Odun sobalarından çıkan partiküller, akciğere zarar veriyor

3 Ekim 2025

Araştırmacılar, odun sobalarının sigara dumanına benzer şekilde akciğer sağlığına ciddi zararlar verebileceği konusunda uyardı.

Amsterdam’da düzenlenen Avrupa Solunum Derneği Kongresi’nde sunulan yeni bir çalışma, odun sobası kullanan kişilerin, kullanmayanlara kıyasla akciğer kapasitelerini daha hızlı kaybettiklerini ortaya koydu.

SEKİZ YILDIR ANALİZ EDİLİYOR

İngiliz Yaşlanma Boylamsal Çalışması verilerinin incelendiği araştırmada, binlerce kişi sekiz yıl boyunca takip edildi. Katılımcılara düzenli olarak akciğer fonksiyon testi yapıldı ve FEV1 değerleri ölçüldü. FEV1, bir kişinin ilk saniyede zorla dışarı verebildiği hava miktarını ifade ediyor ve düşük değerler; solunum yolu hastalıkları, engellilik ve erken ölüm riskiyle ilişkilendiriliyor.

Araştırmayı yürüten Dr. Laura Horsfall bulgulara dair şunları söyledi: “Odun sobalarından çıkan yüksek miktardaki partiküller, akciğer dokularına zarar vererek sigara dumanına benzer bir şekilde iltihaplanmaya yol açıyor. Evde odun yakmak, hem iç hem de dış mekanlarda zararlı hava kirliliğine sebep oluyor ve bu kirlilikte bilinen kanserojen maddeler de bulunuyor.”

KİRLİLİKLE BERABER RİSK DE BÜYÜDÜ

Araştırmalarda, 2009’dan bu yana İngiltere’de odun sobası kaynaklı hava kirliliğinin yaklaşık iki katına çıktığı ortaya çıktı. University College London’ın yakın tarihli bir analizi, odun sobası kullanılan evlerin oranının 2022’de %9,4 iken 2024’te %10,3’e yükseldiğini gösteriyor. Uzmanlara göre odun ve kömür gibi katı yakıtlar,

İngiltere’deki en tehlikeli ince partikül kirliliği (PM2.5) kaynaklarının başında geliyor. Bu kirlilik, ülkenin toplam araç egzozu emisyonlarından beş kat daha yüksek. 2009’da 3.200 ton olan evsel odun yakma emisyonlarının, 2023’te 6.000 tona ulaşması da dikkat çekici.

SOBALARIN SAĞLIK ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Kapalı alanlarda odun dumanının yaygın olarak kullanıldığı düşük gelirli ülkelerde yapılan araştırmalar, astım, KOAH ve akciğer kanseriyle güçlü bağlantılar ortaya koymuştu. Yeni bulgular, benzer risklerin Avrupa’da da geçerli olabileceğini gösteriyor. Avrupa Solunum Derneği’nden Prof. Ane Johannessen şu değerlendirmede bulundu: “Avrupa’da odun sobası kullanımı artıyor. Geleneksel yakma yöntemlerinin zararlı olduğunu biliyoruz.

Bu çalışma, Avrupa’daki evlerde kullanılan odun sobalarının da benzer sağlık riskleri yaratabileceğini gösteriyor. Özellikle nedeni açıklanamayan solunum fonksiyonu düşüşlerinde bu durum göz önünde bulundurulmalı.” Sağlık uzmanları, özellikle gelişim çağındaki çocukların ve akciğer kapasitesi sınırlı olan yaşlıların büyük risk altında olduğunu belirtti.