‘Brain Rot’ (Beyin çürümesi) gerçek mi ? Uzmanlar ne diyor ?

10 Aralık 2024

Sosyal medyada saatlerce içerik tüketirken zihninizin yavaşladığını mı hissediyorsunuz? Oxford University Press, bu durumu tanımlayan “brain rot” terimini, 2024’ün yılın kelimesi seçti.

İşte madde madde “beyin çürümesi”… “Brain rot” (beyin çürümesi), düşük kaliteli çevrimiçi içeriklerin aşırı tüketilmesinin insan zihinsel durumuna olan etkilerini tanımlayan bir terim.

Bu ifade, özellikle sosyal medyada yayılan içeriklerle ilgili endişeleri yansıtıyor. Oxford’a göre, bu kelimenin kullanımı 2023’ten 2024’e dek yüzde 230 oranında arttı.

BEYİN ÇÜRÜMESİ NEDİR?

“Brain rot”, bir kişinin zihinsel ya da entelektüel durumunun bozulmasını, özellikle de önemsiz veya entelektüel açıdan meydan okumayan materyallerin aşırı tüketiminin bir sonucu olarak tanımlıyor. Terimin ilk kullanımı internetin çok öncesine, 1854’te Henry David Thoreau’nun Walden adlı kitabına dayanıyor.

Thoreau, toplumun karmaşık fikirleri küçümseme eğilimini eleştirerek şu soruyu soruyor: “İngiltere patates çürümesini tedavi etmeye çalışırken, beyin çürümesini tedavi etmeye kimse çalışmayacak mı?” Bugün bu terim, Z kuşağı ve Alfa kuşağı arasında sosyal medyada popülerleşti ve artık ana akımda da kullanılmaya başlandı. Genellikle düşük kaliteli, değersiz sosyal medya içeriklerini tanımlamak için tercih ediliyor.

“BEYİN ÇÜRÜMESİ” GERÇEK Mİ?

Oxford Üniversitesi’nden psikolog Prof. Andrew Przybylski, “Beyin çürümesi bilimsel olarak gerçek bir olgu değil” diyor. Bunun yerine, terimin çevrimiçi dünyaya duyulan memnuniyetsizliği ve sosyal medya hakkındaki endişeleri ifade etmek için kullanılan bir metafor olduğunu belirtiyor.

Oxford Languages Başkanı Casper Grathwohl ise, “Yılın kelimesi seçimlerine baktığınızda, internet kültürünün kimliğimizi ve konuşma biçimimizi nasıl etkilediğini görebilirsiniz” diyor. Geçen yılın kazanan kelimesi “Rizz” (karizma) sosyal medya toplulukları içinde şekillenmişti. “Brain rot” ise sanal hayatın algılanan tehlikelerine ve boş zamanlarımızı nasıl kullandığımıza dikkat çekiyor.

KISA LİSTEYE GİREN DİĞER KELİMELER

Demure: Görünüm veya davranışta sade, çekingen ya da gösterişsiz. Dynamic pricing: Talebe göre değişen fiyat politikası, özellikle talebin yüksek olduğu zamanlarda fiyatların artması. Lore: Bir kişi veya konu hakkındaki bilgi, geçmiş anekdotlar ve hikayeler bütünü.

Romantasy: Romantik kurgu ve fantastik öğelerin bir arada bulunduğu, genellikle sihir, macera ve romantizmi bir araya getiren bir tür. Slop: Yapay zeka tarafından üretilen, genellikle düşük kaliteli veya hatalı olarak nitelendirilen çevrimiçi içerikler.