Post Office Horizon skandalında, gözler Japon firması Fujitsu’da

The Times’ın haberinde, 71 yaşındaki Gareth Jenkins ve 66 yaşındaki Anne Chambers’ın, düzinelerce postacının haksız yere mahkum edildiği Post Office Horizon skandalıyla ilgili polis soruşturmasının merkezinde yer aldığı kaydedildi. Soruşturma, bir yargıcın sistemde bildikleri kusur ve hataların “gizli tutulduğunu” söylemesinin ardından açıldı. Geçtiğimiz hafta, Metropolitan Polisi’nden memurların da yüzlerce şube sahibi yöneticinin haksız yere mahkum edilmesine ilişkin olası dolandırıcılık nedeniyle Post Office’i soruşturduğu ortaya çıktı.

Hatalı Horizon sistemi, 2000 yılında Postane şubelerinde kullanılmaya başlandıktan sonra hesaplarda eksiklikler meydana getirmeye başlamış ve bunun için alt posta müdürleri suçlanmıştı. Teknolojinin hatalı olduğuna dair defalarca yapılan uyarılara rağmen, hem Fujitsu hem de Post Office sistemin doğru olduğunu iddia etti. Sistemden elde edilen hatalı bilgiler daha sonra Postane tarafından 2015 yılına kadar yaklaşık 700 postacının yargılanması için kullanıldı ve 236’sı hapse gönderildi. Diğer birçoğu ise mali yıkım içinde kalırken, kayıplardan sorumlu oldukları söylendikten sonra işletmelerini de kapatmak zorunda kaldı.

ITV’de yayınlanan ‘Bay Bates Postaneye Karşı’  adlı drama dizisinin ardından, skandalla ilgili incelemelerin artmasıyla birlikte dikkatler Japon bilişim firmasının oynadığı role çevrildi. Sistemi tasarlayan ve yöneten 23.8 milyar sterlinlik şirket skandaldaki rolünden dolayı hiçbir zaman mali olarak sorumlu tutulmadı. Endişelerin ilk kez gündeme gelmesinden sonraki yıllarda, kazançlı devlet ihaleleri kazanmaya devam etti. Geçtiğimiz on yıl içinde yaklaşık 6.7 milyar Sterlin değerinde 200’e yakın kamu ihalesi aldı.

Çokuluslu şirketin İngiltere kolu 2022 yılında vergi öncesi 22.5 milyon sterlin kar elde ederken, bir yöneticiye 1.3 milyon sterlin ödeme yapıldı. Pazartesi günü, Posta Ofisi Bakanı Kevin Hollinrake, Avam Kamarasına Fujitsu’nun sorumlu tutulması gerektiğini söyledi. Hükümet, mağdurlara tazminat olarak ödenen milyonları kamu kesesinden geri almak için yasal işlem başlatmayı düşünüyor. Jenkins ve Chambers, Fujitsu’nun Horizon sisteminin yönetiminde merkezi kişilerdi.

Bir kilise saymanı ve hayır kurumu yöneticisi olan Jenkins’in bu yılın sonlarına doğru skandalla ilgili kamu soruşturmasına katılması bekleniyor. Ekim ayında, soruşturma başkanı Sir Wyn Williams, yazılım mühendisinin gelecekte kendisine karşı açılacak cezai kovuşturmalarda kanıtlarının kullanılmamasını sağlama girişimini reddetti.

Jenkins ve Chambers’ın, Fujitsu tarafından inkar edilen ve alt posta müdürlerinin mahkemelerde süründürüldüğü sistemdeki kusurların yönetilmesinde oynadıkları rol, Yüksek Mahkeme’de yapılan önemli bir duruşmanın ardından bir yargıç tarafından ortaya çıkarıldı. İki yıl süren ve 90 milyon sterline mal olan çetin bir hukuk mücadelesinin ardından Yargıç Peter Fraser, eski kamu davaları direktörü Max Hill KC’ye konuyla ilgili bir mektup yazdı. Sistemde yaygın hatalar olduğuna hükmeden Fraser, her iki tarafın da önceki davalarda verdiği kanıtlara dikkat çekmek istediğini söyledi. Fujitsu’nun Horizon’daki ciddi hataları erken bir aşamada  ‘açıkça bildiğini’ özetledi

DPP daha sonra Fraser’ın Ocak 2020 tarihli mektubunu polise iletti ve Scotland Yard iddiaları araştırmak üzere Olympus Operasyonu adı verilen bir soruşturma başlattı. Birlikte yakın çalışan Jenkins ve Chambers, 2021 yılında tedbir altında sorgulandı. Soruşturma kapsamında herhangi bir tutuklama yapılmadı. Jenkins, 2010 yılında posta müdür yardımcısı Seema Misra’nın ikinci çocuğuna hamileyken haksız yere suçlu bulunarak 15 ay hapis cezasına çarptırıldığı davada ifade vermişti. Fraser’a göre Jenkins, Misra’nın duruşması sırasında ilgili iki hataya ilişkin bilgisini açıklamamış görünüyor. Fraser, DPP’ye yazdığı ve daha sonra yasal işlemlerde açıklanan mektubunda, Jenkins’in kendisinin ifade vermemesine rağmen, ifade veren Fujitsu ve Post Office tanıklarının “bilgilerinin çoğunu ondan” aldıklarını söyledi.

Chambers ise 2007 yılında eski havacı ve borsacı Lee Castleton’ın yargılanması sırasında ifade vermişti. Castleton, var olmayan 25.000 sterlinlik bir nakit “açığı” nedeniyle Postane ile iki yıl süren hukuk mücadelesini kaybettikten sonra iflas etmişti. Mayıs ayında soruşturmaya ifade veren Chambers, uzman tanık olarak hareket etmek işinin bir parçası olmamasına rağmen patronları tarafından Castleton’ın davasında ifade vermeye zorlandığını iddia etti.

Fraser, DPP’ye Chambers’ın dava sırasında sistemde bildiği hatalar hakkında ifade vermediğini söyledi. Kamu soruşturmasına, mahkemeye Horizon hatalarından bahsetmediğini çünkü bunların Castleton’ın davasıyla ilgili olmadığını söyledi. Chambers, soruşturmaya sunduğu yazılı görüşlerde, Castleton’ın \o zaman ya da şimdi eksikliklerinin kaynağını bulamadığını ancak bunun bir bilgisayar hatasından kaynaklandığına dair bir kanıt olmadığını’ söyledi. Ayrı bir mesajda, bir meslektaşına: Duruşmasından önce bir posta müdürünün şube hesaplarını incelerken, “Ne yaptığımı gerçekten bilmiyorum” dediği kaydedildi.