Sahte serbest meslek uygulamasına karşı yeni düzenlemeler geliyor

İngiltere hükümeti, çalışanların serbest meslek sahibi olarak gösterilmesi yoluyla yasal işçi haklarından mahrum bırakılmasını önlemek amacıyla yeni düzenlemeler hazırlıyor. Yaklaşık 900 bin kişiyi ilgilendirebilecek düzenlemelerle asgari ücret ve ücretli yıllık izin gibi temel haklara erişimin kolaylaştırılması hedefleniyor.

İngiltere hükümeti, işverenlerin bazı çalışanları gerçekte bağımsız çalışmadıkları halde serbest meslek sahibi (self-employed) olarak göstermesine karşı yeni önlemler almaya hazırlanıyor.

14 Ekim 2026 tarihinde açıklanan düzenleme önerileri, hükümetin çalışma koşullarını iyileştirmeyi amaçlayan Plan to Make Work Pay programı kapsamında hazırlandı.

Yeni düzenlemelerle, fiilen bir işverene bağlı çalışan ancak resmî olarak serbest meslek sahibi gösterildikleri için temel işçi haklarından yararlanamayan kişilerin yasal koruma kapsamına alınması amaçlanıyor.

Yaklaşık 900 bin kişi temel işçi haklarından mahrum kalıyor olabilir

Hükümetin açıklamasına göre, bazı işletmeler yasal yükümlülüklerinden kaçınmak amacıyla çalışanlarını serbest meslek sahibi olarak sınıflandırıyor.

Sahte serbest meslek (bogus self-employment) olarak tanımlanan bu uygulamada, kişiler günlük çalışma düzenleri bakımından bir işverene bağlı çalışan statüsünde olmalarına rağmen bağımsız hizmet sağlayıcı olarak gösterilebiliyor.

Resolution Foundation tarafından yayımlanan 2025 tarihli araştırmaya dayanan tahminler, İngiltere’de 900 bine kadar kişinin bu durumdan etkileniyor olabileceğini ortaya koyuyor.

Bu kişilerin bir bölümü, mevcut mevzuat kapsamında yararlanabilecekleri asgari ücret ve ücretli yıllık izin gibi temel haklara erişemiyor olabilir.

Hükümet, yeni düzenlemelerle çalışanların gerçek istihdam durumlarının daha açık biçimde belirlenmesini ve işletmelerin yasal sorumluluklarının netleştirilmesini hedefliyor.

Kuryeler, teslimat sürücüleri ve kuaförler de kapsamda

Hazırlanan önerilerin özellikle serbest çalışma modelinin yaygın olduğu sektörlerde etkili olması bekleniyor.

Paket servis kuryeleri, teslimat sürücüleri, kuaförler ve dijital platformlar üzerinden çalışan kişiler, düzenlemelerden yararlanabilecek meslek grupları arasında gösteriliyor.

Hükümet, bu alanlarda çalışan kişilerin sözleşmelerindeki statüleri ile fiilî çalışma koşulları arasındaki farklılıkların giderilmesini amaçlıyor.

Öneriler, yasal yükümlülüklerini yerine getiren işletmeler ile çalışanlarını yanlış sınıflandırarak maliyet avantajı elde eden işletmeler arasındaki rekabet koşullarının daha dengeli hale getirilmesini de hedefliyor.

Gerçek serbest meslek sahiplerine de yeni haklar

Düzenleme yalnızca yanlış sınıflandırılan çalışanları değil, gerçekten kendi hesabına çalışan kişileri de kapsıyor.

Hükümet, bağımsız çalışanların haklarını güçlendirmek amacıyla bazı yeni korumalar getirilmesini değerlendiriyor.

Bunlar arasında, serbest meslek sahiplerinin yaptıkları bireysel sözleşmelerin koşullarını açıklayan yazılı bir belge alma hakkı bulunuyor.

Ayrıca kişilerin belirli işverenler veya kuruluşlar tarafından kara listeye alınmasına karşı mevcut korumaların genişletilmesi öneriliyor.

Hükümet, gerçek serbest meslek sahiplerinin bağımsız ve esnek çalışma imkânlarının korunacağını belirtiyor.

Bakan Reynolds: Temel çalışma hakları korunmalı

İş Dünyası Bakanı Jonathan Reynolds, mevcut sistemdeki yasal boşlukların kötüye kullanılmasının çalışanları temel haklarından mahrum bıraktığını söyledi.

Reynolds, bu durumun yasal yükümlülüklerini yerine getiren işletmeler açısından da haksız rekabet oluşturduğunu belirtti.

Yeni düzenlemelerin hem işletmeler hem de çalışanlar için daha adil koşullar oluşturmayı amaçladığını ifade eden Reynolds, gerçek serbest meslek sahiplerinin sahip olduğu esneklik ve bağımsızlığın korunmasının da önemli olduğunu vurguladı.

Kamuoyu görüşleri 8 Ocak 2027’ye kadar alınacak

Hükümet, önerilen değişikliklerle ilgili 14 Ekim 2026 tarihinde 12 haftalık kamuoyu danışma süreci başlattı.

8 Ocak 2027 tarihinde sona erecek süreç kapsamında işletmeler, çalışanlar, sendikalar, serbest meslek temsilcileri ve ilgili kuruluşlar görüşlerini bildirebilecek.

Bakanlık, özellikle sahte serbest meslek uygulamalarının nasıl önlenebileceği ve gerçek bağımsız çalışanların haklarının nasıl güçlendirilebileceği konusunda öneriler bekliyor.

Görüşler, İngiltere hükümetinin resmî internet sitesi üzerinden iletilebilecek.

Düzenleme vergi statüsünü değiştirmeyecek

Hükümet, hazırlanan önerilerin yalnızca çalışma hukuku kapsamındaki istihdam statüsü ve çalışan haklarıyla ilgili olduğunu açıkladı.

Danışma sürecinde vergi statüsüne veya mevcut vergi sistemine ilişkin herhangi bir değişiklik önerilmiyor.

Bu nedenle yeni düzenleme çalışmaları, serbest meslek sahiplerinin vergi yükümlülüklerini doğrudan değiştirmeyi amaçlamıyor.

Önerilerin yasalaşması halinde, çalışanların istihdam statülerinin belirlenmesi ve mevcut işçi haklarına erişimi konusunda daha açık kurallar oluşturulması hedefleniyor.

Ancak hükümetin açıkladığı değişiklikler henüz yürürlüğe girmiş değil. Nihai düzenlemeler, kamuoyu danışma sürecinin ardından yapılacak değerlendirmeler doğrultusunda şekillenecek.

 

Kaynak: GOV