Beyin hastalıklarında ‘çığır açan’ keşif

22 Ekim 2013

Dejeneretif sinir sistemi hastalıklarında beyin dokusunun ölümünü engelleyen ilk kimyasal bileşimin keşfi, Alzheimer, Parkinson ve Huntington hastalıklarının tedavisi açısından tıp dünyasında heyecan yarattı. Hastaların tedavi amacıyla alabileceği bir ilacın geliştirilmesi için daha fazla araştırma yapılması gerekiyor. Fakat bilim insanları, geliştirilecek bu ilacın Azheimer, Parkinson, Huntington ve benzeri hastalıkların tedavisinde kullanılabileceğini belirtiyor.
İngiltere’deki Leicester Üniversitesi’nde fareler üzerinde yapılan deneylerde, beyni süngere çeviren ‘’prion hastalıklara’’ bağlı beyin hücresi ölümlerinin engellenebileceği görüldü. Deneyler, beyin hücrelerinin kendi doğal savunma mekanizmaları üzerinde yoğunlaştı. Prion hastalıklara yol açan virüs, beyin hücresini ele geçirdiğinde viral proteinlerin birikmesine neden oluyor. Buna tepki olarak hücreler de virüsün yayılmasını engellemek için protein üretimine son veriyor. Fakat birçok dejeneretif sinir sistemi hastalığı, hatalı protein üretimi içeriyor. Bunların da benzer savunma mekanizmalarını harekete geçirmesi ciddi sonuçlar doğuruyor.
Hatalı proteinler kalıcılaşıp beyin hücreleri protein üretimini durdurunca kendileri açlıktan ölüyor. Bu süreç beyinde bütün nöronlarda tekrarlanınca hareket ya da hafıza kaybı, hatta ölümle sonuçlanan tahribatlara yol açıyor. Bu süreci durduracak bir yöntem birçok dejeneretif sinir sistemi hastalığının tedavisinde kullanılabilir. ‘Dönüm noktası’ Araştırmacıların kullandığı kimyasal bileşim bu savunma mekanizmasının devreye girmesini ve dejenerasyonu engelliyor. Science Translational Medicine dergisinde yayımlanan araştırma, beyni süngere dönüştüren prion hastalıklara sahip olan farelerde ciddi hafıza ve hareket kaybı görüldüğünü ve 12 haftada öldüklerini ortaya koydu. Fakat bu kimyasal bileşimin verildiği farelerde beyin dokusunda hiçbir kayıp görülmedi.
Araştırmayı yürüten Profesör Giovanna Mallucci, bileşimin sinir sisteminde dejenerasyonu tümüyle engellediğini söyledi. Mallucci, bunun insan üzerinde kullanılamayacak bir kimyasal bileşim olduğunu, fakat ilk kez yıkımın durdurulmasının mümkün olduğunu gösterdiği için önemli bir başlangıcı ifade ettiğini belirtti. Profesör, bundan sonraki adımın insanların kullanabileceği bir ilaç geliştirme üzerinde yoğunlaşacağını vurguladı. Londra Kings College Üniversitesi’nden Profesör Roger Morris bu araştırmayla ilgili olarak “Bu bulgular, Alzheimer hastalığının kontrol altına alınması ve önlenmesinde bir dönüm noktası olacaktır” dedi.