Kitaplara yönelik iştah büyüyor, sebebi yapay zeka olabilir

17 Ağustos 2026

Son aylarda ikinci el kitap dünyasında bir hareketlilik yaşanıyor. Bağımsız kitapçılar, tuhaf buldukları bir satın alma eğilimi gözlemliyor.

Kitapçıların raflarından alınan yüzlerce, hatta binlerce kitap dünyanın uzak köşelerindeki depolara gönderiliyor.

BBC’nin haberine göre Northumberland’daki Barter Books’un sahibi Stuart Manley, normal bir haftada 2 bin ila 3 bin kitap sattığını söylüyor.

Ancak yakın zamanda Kanada merkezli bir şirketten gelen tek bir toplu sipariş, onun normalde yedi günde satmayı beklediği kitap sayısına denk geldi.

Kitaplara yönelik iştah büyüyor, sebebi yapay zeka olabilir

Manley, ikinci el kitap sektöründeki 30 yıllık deneyiminde “böyle bir şeyle daha önce hiç karşılaşmadığını” belirtiyor. Benzer bir durumla karşılaşan tek kitapçı da o değil üstelik.

Dünyanın dört bir yanındaki ikinci el kitapçılar, alışılmadık büyüklükteki siparişlerden söz ediyor. Kitapların nihai olarak nereye gönderildiğini ise kimse tam olarak bilmiyor.

Fakat kitaplara yönelik bu iştahı her geçen gün büyüyen başka bir alıcı daha olabilir: Yapay zeka. İkinci el kitap satışlarındaki bu artışın yapay zekanın hızla büyümesiyle bağlantılı olduğu düşüncesinin arkasında da Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) verilen bir mahkeme kararı bulunuyor. 2025 yılında bir yargıç, bu yöntemle satın alınan kitapların yapay zeka yazılımlarını eğitmek için kullanılmasının ABD telif hakkı yasasını ihlal etmediğine hükmetmişti.

Karar, üç yazarın yapay zeka şirketi Anthropic’e karşı açtığı davanın ardından gelmiş; yargıç William Alsup, kararında Anthropic’in yazarlara ait kitapları kullanımını “son derece dönüştürücü” olarak nitelendirmiş, bu nedenle ABD yasaları kapsamında kullanımına izin verildiğini söylemişti.

Öte yandan mahkeme belgeleri geçen ay kamuoyuna açıldı ve Anthropic’in yapay zeka sohbet botu Claude’u eğitme sürecinde kitapları imha ettiği yönünde bir iddia da ortaya çıktı. Anthropic sözcüsü ise “Claude kamuya açık web verileri, ticari olarak satın alınan veri setleri ve kendi ürettiğimiz verilerin bir karışımıyla eğitiliyor” dedi.

Şirket, yapay zeka eğitimi için kitap temin edilmesinin sektör genelinde yaygın olarak kullanılan bir yöntem olduğunu savundu. Sözcü, “Veri edinme programlarımızın hiçbiri nadir veya antika kitapları satın alıp imha etmiyor” ifadelerini kullandı. Anthropic davasına ilişkin mahkeme belgelerinde eski kitapların yapay zeka eğitiminde kullanılmak üzere toplandığı projenin “Project Panama” (Panama Projesi) olarak adlandırıldığı öne sürüldü. Barter Books’un sahibi Manley de “Project Panama’nın etrafında büyük bir gizem” olduğunu savundu.

Manley, kendi kitaplarının bu proje ya da başka yapay zeka şirketlerinin benzer girişimleri için satın alındığını bilmiyor. Ancak satışları açıklamanın da oldukça zor olduğunu söylüyor. Manley’e göre siparişler, herhangi bir “mantık ya da düzen olmaksızın” rastgele gerçekleşiyor gibi görünüyor. Kitapların yok edildiği düşüncesi, ikinci el kitap sektöründe tedirginliğe yol açmaya devam ediyor. Kuzey Londra’daki Walden Books’un sahibi David Tobin de alışılmadık büyüklükte satışlarla karşılaştığını belirtiyor. Tobin, “Bir açıdan yıllardır satılmayan bazı kitapları yeniden satabilmek çok güzel. Ancak nihayetinde imha edileceklerse bu üzücü olur” diyor.