belirlenen haftalık kazanç sınırını çok küçük bir miktarla aşmaları hâlinde ödeneklerini kaybetme riskiyle karşılaşabiliyor.

Maliye Bakanı’nın bu keskin gelir sınırını değiştirecek bir düzenleme açıklaması bekleniyor.

Değişikliğin, özellikle aile üyelerine bakım sağlarken yarı zamanlı çalışan kişilerin gelirlerini daha öngörülebilir hâle getirmesi amaçlanıyor.

Akaryakıt vergisinde ocak zammı iptal edilebilir

Bütçede sürücüleri ilgilendiren bir başka kararın da akaryakıt vergisine ilişkin olması bekleniyor. Healey’nin ocak ayında yürürlüğe girmesi planlanan akaryakıt vergisi artışını iptal etmeye hazırlandığı belirtiliyor. Böyle bir karar, araç sahiplerinin ve taşımacılık sektörünün maliyetlerindeki ilave artışı önleyebilir. Ancak düzenlemenin kapsamı ve kamu maliyesine etkisi, bütçe açıklamasıyla netleşecek.

Emeklilere vergi koruması ve konut alıcılarına yeni destek

Hükümetin emeklilere ve emeklilik için birikim yapanlara yönelik vergi düzenlemeleri de gündemde bulunuyor. Hazırlanan önlemler kapsamında yaklaşık bir milyon kişinin gelir vergisi ödeme kapsamına girmesinin önlenmesi hedefleniyor.

Ayrıca yeniden hayata geçirilmesi planlanan Help to Buy konut alım desteğinin daha avantajlı hâle getirilmesi bekleniyor. Bu değişiklikle özellikle orta gelir grubundaki kişilerin konut sahibi olmasının kolaylaştırılması amaçlanıyor. Ancak programın başvuru koşulları, destek miktarları ve hangi konutları kapsayacağı henüz kesinleşmiş değil.

Bankalara yönelik vergi artışı gündemde

Hükümet, hanelere sağlanacak destekleri finanse etmek ve kamu gelirlerini artırmak amacıyla bazı vergi düzenlemelerini de değerlendiriyor. Bu kapsamda İngiltere’de faaliyet gösteren bankalara uygulanan ek verginin artırılması seçenekler arasında bulunuyor.

Eski Maliye Bakanı Jeremy Hunt döneminde bankalara yönelik ek vergi oranında yapılan indirimlerin geri alınması gündeme gelebilir. Böyle bir düzenlemenin kamu gelirlerine yılda 2 milyar sterlinin üzerinde katkı sağlayabileceği hesaplanıyor.

Bunun yanında çevrim içi satış platformlarına, platformlarında satış yapan işletmelerin borçlu olduğu bazı vergilerin tahsil edilmesi konusunda yeni sorumluluklar verilmesi bekleniyor.

Savunma harcamalarında önemli kararlar ertelenebilir

İngiltere hükümeti, savunma harcamalarını 2030 yılına kadar millî gelirin yüzde 3’üne çıkarma hedefi konusunda da baskı altında bulunuyor.

Healey’nin savunma sanayisine yönelik ek yatırımlar açıklaması beklenirken, hedefe ulaşılmasını sağlayacak ayrıntılı takvimin gelecek yılki harcama değerlendirmesine bırakılabileceği belirtiliyor.

Bu yatırımların, savunma harcamalarındaki uzun vadeli artış için ilk adım olarak sunulması bekleniyor.

Yerel yönetimlere daha fazla mali yetki verilebilir

Bütçede, vergi gelirlerinin daha büyük bölümünün yerel yönetimlere aktarılmasına yönelik bir yol haritasının da açıklanması öngörülüyor.

Hükümet, ekonomik karar alma ve harcama yetkilerinin bir bölümünü Londra’daki merkezî yönetimden İngiltere’nin farklı bölgelerine devretmeyi amaçlıyor.

Mesleki eğitim, istihdam desteği ve yerel ekonomik kalkınma gibi alanlardaki ayrıntılı reformların ise önümüzdeki haftalarda yayımlanacak politika belgesinde açıklanması bekleniyor.

İngiltere’de enflasyon yüzde 3,5’e yükseldi

Bütçe hazırlıkları, İngiltere ekonomisinde enflasyon baskılarının yeniden arttığı bir döneme denk geliyor. Guardian’ın haberinde aktarılan son verilere göre yıllık enflasyon geçen ay yüzde 3,5’e çıkarak yıl içindeki en yüksek seviyesine ulaştı. Orta Doğu’daki çatışmaların enerji fiyatları üzerindeki etkisi, enflasyon görünümünü daha da zorlaştırıyor.

Enerji maliyetlerinin azaltılması, enflasyonun düşürülmesine yardımcı olabileceği için İngiltere Merkez Bankası’nın faiz kararları açısından da önem taşıyor.

Piyasalarda, önümüzdeki 12 ayda dört faiz artışıyla politika faizinin yüzde 4,75’e ulaşabileceği beklentisi bulunuyor. Ancak bu rakam, kesinleşmiş bir Merkez Bankası kararı değil, haberin yayımlandığı tarihteki piyasa beklentisini yansıtıyor.

Devletin borçlanma maliyeti 2008’den bu yana en yüksek seviyede

İngiltere’nin kamu maliyesi üzerindeki baskı, devlet tahvillerinin faizlerinde de kendisini gösteriyor. Salı günü yapılan borçlanmada beş yıllık yeni devlet tahvillerinin getirisi yüzde 5’i aşarak 2008’den bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı. Borçlanma maliyetlerindeki artış, hükümetin yeni harcamalar için kullanabileceği mali alanı daraltıyor.

Ekonomistler, yatırımcıların bütçeyi özellikle kamu borcu, vergi gelirleri ve mali disiplin hedefleri açısından yakından izleyeceğini belirtiyor.

Tüketici güveni geriliyor, işletmeler üzerindeki baskı artıyor

İngiltere ekonomisi yılın ilk yarısında beklenenden daha dayanıklı bir performans gösterse de son göstergeler ekonomik görünümün zayıfladığına işaret ediyor. Tüketici güveninin Brexit döneminden bu yana en hızlı düşüşünü yaşadığı belirtiliyor.

Danışmanlık şirketi BTG’nin verilerine göre mali sıkıntı yaşayan işletmelerin sayısı da son 20 yılı aşkın dönemin en yüksek seviyesine çıktı.

Özellikle konaklama, yiyecek-içecek hizmetleri ve inşaat sektörlerinin ekonomik baskılardan daha fazla etkilendiği bildiriliyor.

Healey ise İngiltere ekonomisinde yatırımların ve verimliliğin arttığını, ülkenin yılın ilk yarısında G7 ekonomileri arasında en hızlı büyüyen ülkelerden biri olduğunu vurguluyor.

Muhalefetten bütçe öncesi eleştiriler

Muhafazakâr Parti, hükümetin kamu harcamaları ve sosyal yardım bütçesi konusunda yeterince kapsamlı kararlar almadığını savunuyor.

Gölge Hazine Başsekreteri Richard Fuller, kamu borcunun ve vergi yükünün yükseldiği bir dönemde sınırlı değişikliklerle yetinilmesinin sorunları çözmeyeceğini ileri sürdü.

Liberal Demokrat Parti de hükümetin daha güçlü ekonomik önlemler açıklaması gerektiğini belirtti.

Partinin Genel Başkan Yardımcısı Daisy Cooper, ailelerin artan maliyetler karşısında zorlandığını, işletmelerin giderlerinin yükseldiğini ve günlük yaşamın birçok kişi için giderek daha pahalı hâle geldiğini ifade etti.

Bütçede hangi kararlar kesinleşecek?

28 Ekim’de açıklanacak bütçede enerji faturaları, asgari ücret, akaryakıt vergisi, bakıcı ödeneği, emeklilik ve konut alım destekleriyle ilgili kararların netleşmesi bekleniyor.

Buna karşılık savunma harcamaları, bazı vergi değişiklikleri ve yerel yönetim reformlarının ayrıntıları daha sonraki açıklamalara bırakılabilir.

Bu düzenlemeler, bütçe konuşması öncesinde gündeme gelen beklenti ve hazırlıklara dayanıyor. Nihai kararlar, Maliye Bakanı’nın resmî bütçe açıklamasıyla kesinleşecek.