İthal ürünlere, yasa dışı ormansızlaşmaya karşı sıkı denetim

İngiltere, yasa dışı ormansızlaşmayla bağlantılı ürünlere yeni denetimler hazırlıyor. Soya, palm yağı, kakao, kahve ve kereste tedarik zincirleri incelenecek.

İngiltere hükümeti, yasa dışı ormansızlaşmayla bağlantılı ürünlerin ülke pazarına girişini önlemek amacıyla yeni düzenlemeler hazırlıyor. Soya, palm yağı, kakao, kahve, kereste, kauçuk ve sığır yetiştiriciliğiyle bağlantılı ürünleri kapsayan öneriler doğrultusunda, işletmelerin tedarik zincirlerini incelemesi ve ürünlerinin başka ülkelerde yasa dışı orman tahribatına yol açmadığını doğrulaması gerekecek.

Birleşik Krallık Çevre, Gıda ve Kırsal İşler Bakanlığı (Defra), 11 Kasım 2026 tarihinde yaptığı açıklamada, Büyük Britanya’da satılan günlük tüketim ürünlerinin dünya genelindeki yasa dışı ormansızlaşmaya katkıda bulunmasını engellemek amacıyla kamu istişaresi başlatıldığını duyurdu.

Yeni düzenleme önerileri, Antalya’da düzenlenen COP31 İklim Konferansı kapsamında, aralarında İngiltere Dışişleri Bakanı’nın da bulunduğu üst düzey siyasetçilerin ormanların korunmasına yönelik liderler zirvesinde bir araya geldiği dönemde açıklandı.

Çikolata, kahve ve kozmetik ürünleri de kapsamda

Hükümetin hazırladığı düzenlemeler, üretimi sırasında ormanların yasa dışı şekilde yok edilmesi riski bulunan soya, palm yağı, sığır yetiştiriciliğiyle bağlantılı ürünler, kakao, kereste, kahve ve kauçuk gibi hammaddeleri kapsıyor.

Bu hammaddeler, İngiltere’de yaygın olarak tüketilen çikolata, yemeklik yağ, kişisel bakım ve kozmetik ürünleri başta olmak üzere birçok günlük tüketim ürününün üretiminde kullanılıyor.

Ancak bazı ülkelerde tarım ve hayvancılık faaliyetleri için yeni alanlar oluşturulması amacıyla orman arazilerinin yasa dışı şekilde ele geçirilmesi veya temizlenmesi, bu ürünlerin tedarik zincirlerinde ciddi çevresel riskler yaratıyor.

Önerilen kurallarla işletmelerin kullandıkları hammaddelerin kaynağını araştırması, üretim süreçlerini değerlendirmesi ve yasa dışı ormansızlaşmayla bağlantılı riskleri belirlemesi amaçlanıyor.

İngiltere’nin tüketimi 29 bin hektarlık orman kaybıyla ilişkilendirildi

Bakanlığın açıkladığı verilere göre, İngiltere’nin 2023 yılında tükettiği ormansızlaşmayla bağlantılı ürünler, dünya genelinde yaklaşık 29 bin hektarlık orman kaybıyla ilişkilendirildi.

Manchester’ın yaklaşık bir buçuk katı büyüklüğündeki bu alanın yok olmasıyla bağlantılı karbon emisyonunun 9,4 milyon tona ulaştığı belirtildi.

Hükümet, ormanların iklim dengesinin korunması, gıda güvenliğinin sağlanması, biyolojik çeşitliliğin sürdürülmesi ve yerel toplulukların geçim kaynaklarının korunması açısından hayati önem taşıdığını vurguladı.

Şirketlere zorunlu tedarik zinciri kontrolü getirilecek

Yeni düzenleme kapsamında, ormansızlaşma riski taşıyan hammaddeleri kullanan işletmelere zorunlu inceleme ve değerlendirme yükümlülükleri getirilmesi planlanıyor.

Bu uygulamayla şirketlerin yalnızca ürünlerin ticari kaynağını değil, üretim süreçlerinin çevresel etkilerini de dikkate alması hedefleniyor.

Hükümet, çok sayıda İngiliz işletmesinin tedarik zincirlerindeki ormansızlaşma riskini azaltmak amacıyla hâlihazırda gönüllü önlemler aldığını belirtti. Ancak büyük perakendecilerin daha güçlü bir yasal çerçeve oluşturulması yönündeki talepleri doğrultusunda, mevcut uygulamaların bağlayıcı kurallarla desteklenmesi amaçlanıyor.

Tüketicilerin satın aldıkları ürünlerin çevresel etkileri konusunda daha fazla güvence istediğine dikkat çekilirken, yeni sistemin ürünlerin üretim koşullarına ilişkin şeffaflığı artırması bekleniyor.

Çevre Bakanı Angela Eagle: Ormanları korumadan iklim kriziyle mücadele edemeyiz

Çevre Bakanı Dame Angela Eagle, iklim değişikliğiyle mücadelenin dünyanın ormanlarını korumadan başarıya ulaşamayacağını belirtti.

Ormanların gezegenin en değerli yaban hayatı türlerine ve doğal yaşam alanlarına ev sahipliği yaptığını vurgulayan Eagle, İngiliz tüketicilerin satın aldıkları ürünlerin başka ülkelerde yıkıcı ve yasa dışı ormansızlaşmaya neden olmadığından emin olmak istediklerini söyledi.

Hükümetin bu güvenceyi sağlamak amacıyla harekete geçtiğini ifade eden Bakan, İngiltere’nin tedarik zincirlerinden yasa dışı ormansızlaşmayı kalıcı biçimde çıkarmakta kararlı olduğunu ve iklim ile doğa krizleriyle mücadelede uluslararası liderlik göstermeyi hedeflediğini kaydetti.

COP26’da verilen 2030 taahhüdü desteklenecek

Hazırlanan düzenlemeler, İngiltere’nin 2021 yılında Glasgow’da düzenlenen COP26 İklim Konferansı’nda 144 ülkeyle birlikte verdiği taahhütle de bağlantılı.

Söz konusu taahhüt, 2030 yılına kadar orman kayıplarının ve arazi bozulmasının durdurulmasını ve tersine çevrilmesini öngörüyor.

Hükümet, tüketilen ürünlerin üretim süreçlerinde yasa dışı ormansızlaşmanın önlenmesinin bu uluslararası hedefe ulaşılmasına katkı sağlayacağını belirtiyor.

2021 Çevre Yasası kapsamında yeni kurallar hazırlanıyor

Başlatılan kamu istişaresi kapsamında işletmelerin, çevre kuruluşlarının ve uluslararası paydaşların görüşleri alınacak.

Öneriler arasında, 2021 tarihli Çevre Yasası (Environment Act 2021) kapsamında mevcut yasal yetkiler kullanılarak şirketlere zorunlu tedarik zinciri inceleme yükümlülükleri getirilmesi bulunuyor.

Ayrıca İngiltere Kereste Yönetmeliği’nin (UK Timber Regulation) güçlendirilmesi de değerlendirilecek.

Hükümet, yeni sistemin Kuzey İrlanda’daki düzenlemelerle uyumlu işlemesini sağlayarak işletmeler üzerindeki gereksiz idari yükleri azaltmayı, Birleşik Krallık iç pazarını korumayı ve ihracata dayalı ekonomik büyümeyi desteklemeyi amaçlıyor.

Kuzey İrlanda’da AB kuralları 30 Aralık’ta uygulanmaya başlayacak

Kuzey İrlanda’nın hem Birleşik Krallık iç pazarına hem de Avrupa Birliği Tek Pazarı’na erişimini korumak amacıyla farklı bir uygulama takvimi öngörülüyor.

Avrupa Birliği’nin Ormansızlaşmadan Arındırılmış Ürünler Yönetmeliği (EU Deforestation Regulation – EUDR), Kuzey İrlanda’da 30 Aralık 2026 tarihinden itibaren aşamalı olarak uygulanmaya başlayacak.

Hükümet, işletmeleri yeni kurallar yürürlüğe girmeden önce tedarik zincirlerini gözden geçirmeye ve uyum hazırlıklarını tamamlamaya çağırıyor.

Uzun vadeli hedef tamamen ormansızlaşmadan arındırılmış tedarik zincirleri

İngiltere hükümeti, yeni düzenlemelerle ilk aşamada yasa dışı ormansızlaşmanın önlenmesine odaklanırken, uzun vadede orman kaybıyla hiçbir bağlantısı bulunmayan bir tedarik zinciri standardına geçmeyi hedefliyor.

Bu yaklaşımın, küresel ticarette ormanların korunmasına yönelik uluslararası çalışmaları desteklemesi ve tüketicilere satın aldıkları ürünlerin çevresel etkileri konusunda daha fazla güvence sağlaması bekleniyor.

Önerilen zorunlu denetim yükümlülüklerinin kapsamı ve uygulama ayrıntıları, kamu istişaresinin ardından şekillendirilecek.