Gereksiz antibiyotik kullanımı mikrobiyatayı bozuyor, hasta ediyor!

Uzmanlar, gereksiz antibiyotik kullanımının, sağlık açısından son derece önemli olan mikrobiyata dengesini bozduğunu belirterek, bu durumda yeni enfeksiyonlara açık hale gelinebildiği, ishal ve mikroplara karşı direnç gelişebil­diği uyarısında bulundu.

Antibiyotik kullanan her hasta­nın probiyotik alması gerekmedi­ğini ifade eden uzmanlar, probi­yotik takviyesinin, daha önce an­tibiyotik kullanımı sonrası ishal öyküsü olan, altta yatan bağırsak hastalığı veya sık antibiyotik kulla­nımı öyküsü olan hastalarda kulla­nılabileceğini belirtti.

Prof. Dr. Hasan Tezer, son yıl­larda gereksiz antibiyotik kullanı­mının oldukça yaygınlaştığını ifade ederek şunları söyledi:

“Gereksiz ve yanlış kullanıma bağlı olarak, antibiyotik direnci, yüksek ilaç maliyetleri ve yan et­kiler ortaya çıkmaktadır. Antibiyo­tik direnci, bakterilerin herhangi bir antibiyotiğin varlığına rağmen üreyebilmesi ve enfeksiyon yapa­bilmesine neden olmaktadır.”

Tezer, antibiyotiklerin, mutlaka hekim tarafından reçete edildiğinde kullanılması gerektiğini vurgulaya­rak, “Antibiyotikler ağrı kesici, ateş düşürücü ilaçlar değildir, grip ve soğuk algınlığı gibi viral enfeksi­yonlarda etki göstermemektedir. Antibiyotikler sadece bakterilerin neden olduğu enfeksiyonlarda kul­lanılmalı. Hekim tarafından doğru tanı sonrası doğru antibiyotik, uy­gun dozda ve uygun süreyle veril­meli.” uyarısında bulundu.

Antibiyotik kullanımı sırasında ishal, kabızlık, şişkinlik, karın ağrısı gibi sindirim sistemi sorunlarıyla da karşılaşıldığını anlatan Tezer, “Antibiyotikler zararlı bakterileri yok ederken vücutta yaşayan sağ­lığımıza faydalı bakterilere de zarar verebilmektedir. Hem vücut için yararlı bakterileri korumak hem de antibiyotik direnci önlemek için an­tibiyotikleri sadece etkili oldukları bakteriyel hastalıklara karşı kullan­mak önem taşımaktadır.” diye ko­nuştu.

Antibiyotik tedavisinde probi­yotik kullanımı hakkında bilgi ve­ren Dr. Tezer, probiyotiklerin ye­terli miktarda verildiğinde sağlık yönünden yarar sağlayan canlı mikroorganizmalar olduğunu söy­leyerek şunları aktardı:

“Antibiyotikler, bağırsakların doğal dengesini bozar. Bunun so­nucunda da ishal, bulantı, şişkin­lik gibi sindirim sistemi sorunları ortaya çıkabilir. Probiyotikler za­rarlı bakterilerin çoğalmalarını engelleyerek dengesi bozulmuş bağırsak florasını normalleştirir. Probiyotikler genellikle fermente gıdalarda bulunur veya takviye olarak da alınabilir. Birçok araştır­mada, probiyotik kullanımının an­tibiyotik kaynaklı ishal oluşumunu azalttığı gösterilmiştir. Ancak anti­biyotik kullanan her hastaya pro­biyotik kullanması önerilmemeli. Bu süreçte probiyotik takviyesini, öncelikle daha önce antibiyotik kul­lanımı sonrası ishal öyküsü olan, altta yatan bağırsak hastalığı veya sık ve geniş spektrumlu antibiyotik kullanımı öyküsü olan hastalarda kullanılabilir.Hangi probiyotiğin kullanılacağı, iyi yönetilen kont­rollü çalışmalarda belirlenmiş ve ajanın bileşimi ile içeriği kalite kont­role sahip üreticiden doğrulanmış olmalı. Probiyotiğin, ne kadar süre ve dozda, hangi antibiyotik alırken kullanılacağı hakkında veriler sı­nırlı olmakla birlikte kullanım süre­sinin antibiyotik kesildikten sonra en az 1 hafta devam etmesini öne­ren çalışmalar vardır.”

Prof. Dr. Dilek Yılmaz Çiftdoğan da antibiyotiklerin çoğuna karşı bakterilerde direnç gelişmesiyle antibiyotik sonrası çağda ‘’antibi­yotik direnci sorunu” yaşanmaya başladığını anlatarak şunları söy­ledi: “Günümüzde dünyada her yıl yaklaşık olarak 700 bin kişi, antibi­yotiklere dirençli bakteriyel enfek­siyon hastalıkları nedeniyle yaşa­mını yitiriyor. Gereken önlemlerin alınmaması durumunda, dirençli bakteriyel enfeksiyon hastalıkların­dan dolayı her yıl ölen kişi sayısı­nın 2050’ye kadar 10 milyon kişiyi bulacağı tahmin ediliyor. Bu sayı, kanserler ve kalp damar hastalıkla­rına bağlı tahmin edilen ölümlerin çok daha üstünde yer alıyor. Veri­ler, antibiyotiğe dirençli bakteriyel enfeksiyonların tüm dünyada eko­nomiye 100 trilyon dolar ek maliyet getireceğini gösteriyor.”

Çiftdoğan, antibiyotiklerin vü­cutta çeşitli organ ve sistemlerde yaşayan trilyonlarca canlı mikroor­ganizma tarafından oluşturulan bir ekosistem olan ‘’mikrobiyota’’ üze­rinde de etkili olduğuna işaret ede­rek, “Belirli antibiyotik grupları, vü­cut için yararlı mikroorganizmaları öldürüp, yararlı olmayan-kötü mik­roorganizmaları artırıyor.” dedi.

Antibiyotiklerin kısa vadede mikrobiyota üzerindeki en sık olumsuz etkisinin antibiyotik iliş­kili ishal olduğunu ifade eden Çift­doğan, sözlerini şöyle sürdürdü: “Ancak günümüzde antibiyotikle­rin mikrobiyota üzerindeki uzun vadeli sonuçları araştırılıyor. Son yıllarda yapılmış çalışmaların so­nuçları, özellikle yaşamın erken dö­neminde gereksiz antibiyotik kulla­nımı neticesinde mikrobiyotadaki dengenin kötü mikroorganizmlar lehine bozulmasının yarattığı du­rumla diyabet, obezite, astım ve egzama gibi alerjik hastalıkların gelişimi arasında ilişki olduğunu gösteriyor.

Ayrıca, gereksiz antibiyotik kul­lanımının mikrobiyota üzerinde yarattığı olumsuz etkiler, yeni en­feksiyonlar için de risk yaratıyor. Gereksiz kullanılan her antibiyotik mikrobiyotanın dengesini bozarak yeni enfeksiyonlara yol açabiliyor. Tüm bu olumsuz etkileri en aza indirgeyebilmek için mikrobiyota sağlığına iyi gelecek şekilde bes­lenmeyi düzenlemek, çevresel kir­leticilerden uzak durmak ve probi­yotik kullanımları yanında hekimin önerdiği dozda ve sürede antibiyo­tik kullanmaktır.”