Araştırma: Çayın genetik sırları tespit edildi

28 Şubat 2019

Botanistler, hem yeşil hem de si­yah çay üretiminde kullanılan Ca­mellia Sinensis türü çay bitkisinin gen dizilimini ortaya çıkardı.

Çay bitkisinin ekonomik ve kül­türel önemine rağmen bitkinin gen­lerine dair bugüne kadar çok az şey biliniyordu. Çin’deki Kunming Bo­tanik Enstitüsü’nden bitki bilimci Lizhi Gao konu ile şu açıklamada bulundu:

“Çok farklı aromaları olsa da çay aromasının genetik temelinin ne ol­duğu hakkında hiçbir şey bilinmi­yordu. Yeni dizilim teknolojileri ve genetik haritaların inşasıyla birlikte aromaların bir kısmını inceleyecek güncellenmiş bir çay bitkisi genomu üzerinde çalışıyoruz.”

Camellia cinsinin altında bazı­ları süs bitkisi olmak üzere 100’den fazla tür bulunuyor. Fakat sadece Camellia Sinensis türü çay üretimi için ticari olarak üretiliyor.

Araştırmacılar bu türün yaprak­larında, çaya kendine has aroma­sını veren yüksek miktarda kim­yasal olduğunu fark etti. Camellia cinsindeki diğer bitki türlerinde ise bu kimyasallardan çok daha az bu­lunuyor.

İngiltere’deki Kew Kraliyet Bo­tanik Bahçesi’nin Bilim Direktörü Yardımcısı Dr. Monique Simmons da; “ Çayın genetik yapısıyla ilgili önemli bilgiler veren bu araştırma­nın, çay üretimindeki kişilerin yanı sıra tıbbi ve kozmetik amaçla kul­lanmak üzere bitki üretenler için de önemli sonuçları olabilir. Çünkü çaydaki bileşimler genellikler koz­metik veya tıbbi amaçla üretilen bit­kilerdekiyle bağlantılı” dedi.

Çalışmayı Güney Kore ve ABD’deki bilim insanlarıyla bir­likte yürüten Prof. Gao, “Labora­tuvarımız 20’den fazla bitkinin gen dizilimini ortaya çıkarmıştı ama bu bitkinin, çay bitkisinin gen dizilimi zordu” dedi.

Çay hakkındaki yeni genetik bil­giler, seçici çiftleştirme yöntemiyle birlikte bitkinin kalitesinin iyileşti­rilmesinde işe yarayabilir.

İngiltere’deki Kraliyet Bahçecilik Bilimi Topluluğu’nun Şef Bahçecilik Bilimcisi Guy Barter, “ Bu çalışma bitki üreticilerine yeni ve güçlü bir araç sağladı. Aromaların temelini ve çayın işlem kalitesini anladığınız zaman yetiştiricilerin yeni varyete­ler üretmek istedikleri zaman temel alabilecekleri genetik işaretleri or­taya koymuş oluyorsunuz” dedi.

Dr. Simmonds çay bitkisinin ge­nomunun bitkinin geçirdiği evrimi anlamayı da kolaylaştırdığını belir­tiyor: “Bir diğer önemli bulgu ise çayın tadı için önemli olan bileşim­lerin sentezinde rol alan biyokimya­sal yolların, çayın bazı atalarında da bulunduğunu ve 6.3 milyon yıldır var olduğu bulgusuydu. İlk bitki ge­nomu 15 yıl önce dizilmişti. O gün­den bu yana 50’den fazla bitki türü­nün gen haritası çıkarıldı. Bunların arasında muz, patates ve domates de var.”

Araştırma Molecular Plant der­gisinde yayınlandı.