Özel gereksinimli çocuklar, ‘okullarda destek’ haklarını kaybedebilir

28 Mayıs 2025

Okullar bakanı, destek planlarının yerine başka bir sistem getirilmesini dışlamadı.

İngiltere’de yüz binlerce özel gereksinimli çocuk, okullarda ek destek alma konusundaki yasal haklarını kaybedebilir. Bakanların değerlendirdiği plan, otizm spektrum bozukluğu ve ruh sağlığı sorunları gibi durumlar için destek garantisi sunan Eğitim, Sağlık ve Bakım Planlarının (EHCP) kaldırılmasını içeriyor.

Bu planlar, ailelerin son on yıldır çocuklarına destek sağlanmasını güvence altına almak için dayandığı yasal belgeler. Mevcut sistemden uzaklaşılması, 2014’ten bu yana özel eğitim ihtiyaçları ve engellilik (SEND) alanındaki en büyük değişiklik anlamına gelirken, ebeveynler, hayır kurumları ile hukukçuların güçlü tepkilerine yol açabilir.

Ulusal Denetim Ofisi’nin 2024 tarihli raporuna göre sistem mali açıdan sürdürülemez durumda; 2015’ten bu yana EHCP sayısı %140 arttı ve birçok yerel yönetim 100 milyon sterlini aşan açıklarla karşı karşıya.

Mevcut modelin “istenilen sonucu vermediğini” söyleyen Okul standartlarından sorumlu bakan Catherine McKinnell, yetkililerin özel eğitim ihtiyaçları ve engellilik (SEND) desteği için yeni bir sistem üzerinde çalıştığını doğruladı. McKinnell, EHCP’lerin tamamen kaldırılması ya da daraltılması ihtimalini dışlamayı reddetti.

EHCP’ler, özel gereksinimli bir çocuğun okulda alması gereken desteği ayrıntılı şekilde tanımlıyor; bu destek bire bir yardım, konuşma ve dil terapisi, özel öğretim stratejileri ya da özel ekipman gibi unsurları içerebiliyor.

EHCP olmadan okulların çocukların özel ihtiyaçlarını karşılama konusunda yasal bir yükümlülüğü bulunmuyor. Bu nedenle birçok aile için EHCP, özellikle SEND öğrencilerinin büyük kısmının eğitim aldığı devlet okullarında, çocukları için uzman desteği alabilmenin tek yolu.

Bazı EHCP’ler, yüksek ihtiyaçlara göre yapılandırılmış özel okullarda uygulanıyor. Özel okullar ise EHCP’leri yerine getirmekle yasal olarak yükümlü değil ve belediyelerin bu planları finanse etme zorunluluğu bulunmuyor; ancak bazı durumlarda bu tür anlaşmalar yapılabiliyor.

Bakan McKinnell, EHCP’lerin kaldırılıp kaldırılmayacağı veya kısıtlanıp kısıtlanmayacağı sorulduğunda, “Nasıl bir sistem uygulanacağına dair henüz karar verilmedi. Görmek istediğimiz değişim, çocuklara mümkün olan en erken aşamada daha iyi destek sağlanması. Ama açıkça görüyoruz ki devraldığımız sistem bunu sunmuyor” dedi.

McKinnell şu ifadeleri ekledi: “Veliler, aslında okullarda zaten sağlanması gereken desteği alabilmek için ciddi bir mücadele veriyor.bBence veliler de kabul eder ki, eğer iyi işleyen bir sistemimiz ve güçlü bir erken destek yapımız olsaydı, eğitime erişim için karmaşık bir yasal sürece ihtiyaç duyulmazdı. Veliler EHCP alsalar bile, bu planlarda belirtilen eğitimin gerçekten sağlandığı anlamına gelmiyor… Velileri dinliyoruz. Yeni bir sistem üzerinde çalışıyoruz. Henüz netleşmiş değil.”

Eğitim Bakanlığı’nın özel eğitim danışmanı Dame Christine Lenehan da bu ay yaptığı açıklamada, hükümetin EHCP’lerin “doğru araç” olup olmadığını sorguladığını söyledi.

The Guardian’in haberine göre cuma günü hükümet, her çocuk için erken dil desteği programı (Elsec) kapsamını 3 milyon sterlin artırdığını açıkladı. Bu program, konuşma ve dil uzmanlarını kreşler ve okullara entegre ederek özel eğitim ihtiyaçlarının (Send) daha erken tespit edilmesini sağlıyor.

McKinnell, Elsec programının şimdiye kadar 20.000 çocuğa destek verdiğini, programın bir yıl daha uzatılacağını ve binlerce çocuğa daha ulaşacak şekilde genişletileceğini söyledi.

Elsec programını, dışarıdan tanı ya da uzun değerlendirmelere gerek kalmadan erken destek verilmesine bir örnek olarak tanımlayan McKinnell, “Bu, öğretmenlerin sahip olduğu araçlardan biri. Ne kadar erken aşamada bunu yapabilirsek, ailelerin destek arama sürecinde yaşadığı zorlukları ve stresi o kadar azaltabiliriz” ifadelerini kullandı.

Ocak 2024 itibarıyla İngiltere’de 576.000’den fazla çocuk ve genç Eğitim, Sağlık ve Bakım Planı’na (EHCP) sahipti. Ancak hükümet istatistiklerine göre, geçen yıl yeni planların yalnızca yarısı zamanında çıkarıldı. Yüzlerce aile ise bir yıldan uzun süredir bekliyor.

Sistem o kadar yoğun ki, geçen yıl 21.000’den fazla ebeveyn sadece değerlendirme veya temel destek almak için mahkemelere başvurdu. Ailelerin %95’i davayı kazandı.

Temmuz ayında göreve başlayan İşçi Partisi, ailelere karşı olumsuz bir ortam olarak tanımlanan Send hizmetlerinde uzun süredir devam eden sorunları çözmeyi ve daha kapsayıcı, verimli bir sistem yaratmayı taahhüt etti.

Kampanyacılar, Send hizmetlerinin temelindeki yasal korumaların feda edilmemesi gerektiğini vurguluyor.