Rekabette kadın erkek farkları ve kültürel şekillendirme mekanizmaları

15 Temmuz 2019

Rekabet sağlıklı gelişimin ihtiyaç duyduğu dürtülerdendir. Hayatta kalmanın ve öne geçme arzusu­nun doğal sonucu olarak farkında olarak yada olmayarak kendimizi rekabet süreçlerinde ilerlerken buluruz. Rekabette haset duygu­sunda olduğu gibi yıkıcı yada geliş­tirici olabilir. Bunun yıkıcı özelliği yine hesatte olduğu gibi diğerine düşmanca kin ve öfke duygularını besleyerek rakibiyle ilişkinin ku­rulduğu durumlarda geliştirici ol­maktan çok hırpalayıcı duygularla boğuşmamize neden olacağından bizi besleyici özelliği zamanla tör­pülenecektir. Oysaki şunun farkına varmak çok işimize yarar. Ortak yönde ilerleyen ve aynı şeyleri ya­pan insanlar arasında rekabet do­ğal olarak doğar ve işbirliği hem bi­zim hemde rakibimizin gelişimine katkı sağlayacağı için kazan kazan sonucuna ulaşırız.

Peki rekabet kadın ve erkekte ne şekillerde vuku buluyor? Birçok kültürde olduğu gibi bizim kültü­rümüzde de erkekler rekabet iliş­kilerine erken yaşlardan itibaren kadınlara göre çok daha iyi hazır­latılırlar. Hatta erkeğin rekabette bulunması her durumda teşvik edi­lir ve erkekliğin tanımlarından biri gibi görülür. Toplum erkeğin kırıl­gan yönlerini görmeyi red ettiği gibi rekabetten kaçan erkeği de zayıf ve işe yaramaz görür. Dolayısıyla raka­bet etmeyi seçmeme şansı verilmez erkeğe. Bu da üzerinde sürekli ba­şarma ve performansının iyi olması gibi bir sorumluluk duygusuyla ha­reket ettirir erkeği.

Diğer taraftan kadın rekabet­ten uzak tutulduğu gibi ondan artı özelliklerini fazla belli etmemesi, alçak gönüllü görünmezse sevil­meyeceği korkusu aşılanır. Dolayı­sıyla kadın rekabeti seçmeme öz­gürlüğüne sahip olmakla beraber olası potensiyellerini örtmüş hatta onların gelişimi için adım atmaya teşvik edilmemiştir. Bu çerçevenin içine sığamamış kadınlar ise genel­likle toplum gözünde aşı, isyankar yada uyumsuz olmakla suçlandığı gibi yaşamda zorlandıklarında ih­tiyaçları olan desteği almaktandan yoksun bırakıldıkları olmuştur.

Kadın ve erkek bu iki yönlü cin­siyet ayrımıyla keskin ayrı uçlara doğru eğitildiklerinde çevreyle uyum ile içsel çatışma arasında sıkışıp kalabiliyorlar. Böyle oldu­ğunda kimi zaman doyum bulama­yan içsel rekabet ve öne çıkma, parlama istiyaçları doyrulmamış bireyler ortaya çıkıyor. Çatışma içsel olduğu kadar dışsal olarakta devam edeceğinden aile, sosyal ve çevresel ilişkilerinde huzursuzluk ve mutsuzluk yaşamaları ihtimali yükselecektir.

Çatışmayı en aza indirmenin en iyi yollarından biri yetiştirdiğimiz kız ve erkek çocuklarına yaklaşım­larımızda eşit ve adil bir yaklaşım sergilemek ve erkek ve kız çocu­ğunun cinsiyetinden bağımsız ola­rak onların kendilerine özel bece­rilerini öne çıkarmalarında olumlu teşviklerle yanlarında olduğumuzu hissetirmemizle mümkündür.

Tabii hepimiz bir ailenin çocuğu olduğumuz gibi bir yada birçok top­lumunda parçasıyız. Ailede yakala­nacak bu olumlu tutum yeterli ol­mayabilir. Çocuk dışarıda maruz kaldığı kültürün değişmesi güç cin­siyet dengeleriyle yüzleşeceği için benzer çatışmalar ve karmaşa dışa­rından içeri kız ve erkeği yukarıda bahsettiğim yönlerde etkilemeye devam edecektir. Bu düdümda da aile koruyucu, kabullenici ve ona­rıcı görevini sürdürmeye devam ettiğinde işte o zaman kalıcı ve öz güveni yüksek, kendini tanıyan ve farklılıklarından ötürü kendini giz­leme gereği hissetmeyecek kadın ve erkekler yetiştirebiliriz.