Oxford Üniversitesi tarih yazdı: Işınlanmak artık imkansız değil!

17 Şubat 2025

Bilim insanları, kuantum bilgisayarlar arasında veri aktarımı yaparak ışınlanmada büyük bir atılım gerçekleştirdiklerini iddia ediyor.

Bu, kuantum ışınlanmasının başarıyla gerçekleştirildiği ilk sefer değil. Daha önce uluslararası ekipler, ışınlanma yoluyla verilerin bir yerden başka bir yere nasıl aktarılabileceğini göstermişti. 2023’ün sonlarında bilim insanları, görüntüyü fiziksel olarak göndermeden, ışığı kullanarak ışınlamayı başardılar.

Oxford Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, bilgisayar algoritmalarının temel bileşenleri olan mantıksal kapıları, aralarında yaklaşık 1,8 metre mesafe bulunan iki kuantum işlemcisi arasında başarıyla ışınlamayı başardı.

Bilim insanları, ışık parçacıklarını (veya fotonları) kullanarak iki ayrı cihaz arasında paylaşımlı bir kuantum bağlantısı oluşturabildi. Bu, iki işlemcinin aynı algoritmayı paylaşarak hesaplama görevlerini tamamlamak için uzaktan çalışmasına olanak sağladı.

ÖLÇEKLENEBİLİRLİK SORUNU VE ÇÖZÜMÜ

Bu buluş, kullanılabilir kuantum bilgisayarlarının inşasını etkileyen “ölçeklenebilirlik sorununu” çözebilir. Ancak şu anda milyonlarca kübiti işleyebilecek tek bir bilgisayarın devasa boyutlarda olması gerekiyor, bu da çoğu insanın bu sisteme sahip olmasını imkansız kılıyor.

Kübitler (veya kuantum bitleri), standart bir bilgisayarın geleneksel bitlerinin yerini alır. Yeni buluş tüm bunları değiştiriyor ve bilim insanlarının tek bir devasa makine inşa etmek yerine, verileri daha küçük cihazlar arasında taşıyabilmesine olanak tanıyor.

OYUNUN KURALLARI DEĞİŞİYOR

Ekip, bilgisayar biliminde oyunun kurallarını değiştirecek bir yenilik olabilecek kadar güçlü herhangi bir kuantum cihazının milyonlarca kübiti işleyebilmesi gerektiğini açıkladı.

Geleneksel bitler verileri sıfırlar ve birler şeklinde depolayıp iletirken, kübitler aynı anda her iki durumda da var olmak için kuantum fiziğini kullanır.

Bu nedenle kuantum aygıtları bir gün bilgisayar endüstrisinde devrim yaratabilir; çünkü bir bilgisayarın işlem hızını önemli ölçüde artırabilirler.

IŞINLANMA İLK KEZ BAŞARILMADI

Bu, bilim insanlarının kuantum ışınlanmasını başarıyla gerçekleştirdiği ilk sefer değil.

Daha önce uluslararası ekipler, kübitleri hareket ettirmeden ışınlanma yoluyla verilerin bir yerden başka bir yere nasıl aktarılabileceğini göstermişti.

2023’ün sonlarında bilim insanları, görüntüyü fiziksel olarak göndermeden, ışığı kullanarak ışınlamayı bile başardılar.

Ancak Oxford ekibi, bunun kuantum kapılarının (algoritmaların temel seviye bileşenleri) uzun mesafelere ışınlanmasının ilk örneği olduğunu söylüyor.