Sosyal medya yasağı; 16 yaş altına kısıtlanacak ya da yasaklanacak

19 Şubat 2026

İngiliz hükümeti, çocukların kısıtlamalara rağmen sosyal medyada girmek için kullanabileceği VPN servislerini de engellemeyi değerlendiriyor.

15 Şubat’ta yayımlanan bir basın açıklamasında hükümet, çocukların çevrimiçi ortamdaki güvenliği için ele almak istediği konular listesinde VPN’lerden de bahsetti. Açıklamada “güvenlik korumalarını zayıflattığı durumlarda çocukların VPN kullanımını kısıtlama seçeneklerinin” değerlendirileceği belirtildi. Bu cümle sosyal medyada büyük bir tartışma başlattı. Bazı kullanıcılar çocuklar için VPN yasağı ilan edilirse herkesin VPN’e erişmek için kimlik paylaşması gerekeceğinden endişeli.

Zira böyle bir durumda gizlilik ve güvenlik için başvurulan VPN’lerde ciddi bir zafiyet ortaya çıkabilir. Bu uygulamanın teknik açıdan nasıl işleyeceği veya yetişkinlerin internet kullanımına nasıl etki edeceği konusu ise henüz netleştirilmedi. Ancak gizlilik savunucuları durumdan memnun değil. Dijital haklar savunucusu Silkie Carlo, X hesabından paylaştığı bir gönderide, VPN’ler için yaş kontrolü veya kimlik doğrulaması zorunluluğunun, VPN’leri fiilen işlevsiz hale getireceğini belirtti. Big Brother Watch derneğinin direktörü Carlo’ya göre böyle bir uygulama gazetecileri savunmasız kullanıcıları riske atabilir.

Başbakan Keir Starmer, İngiltere’de var olan düzenlemelerin çocukları internetin zararlı etkilerinden korumadığını belirterek, kısa süre içinde 16 yaş altının sosyal medya kullanımını engelleme ya da kısıtlama konusunda gerekli adımı atacaklarını belirtti.

Starmer, Londra’daki bir toplum merkezinde katıldığı etkinlikte 16 yaş altı için sosyal medya yasağı ya da kısıtlama uygulama planıyla ilgili açıklamalarda bulundu.

Hızlı şekilde bu konuda bir düzenleme yapıp yürürlüğe koyma niyetinde olduğunu anlatan Starmer, yapay zeka sohbet robotlarının da çocuklar için çok sayıda risk barındırdığını ve buna karşı d a adım atacaklarını kaydetti.

Starmer, yasağın sorunun çözümünde ele alınacak ihtimallerden biri olduğuna vurgu yaparak, “Üç aydır süren danışma sürecinde elde edilen kanıtlara göre karar vereceğiz” dedi.

Başbakan Starmer, yasaklama veya yasaklamama yönünde güçlü argümanlar bulunduğuna dikkati çekerek, “Bazıları 16 yaş altı herkese sosyal medya yasağı uygulanması gerektiğini söylüyor. Ulusal Çocuklara İşkenceyi Önleme Derneği (NSPCC) gibi çocukları koruma konusunda çalışan paydaşlar ise hayır diyor. Bu durumun çocukları daha karanlık köşelere iteceğini söylüyor” diye konuştu. Çocukların sosyal medyayı faydalı amaçlar için kullandığını da belirten Starmer, “Yıllar değil, aylar içinde harekete geçmek için yetki aldık. Sadece yaş sorununa değil, aynı zamanda otomatik kaydırma özelliğine sahip, sürekli olarak ekrana yapışmanıza ve kaydırmayı asla durduramamanıza neden olan cihazlar ve uygulamalar konusunda da çok hızlı hareket etmemiz gerekiyor” değerlendirmesini yaptı.

Starmer, ailelerin de yasak konusunda endişeli olmadığını ve var olan düzenlemelerin yeterli olmadığına işaret etti. “Bir şeyleri olduğu gibi bırakamayız. ” diyen Starmer, bu düzenlemelerin çocukları koruyamadığının altını çizdi.

İngiltere hükümeti, benzeri bir yasağı uygulamaya koyan Avustralya’nın uygulama sürecinde elde ettiği verileri de kullanarak sosyal medya kullanımında kısıtlama ya da yasak koyma yoluna gitmeyi amaçlıyor.

Hükümet daha önce de kadın ve çocukların görüntülerini rıza dışı şekilde uygunsuz içeriklere dönüştüren ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformuna entegre yapay zeka aracı Grok’a karşı inceleme başlatmıştı..

Uzmanlar daha önce yaş doğrulama konusunda birincil düzenlemenin ardından “ikinci dereceden sansür” gelebileceği yönünde uyarmıştı. İkinci dereceden sansür uygulamaları VPN’lerin kısıtlanmasını da içeriyor.

Bakanların, Çocuk Refahı ve Okullar Yasası’na “hızlı hareket etme” yetkisi veren bir değişiklik önerisi de sunması bekleniyor. Bu kapsamda, VPN sağlayıcıları için yaş doğrulama zorunluluğu gibi önlemlerin yasalaşmadan önce Parlamento’da son bir oylamaya tabi tutulması gerekecek.

Çocuklara sosyal medya yasağı konusunda öncü konumda olan Avustralya, kullanıcıların yaşlarının belirlenmesi için platformlara belirli bir yöntemi zorunlu tutmadı. Platformların, kullanıcıların yaşını kanıtlamak için çok farklı ve kendi seçtikleri yöntemleri kullanmasına izin veriyor.

Meta gibi bazı platformlar yaş doğrulamada üçüncü taraf servisler aracılığıyla resmi kimlik belgeleri veya yüz/selfie doğrulaması gibi yöntemleri kullanıyor. Bazı şirketler kimlik taramasına alternatif olarak yapay zeka tabanlı yaş tahmini, yüz analizi veya davranışsal işaretler kullanmayı planlıyor. Ancak bu yöntemler çocuklar açısından yeni bir tehlikeyi daha gündeme getiriyor: Kimlik ve biyometrik verilerin gizliliği.

Sosyal medya devleri bu verileri doğrudan saklamanın yasal yükünden kaçmak için uzmanlaşmış aracı (taşeron) şirketlerle çalışıyor. Uzmanlar ve dijital hak savunucuları, bu tür zorunlu kimlik/yaş doğrulamalarının gizlilik ve denetim risklerini artırabileceğine dair uyarıyor. Sosyal medya devlerinin bu işleri kendi başına yapmayıp üçüncü taraf servislere yönlendirmesi ve verilerin bu servislerde tutulması güvenlik endişelerini artırıyor.

Bazı şirketler, veriyi işledikten hemen sonra sildiklerini ve sadece “Evet, bu kullanıcı +15 yaşındadır” onayını sakladıklarını savunuyor. Ancak aracı kurum ne kadar güvenli olursa olsun, verinin internete yüklendiği an ile silindiği an arasındaki o kısa süre, “panelcilerin” iştahını kabartıyor.