Sosyal konut satışlarında rekor artış

11 Ağustos 2026

İşçi Partisi hükümetinin sos­yal konut alımındaki indirim oranlarını düşürme kararı, konut satışlarında eşi benzeri görülmemiş bir artışa yol açtı. Açıklanan resmi verilere göre, belediye kiracılarının mülk sa­hibi olmasını sağlayan “Satın Alma Hakkı” (Right to Buy) programı kapsamında yapılan konut satışları son bir yılda yak­laşık iki katına çıktı.

Yerel yönetimlerin verilerine dayanarak hazırlanan rapora göre, 2025-26 mali yılında İngil­tere genelinde 14 bin 275 bele­diye konutu satıldı. Bu rakam, bir önceki döneme (2024-25) kı­yasla yüzde 90’lık bir artışa işa­ret ediyor.

Söz konusu talep patlaması­nın ardında, hükümetin sağla­nan indirim üst limitlerini dü­şürmesi yatıyor. 21 Kasım 2024 tarihinden önce başvuran ki­racılar Londra’da 136 bin 400 sterline, Londra dışında ise 102 bin 400 sterline varan indirim­lerden yararlanabiliyordu. Yeni düzenlemeyle birlikte tavan sı­nırların aşağı çekilmesi üzerine, eski haklardan yararlanmak is­teyen vatandaşlar son başvuru tarihinden önce yoğun bir talep oluşturdu.

Satış süreçlerinin uzunluğu nedeniyle, Kasım 2024 öncesinde yapılan başvuruların önemli bir kısmının devir işlemleri 2025-26 döneminde tamamlandı.

İndirim oranları teorik ola­rak halen mülk değerinin yüzde 70’ine kadar çıkabilse de, böl­gesel bazda getirilen yeni tavan fiyatlar nedeniyle bu seviyelere ulaşılması zorlaştı. Örneğin; ül­kenin güneydoğusunda uygula­nabilecek azami indirim 38 bin sterline gerilerken, West Berk­shire gibi bazı bölgelerde bu mik­tar 16 bin sterline kadar düştü.

Kamunun Geliri Artarken Sosyal Konut Stoğu Eriyor

Rapor, yerel yönetimlerin 2025-26 döneminde bu satışlar­dan 1,61 milyar sterlin gelir elde ettiğini ortaya koydu. Bu miktar, bir önceki yıla göre yüzde 99,6’lık bir artış anlamına geliyor. Konut başına elde edilen ortalama gelir ise yüzde 5 artarak 112 bin 900 sterlin olarak gerçekleşti. Uygu­lamanın başladığı 1980 yılından bu yana satılan toplam belediye konutu sayısı 2 milyonu aştı.

Ancak satışlardaki rekor ar­tış, ülkede halihazırda kriz bo­yutuna ulaşan sosyal konut arzı üzerindeki baskıyı artırıyor. Re­solution Foundation tarafından yapılan araştırmaya göre, bele­diyelerin konut bekleme listele­rinde 1,3 milyon hane bulunu­yor. Bu rakam, 2014 yılından bu yana kaydedilen en yüksek se­viye olarak dikkat çekiyor. Geçici barınma imkanlarından yararla­nan hane sayısı da rekor seviye­lere yakın seyrediyor.

Satılan 14 bin 275 konuta kar­şılık, elde edilen gelirlerle fi­nanse edilen yeni konut sayısı sadece 3 bin 452’de kaldı. Yerine koyma oranının bir önceki yıla göre yüzde 7 gerilemesi, konut stoğundaki erimeyi derinleştiri­yor.

Roxton Wealth Bağımsız Fi­nans Danışmanı Nouran Mous­tafa, mevcut tablonun sürdürü­lebilir olmadığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“Satın Alma Hakkı uygulaması bireysel mülkiyet edindirmede son derece başarılı olsa da, ek­silen sosyal konutların yerine ye­nisini koyma konusunda yetersiz kaldı. Yerine yenisi eklenmeden satılan her ev, ihtiyaç sahibi aile­ler için güvenlik ağını biraz daha daraltmakta ve insanları haliha­zırda pahalı olan özel kiralık pi­yasasına yönlendirmektedir.”

Öte yandan, sosyal konut ar­zını artırma sözü veren Başba­kan Andy Burnham, II. Dünya Sa­vaşı sonrası dönemin en büyük belediye konutu inşaat progra­mını başlatacaklarını iddia etti.

Moneyfacts Finans Uzmanı Rachel Springall ise hedeflerin büyüklüğüne dikkat çekerek, “Sosyal konut tedariki hüküme­tin öncelikli gündem maddele­rinden biri. Ancak yüksek talebi karşılayabilmek için projelerin ölçeği ve hayata geçirilme hızı çok daha cesur olmalıdır” ifade­sini kullandı.

Aşırı talebi ve stok erime­sini dizginlemeyi amaçlayan Sosyal Konut Yasa Tasarısı (Social Housing Bill) şu anda Parlamento’da görüşülüyor. Ta­sarı, sisteme erişim ve indirim koşullarında radikal değişiklik­ler öngörüyor:

Kıdem Şartı: Hak kazanmak için gereken minimum kamu ki­racılığı süresi 3 yıldan 10 yıla çıkarılacak.

Yeni Konut Koruması: Yeni inşa edilen sosyal konutlar 35 yıl boyunca satış programından muaf tutulacak.

Kırsal Bölge Muafiyeti: Ye­rine yenisinin konulması zor olan kırsal alandaki konutlar kapsam dışı bırakılacak.

Eylül ayında üçüncü okuması yapılması beklenen tasarının yasalaşması halinde, şartlar ağırlaşmadan ev sahibi olmak isteyen kiracıların önümüzdeki aylarda ikinci bir başvuru dal­gası oluşturabileceği belirtili­yor.