Körlüğü tarihe karıştıracak biyonik çip

27 Ekim 2025

Londra’daki Moorfields Göz Hastanesi’nde yürütülen deneylerde, yaşa bağlı görme kaybı yaşayan hastaların yüzde 80’inden fazlası yeni implant sayesinde görme yetisini geri kazandı

Londra’daki denemelerde yüzde 80’den fazla hasta, yeni implant sayesinde okumaya ve yüz tanımaya yeniden başladı. Uzmanlar bunu “yapay görmede yeni bir çağın başlangıcı” olarak tanımlıyor. Bilim insanları, “devrim niteliğinde” bir biyonik çip sayesinde yaşa bağlı görme kaybı yaşayan hastaların yeniden okuyabildiğini ve yüzleri tanıyabildiğini duyurdu.

2 milimetreye 2 milimetre boyutlarındaki ultra ince, kablosuz mikroçip, gözün retina tabakasının altına yerleştiriliyor ve artırılmış gerçeklik gözlüğüne takılan bir video kameraya bağlanıyor. Londra’daki Moorfields Göz Hastanesi’nde gerçekleştirilen denemelerde, yaşa bağlı makula dejenerasyonu (AMD) nedeniyle görme kaybı yaşayan onlarca hastaya bu implant takıldı.

Bir yıl süren deneylerin ardından, katılımcıların yüzde 80’inden fazlası görme yetilerinde büyük iyileşme bildirdi. Birleşik Krallık’ta yaklaşık 600 bin kişi AMD ( yaşa bağlı görme kaybı) hastalığıyla yaşıyor. Bu sayı, yaşlanan nüfusla birlikte artıyor. Hastalığın şu an için bir tedavisi bulunmuyor; yalnızca retina hücrelerindeki hasarı yavaşlatmak için düzenli enjeksiyonlar uygulanabiliyor.

Yeni geliştirilen sistemde, gözlüğe takılan kamera hastanın önündeki sahneyi kaydediyor. Ardından yapay zeka, bu görüntüyü kızılötesi sinyale çevirerek gözün içine yerleştirilen implanta iletiyor. İmplant, hasarlı bölgenin çevresindeki sağlıklı retina hücrelerini uyararak görsel bilgiyi optik sinir aracılığıyla doğrudan beyne gönderiyor. Beyin, bu sinyalleri yeniden “görsel algı”ya dönüştürüyor.

“Yazıları tekrar görmek inanılmazdı”

Cihazın ilk kullanıcılarından biri olan Sheila Irvine, ameliyat öncesi hayatını “gözümün önünde iki kara disk var gibiydi” diye anlatıyor. Sağlıklı bir retinada, ışığa duyarlı hücreler çevreden gelen ışığı elektriksel sinyallere dönüştürür ve bu sinyaller beyin tarafından görüntüye çevrilir fakat AMD hastalığında bu hücreler ölür, gözün merkezinde siyah bir nokta oluşur. Zamanla bu alan genişleyerek coğrafi atrofi (GA) denilen tabloya, yani tam körlüğe dönüşebilir.

Yeni çalışmada Britanya, Fransa, Almanya, İtalya ve Hollanda’dan 38 hasta, bu ileri evre GA teşhisiyle klinik denemelere katıldı. Bir yılın sonunda hastalar, standart görme testlerinde ortalama 25,5 harf ve beş satırlık bir iyileşme gösterdi. Ameliyat birkaç saat sürüyor, öğrenme aylar alıyor Biyonik çipin yerleştirilmesi yalnızca birkaç saat sürüyor.

Cihaz, ameliyattan yaklaşık bir ay sonra etkinleştiriliyor, ancak hastaların yeni görüş sistemine alışması birkaç ayı buluyor. Gözlükteki “yakınlaştırma” özelliği, harflerin büyütülmesini sağlayarak okumayı kolaylaştırıyor. Sistemin arkasındaki teknoloji, Kaliforniya merkezli Science Corporation tarafından geliştirildi. Şirketin kurucusu ve CEO’su Max Hodak, “Bu atılım, yaşamları dönüştürebilecek nöro-mühendislik çözümlerine olan bağlılığımızı ortaya koyuyor” dedi.

Şirket şimdi cihaz için düzenleyici onay sürecine hazırlanıyor. Uzmanlar, teknolojinin yakın gelecekte İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) üzerinden erişilebilir olabileceğini umuyor.

Araştırmanın başyazarı, Dr. Frank Holz, bu çalışmanın tıp tarihinde bir ilki temsil ettiğini şu sözlerle vurguladı: “İlk kez, hastalarda işlevsel merkezi görmeyi geri kazandırabildik. Bu implant, ileri evre AMD tedavisinde paradigmayı değiştiriyor.”